کتاب مردی که کوه ها را تکان داد

کتاب مردی که کوه‌ها را تکان داد نوشته‌ی امراله یوسفی تحلیلی گسترده بر زندگی و اندیشه‌های آموزشی محمد بهمن‌بیگی است؛ بنیان‌گذار آموزش عشایری ایران که نقش مهمی در سوادآموزی و تحول زندگی ایلات داشته است. نویسنده در مقام پژوهشگر و گردآورنده، با تکیه بر متون، مصاحبه‌ها و اسناد، تلاش کرده تصویری چندبعدی از این تجربه آموزشی ارائه کند. انتشارات قشقایی آن را منتشر کرده و انتشارات تخت‌جمشید پخش آن را بر عهده دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مردی که کوه ها را تکان داد

کتاب مردی که کوه‌ها را تکان داد مجموعه‌ای پژوهشی درباره اندیشه‌ها و تجربه‌های آموزشی محمد بهمن‌بیگی است که امراله یوسفی آن را گردآوری و تحلیل کرده است. نویسنده در این کتاب، به‌جای روایت صرف زندگی‌نامه، به سراغ مبانی نظری، اهداف، روش‌ها و پیامدهای تعلیمات عشایری رفته و تلاش کرده جایگاه این الگو را در تاریخ آموزش ایران نشان دهد. کتاب مردی که کوه‌ها را تکان داد در چند محور اصلی پیش می‌رود: ابتدا «مبانی نظری و پژوهشی بهمن‌بیگی» و «شبکه مضامین هدف‌های تعلیمات عشایر با تکیه بر دیدگاه بهمن‌بیگی» معرفی شده و نشان داده شده که چگونه از دل متون و مصاحبه‌ها، ۹ دسته هدف اجتماعی، علمی، اقتصادی، فرهنگی، بهداشتی، سیاسی، هنری، عاطفی و اعتقادی استخراج شده است. سپس در فصل‌هایی مانند «تحلیلی بر آراء و اندیشه‌های تربیتی محمد بهمن‌بیگی» و «تأملی بر بنیادهای نظری و عملی اندیشه‌های تربیتی بهمن‌بیگی» پیوند میان سوادآموزی، صلح، توسعه اجتماعی و تغییر ساختار قدرت در جوامع ایلی بررسی شده است. در ادامه کتاب مردی که کوه‌ها را تکان داد به تجربه‌های عینی می‌پردازد: تاریخچه آموزش عشایری، شکل‌گیری مدارس چادری، دانش‌سرای عشایری، کتابخانه‌های سیار، نوآوری‌هایی مانند «مدرسه بی‌مکان» و «کنفرانس آموزشی»، و نیز تأثیر این جریان بر اقتصاد، بهداشت، جایگاه زنان و فرهنگ ایلات. بخش‌هایی از کتاب به روایت‌ها، گفت‌وگوها و خاطراتی درباره بهمن‌بیگی، از جمله ماجرای همکاری با اصل چهار ترومن، دیدار با روشنفکران، و بازتاب کار او در میان شاگردان و همکاران اختصاص یافته است. در فصل‌های پایانی کتاب مردی که کوه‌ها را تکان داد، نویسنده با مرور پژوهش‌های دانشگاهی و پایان‌نامه‌ها، جایگاه الگوی آموزشی بهمن‌بیگی را در مقایسه با نظریه‌های رایج تعلیم و تربیت بررسی کرده و پیشنهاد می‌کند که تجربه او به‌عنوان الگویی بومی برای بازاندیشی در نظام آموزشی ایران جدی گرفته شود.

خلاصه کتاب مردی که کوه ها را تکان داد

کتاب مردی که کوه‌ها را تکان داد بر محور این ایده شکل گرفته که تعلیم و تربیت، مهم‌ترین ابزار رهایی جوامع محروم و بستر تحقق صلح است. نویسنده با واکاوی نوشته‌ها و سخنان محمد بهمن‌بیگی نشان داده که چگونه او سوادآموزی را «قیام مقدس برای باسواد کردن مردم ایلات» می‌دانست و تخته‌سیاه و گچ را جایگزین تفنگ و فشنگ می‌کرد. در کتاب مردی که کوه‌ها را تکان داد ابتدا چارچوب اهداف تعلیمات عشایری ترسیم می‌شود؛ از رهایی از جهل، خرافه‌زدایی، پرورش شهروندی و کاهش خشونت اجتماعی تا نخبه‌پروری، ارتقای درآمد، بهبود بهداشت، تقویت زبان فارسی، ترویج هنرهای ایلی و استحکام باورهای دینی. سپس نشان داده می‌شود که این اهداف چگونه در عمل، از طریق مدارس چادری، دانش‌سرای عشایری، تربیت معلمان بومی، کتابخانه‌های سیار و برنامه‌های متناسب با کوچ و زندگی ایلی پیاده شده است. در بخش پایانی، نویسنده این تجربه را در کنار نظریه‌های تربیتی قرار داده و آن را الگویی بومی برای بازطراحی آموزش در ایران معرفی کرده است.

چرا باید کتاب مردی که کوه ها را تکان داد را بخوانیم؟

کتاب مردی که کوه‌ها را تکان داد فرصتی است برای شناخت یکی از جدی‌ترین تجربه‌های آموزش حاشیه‌نشینان در ایران و دیدن این‌که چگونه یک ایده آموزشی می‌تواند ساختار اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی یک جامعه را دگرگون کند. این اثر هم برای فهم تاریخ آموزش عشایری مفید است هم برای بازاندیشی در مفهوم معلم، مدرسه و هدف‌های تعلیم و تربیت.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مردی که کوه‌ها را تکان داد به پژوهشگران تعلیم و تربیت، دانشجویان علوم تربیتی و علوم اجتماعی، معلمان و مدیران مدرسه، فعالان حوزه آموزش مناطق محروم و علاقه‌مندان به زندگی و اندیشه محمد بهمن‌بیگی پیشنهاد می‌شود؛ به‌ویژه کسانی که به‌دنبال الگوهای بومی برای تحول آموزشی هستند.