کتاب توغ‌های ایرانی

کتاب «توغ‌های ایرانی» از مجموعه «از ایران چه می‌دانم؟» اثر دکتر محمد مشهدی نوش‌آبادی (-۱۳۵۰) است. این نوشتار به معرفی «توغ» که علمی آهنی و از نمادها و نشانه‌های آیینی ایران است می‌پردازد. خاستگاه و کاربردهای گونان آن ار در امور مختلف آیینی از جمله امور نظامی (درگذشته) تا آیین محرم و عزاداری و.... بیان می‌کند. بریده‌ای از کتاب: اگرچه توغ یکی از انواع عَلَم است، اما در فرهنگ عاشورا بین توغ و عَلَم تفاوت‌های قابل ملاحظه‌ای وجود دارد. تفاوت توغ و عَلَم از لحاظ شکل ظاهری آن است. در عَلَم‌ها معمولاً عناصری مانند صندوقچۀ مدوّر و مکعب وجود ندارد. بسیاری از عَلَم‌ها از یک تیغه و چوب تشکیل شده‌اند و در برخی از عَلَم‌ها نیز در زیر تیغه، صفحۀ مدوّری به قطر پانزده تا بیست سانتی‌متر هست که در وسط آن کتیبه‌هایی نیز وجود دارد. در حالی که این صفحه در توغ به شکل گلابی و با طول و عرض حدود ۷۵ سانتی‌متر است. هم‌چنین چیزی که عَلَم را از توغ متمایز می‌کند، نحوۀ برداشتن آن است. عَلَم را کاملاً عمودی حمل می‌کنند در حالی که توغ‌ها معمولاً به شکل خمیده و یا کاملاً افقی حمل می‌شوند. در واقع، در شهرهایی که عَلَم و توغ را با هم حمل می‌کنند، از نحوۀ حمل آنها می‌توان تفاوت‌هایشان را به‌خوبی تشخیص داد. از جمله در جوشقان استرک در پیشاپیش نخل، عَلَم‌ها را به شکل عمودی و توغ‌ها را به شکل افقی حمل می‌کنند. در برخی از شهرها مانند اردبیل و بهشهر که به توغ عَلَم می‌گویند، معاملۀ آنان با توغ نیز همانند عَلَم است. بنابراین عَلَم را به شکل عمودی حرکت می‌دهند.