کتاب چیلر پیچی و گریز از مرکز

کتاب چیلر پیچی و گریز از مرکز (درس‌نامه‌ی تهویه‌ی مطبوع؛ جلد نهم) نوشته‌ محمدرضا سلطاندوست و ویراسته افسانه‌ پایدار داریان، به معرفی و تشریح دو نوع مهم از چیلرهای تراکمی در تهویه‌ی مطبوع می‌پردازد، چیلرهایی که در پروژه‌های متوسط تا بسیار بزرگ نقش اصلی تولید آب سرد را بر عهده دارند. نشر یزدا این کتاب را منتشر کرده است و متن کتاب بر پایه‌ی مجموعه‌ای از مدارک فنی شرکت ترین و تجربه‌ی نویسنده در حوزه‌ی تأسیسات شکل گرفته است. در این کتاب ابتدا ساختار کلی چیلرهای تراکمی پیچی و گریز از مرکز و تفاوت آن‌ها در شیوه‌ی تراکم مبرد توضیح داده شده است، یکی بر پایه‌ی جابه‌جایی مثبت و دیگری بر پایه‌ی تراکم دینامیک، سپس اجزای اصلی هر دو نوع چیلر مانند کمپرسور، اواپراتور، کندانسور، سیستم روغن‌کاری، تابلوی برق و کنترل‌کننده‌ها، سیستم‌های تخلیه‌ی هوا و گازهای غیرقابل تقطیر و تجهیزات جانبی مانند صرفه‌گر و جداکننده‌های بخار و روغن معرفی شده است. کتاب چیلر پیچی و گریز از مرکز برای دانشجویان و مهندسان تأسیسات، طراحان سیستم‌های تهویه‌ی مطبوع، تکنسین‌های بهره‌برداری و همه‌ی کسانی که با چیلرهای تراکمی درگیر هستند، منبعی فشرده برای درک ساختار، عملکرد و نکات طراحی و بهره‌برداری این تجهیزات به‌ شمار می‌آید. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب چیلر پیچی و گریز از مرکز

کتاب چیلر پیچی و گریز از مرکز نوشته‌ی محمدرضا سلطاندوست با تمرکز بر دو نوع پرکاربرد چیلر تراکمی، یعنی چیلرهای با کمپرسور پیچی و چیلرهای با کمپرسور گریز از مرکز، تصویری فنی و مرحله‌به‌مرحله از اجزا و چرخه‌ی سرمایش ارائه کرده است. نویسنده در مقدمه توضیح داده است که در مجموعه‌ی منتشرشده توسط شرکت ترین، برای هریک از این دو نوع چیلر متن جداگانه‌ای وجود داشته، اما بخش قابل‌توجهی از مطالب مشترک بوده است، به همین دلیل در این کتاب، نکات اصلی هر دو نوع چیلر در یک متن واحد گردآوری شده است. ساختار کتاب کوتاه و فشرده است و درعین‌حال طیف وسیعی از موضوعات را پوشش می‌دهد، از معرفی اجزای اصلی چیلر پیچی و گریز از مرکز تا تشریح جزئیات عملکرد کمپرسورها، سیستم روغن‌کاری، انواع اواپراتور و کندانسور، سیستم‌های کنترل ظرفیت و مدارهای کمکی. 

کتاب چیلر پیچی و گریز از مرکز اثر محمدرضا سلطاندوست در چندین بخش پیوسته تنظیم شده است که می‌توان آن‌ها را به‌صورت غیررسمی معادل فصل در نظر گرفت. در بخش‌های ابتدایی، اجزای چیلر پیچی شامل اواپراتور پوسته–لوله، کمپرسور پیچی با روتورهای نر و ماده، جداکننده‌ی روغن، سیستم روغن‌کاری، تابلوی برق و کنترل معرفی شده است، سپس اجزای چیلر گریز از مرکز مانند کمپرسور چندمرحله‌ای، پروانه‌ی گریز از مرکز، مجرای حلزونی، صرفه‌گر یک‌مرحله‌ای و دو‌مرحله‌ای، انواع اواپراتور سیلابی و انبساط مستقیم و کندانسورهای آبی و هوایی توضیح داده شده است. 

در ادامه، چرخه‌ی مبرد در هر دو نوع چیلر روی نمودار فشار–انتالپی تحلیل شده و نقاط مختلف چرخه (مکش، تراکم، تقطیر، مادون‌سرد شدن، انبساط و تبخیر) با اعداد مشخص شده است. بخش دیگری از کتاب به معرفی مبردهای رایج، مقایسه‌ی بازده، ظرفیت و فشار کار آن‌ها و تأثیر این پارامترها بر ابعاد کمپرسور و مبدل‌ها اختصاص دارد. در بخش‌های پایانی، سیستم تخلیه‌ی هوا و گازهای غیرقابل تقطیر، روش‌های کنترل ظرفیت در کمپرسور پیچی و گریز از مرکز، مفهوم نقطه‌ی کار کمپرسور، بازیافت گرما، مقایسه‌ی کندانسور آبی و هوایی و کنترل دمای آب کندانسور و آب سرد اواپراتور تشریح شده است.

خلاصه کتاب چیلر پیچی و گریز از مرکز

کتاب چیلر پیچی و گریز از مرکز ابتدا تفاوت دو شیوه‌ی تراکم در چیلرهای تراکمی را توضیح می‌دهد: تراکم با جابه‌جایی مثبت (در کمپرسورهای رفت‌وبرگشتی، اسکرول و پیچی) و تراکم دینامیک (در کمپرسورهای گریز از مرکز). در نوع جابه‌جایی مثبت، مبرد با کاهش حجم در یک محفظه فشرده می‌شود، اما در نوع دینامیک، گاز شتاب می‌گیرد و انرژی جنبشی آن به فشار تبدیل می‌شود. در بخش چیلر پیچی، ساختار کمپرسور با دو روتور مارپیچ نر و ماده توضیح داده می‌شود که مبرد را از مکش گرفته، بین دندانه‌ها به جلو می‌رانند و تدریجاً متراکم می‌کنند؛ همچنین سیستم روغن‌کاری، جداکننده روغن، مسیر بازگشت روغن، نقش شیر برقی و تفاوت الکتروموتورهای باز و بسته بررسی می‌شود.

در بخش چیلر گریز از مرکز، کمپرسور شامل پروانه، معبر حلزونی و کانال‌های توزیع معرفی می‌شود که در آن بخار مبرد شتاب گرفته و سپس در مسیرها و حلزون به فشار استاتیک تبدیل می‌شود. کمپرسور چندمرحله‌ای، نقش پروانه‌های متوالی و صرفه‌گرها برای بهبود بازده نیز توضیح داده شده است. کتاب چرخه‌ی مبرد در هر دو نوع چیلر را روی نمودار فشار–آنتالپی بررسی می‌کند و حالت‌هایی مانند مایع مادون‌سرد، مخلوط، بخار اشباع و فوق‌داغ را همراه با گرمای جذب و دفع‌شده تحلیل می‌کند؛ همچنین نقش انبساط، جداکننده مایع–بخار و صرفه‌گر در بهبود عملکرد بیان شده است.

بخش دیگر به مبردها اختصاص دارد و نشان می‌دهد انتخاب مبرد بر اندازه‌ی کمپرسور، مبدل‌ها، فشار طراحی و مقدار مبرد اثر می‌گذارد، سپس سیستم تخلیه هوا در چیلرهای گریز از مرکز، کنترل ظرفیت در کمپرسور پیچی (سوپاپ لغزنده) و در کمپرسور گریز از مرکز (تیغه ورودی و دور متغیر) توضیح داده می‌شود. در پایان، مفهوم نقطه‌ی کار کمپرسور، محدوده‌ی ناپایداری، بازیافت گرما، مقایسه‌ی کندانسور آبی و هوایی و روش‌های کنترل دمای آب سرد و کندانسور بررسی می‌شود.

چرا باید کتاب چیلر پیچی و گریز از مرکز را بخوانیم؟

کتاب چیلر پیچی و گریز از مرکز برای فعالان طراحی، اجرا و بهره‌برداری HVAC، تصویری فشرده اما نسبتاً کامل از دو نوع مهم چیلر تراکمی ارائه می‌دهد. متن از معرفی اجزا فراتر رفته و به چرخه‌ی مبرد، نحوه‌ی تراکم، تبدیل انرژی جنبشی به فشار استاتیک و اثر مبردهای مختلف بر طراحی می‌پردازد. این کتاب با ترکیب توضیح نوشتاری، نمودار فشار–انتالپی و شکل‌های واقعی، درک شهودی از عملکرد کمپرسور پیچی و گریز از مرکز ایجاد می‌کند. مسیر مبرد از اواپراتور تا کمپرسور، کندانسور، شیر انبساطی، جداکننده‌ها و صرفه‌گر دنبال می‌شود و نقش هر بخش در بازده و تعادل فشار روشن می‌شود.

مباحث کاربردی مانند تخلیه‌ی هوا در چیلرهای گریز از مرکز، کنترل ظرفیت در بار جزئی، نقطه‌ی کار کمپرسور و مقایسه‌ی کندانسور آبی و هوایی نیز بررسی شده است. این کتاب برای دانشجویان و مهندسان، پلی میان مفاهیم ترمودینامیک و تجهیزات واقعی است و برای بهره‌برداران نیز در نگه‌داری و عیب‌یابی مفید واقع می‌شود.

خواندن کتاب چیلر پیچی و گریز از مرکز را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب چیلر پیچی و گریز از مرکز به دانشجویان مهندسی مکانیک و تأسیسات، مهندسان طراح سیستم‌های تهویه‌ی مطبوع، ناظران و مجریان پروژه‌های ساختمانی بزرگ، تکنسین‌های بهره‌برداری و نگه‌داری چیلرهای تراکمی و نیز علاقه‌مندان به مباحث ترمودینامیک کاربردی و تجهیزات سرمایشی پیشنهاد می‌شود، این اثر همچنین به کسانی که با چیلرهای پیچی و گریز از مرکز در عمل روبه‌رو هستند و نیاز به درک دقیق‌تری از ساختار و چرخه‌ی کاری آن‌ها دارند، توصیه می‌شود.