کتاب آریو برزن

کتاب آریو برزن (آخرین سردار، از تبار پاسداران تخت جمشید) نوشته‌ فواد فاروقی، روایتی داستانی از زندگی و روزگار یکی از نام‌آشناترین سرداران ایرانی در دوره‌ی هخامنشی است؛ سرداری که در حافظه‌ی تاریخی ایرانیان با مقاومت در برابر اسکندر مقدونی و پاسداری از تخت جمشید گره خورده است. آریو برزن در این کتاب نه فقط به‌ عنوان یک فرمانده‌ی جنگ، بلکه به‌ عنوان انسانی درگیر انتخاب‌های دشوار، وفاداری، شرم، عشق و مسئولیت تصویر شده است. نشر هرماس این داستان تاریخی را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آریو برزن

کتاب آریوبرزن به قلم فواد فاروقی، روایتی داستانی و پرکشش از روزهای پرآشوب هجوم اسکندر مقدونی به خاک ایران را با تمرکز بر ایستادگی این سردار نامدار به تصویر می‌کشد. نویسنده با بهره‌گیری از گفت‌وگوهای مفصل، توصیف دقیق جغرافیا، سلاح‌ها و آیین‌های نظامی، در کنار بازنمایی مناسبات خانوادگی، فضایی ملموس از آن برهه‌ی تاریخی خلق کرده است. 

ساختار کتاب در قالب دو بخش اصلی تدوین شده که در فصل‌های متعددی ابعاد مختلف این نبرد و حواشی آن را روایت می‌کند. در این میان، خواننده علاوه بر آشنایی با تدابیر جنگی سپاه کم‌تعداد آریوبرزن در کوه‌های پارسه، با حضور زنان جنگاور و شبکه‌ای از روابط عاطفی میان شخصیت‌هایی چون رونیا، درخشنده، شارمین، فرهام و چمانه آشنا می‌شود.

فواد فاروقی در کتاب آریو برزن، فراتر از یک میدان جنگی، به لایه‌های عمیق روانی و اجتماعی جنگ از جمله اسارت، فرار، شرم و تصمیم‌های دشوار اخلاقی می‌پردازد. نقطه‌ی عطف عاطفی و اخلاقی داستان زمانی شکل می‌گیرد که فرهام و خواهرش چمانه از اسارت مقدونیان فرار می‌کنند و آسیب دیدن چمانه توسط دشمن، چالش‌های عمیقی را پیرامون مفاهیمی چون شرف، مسئولیت سردار و بقای خانواده در زمان جنگ پدید می‌آورد. 

طرح پیشنهاد ازدواج شارمین و در نهایت پیشنهاد فداکارانه‌ی رونیا برای ازدواج خود آریوبرزن با چمانه، متن را از یک وقایع‌نگاری رزمی به اثری درباره‌ی اخلاق، ازخودگذشتگی و مرزهای فداکاری در فرهنگ ایرانی تبدیل می‌کند؛ اثری که تلفیق گفت‌وگوهای جاندار، قطعات شبه‌منظوم و توضیحات تاریخی، به آن اصالتی دوچندان بخشیده است.

خلاصه داستان آریو برزن

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند! 

روایت داستان آریو برزن، بر بستر تقابل حماسه و اخلاق پیش می‌رود و سه خط داستانی موازی شامل آماده‌سازی سپاه در کوه‌های پارسه، ورود شارمین به عنوان سوار چهل‌ویکم و پناه آوردن فرهام و چمانه (دو اسیر گریخته از چنگ مقدونیان) را به هم پیوند می‌زند. 

در بخش نخست، نویسنده تصویری پرجزئیات از استتار شبانه، سنگرها و درختان بادام کوهی پارسه ارائه می‌دهد؛ جایی که آریوبرزن و گروه اندکش هم‌پیمان شده‌اند تا راه‌ پیشروی اسکندر به سوی تخت جمشید را سد کنند. در این فضا، شارمین با کوله‌باری از اخبار ناخوشایند از سوگند اسکندر برای به آتش‌کشیدن تخت جمشید فرا می‌رسد و در بدو ورود با دیده‌بان کوهستان روبه‌رو می‌شود؛ زنی جنگاور در جامه‌ی مردان که بعداً معلوم می‌شود رونیا، همسر آریوبرزن است.

با ورود فرهام و خواهرش چمانه که پس از تحمل شکنجه و آسیب‌های روحی سنگین از دست سرداران مقدونی گریخته‌اند، داستان از یک روایت صرفاً نظامی به یک چالش عمیق اخلاقی و انسانی بدل می‌شود. آریوبرزن برای حفظ آبرو و ترمیم روحیه‌ی شکسته‌شده‌ی این دختر ستمدیده، ابتدا پیشنهاد ازدواج او با شارمین را مطرح می‌کند؛ اما شارمین که غرق در اندیشه‌ی جنگ و انتقام است، این پیشنهاد را برنمی‌تابد و در پی آن، گفت‌وگوهایی میان او و سردار پیرامون مفهوم ایمان، ناموس و نسبت جنگ با خانواده شکل می‌گیرد. 

گره اصلی روایت زمانی شکل می‌گیرد که رونیا، همسر باردار آریوبرزن، با آگاهی از رنج چمانه و تلاشش برای سقط جنین، پیشنهادی فداکارانه مطرح می‌کند: ازدواج خود آریوبرزن با چمانه برای بخشیدن پناه و اعتبار به او و فرزندش.

چرا باید کتاب آریو برزن را بخوانیم؟

در این کتاب، حضور زنان در کنار مردان جنگاور برجسته است: رونیا که هم دیده‌بان است و هم همسر و مشاور سردار؛ درخشنده که در ربودن سواران از زین اسب شهرت دارد؛ و چمانه که از قربانی‌بودن به سوی بازیابی کرامت خود حرکت می‌کند. خواندن کتاب آریو برزن برای کسانی که به بازآفرینی ادبی شخصیت‌های تاریخی علاقه‌مندند، امکان همراهی نزدیک با چهره‌ای را فراهم می‌کند که در منابع تاریخی فقط نام و چند اشاره‌ی کوتاه از او به‌ جا مانده است.

خواندن کتاب آریو برزن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

آریو برزن به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌های تاریخی با محوریت شخصیت‌های ایرانی علاقه‌مندند و به خوانندگانی که دوست دارند در کنار روایت نبرد و مقاومت، با جزئیات زندگی روزمره‌ی سپاهیان، نقش زنان در جنگ و اردوگاه و کشمکش‌های اخلاقی و عاطفی شخصیت‌ها روبه‌رو شوند.

بخشی از کتاب آریو برزن

«ـ کیستی ای سوار؟ که غبار سفری دراز بر سراپایت زنگار بسته است؟

سوار با پاشنه پاهایش به پهلوی اسب خوش‌خرام و تیزگامش ضرباتی زد. گامی چند او را پیش راند، از فاصله‌اش با دیده‌بان کوهسار پارسه کاست و پیش از آن‌که از اسبش فرود آید؛ به زبان آمد:

ـ پیکی ناخجسته‌ام؛ اخبار ناگوار را در کوله‌بارم، تلنبار کرده‌ام.

و از اسبش به زیر آمد، نوک نیزه‌اش را، در دل خاک نشاند، تا اطمینان خاطر دیده‌بان را سبب شود، آن‌گاه ادامه داد:

ـ فرسنگ‌ها فرسنگ را، از زیر سم اسبم به در کرده‌ام، تا هرچه زودتر به دیدار آریوبرزن نایل آیم... فرسنگ‌ها پای در رکاب شتاب داشته‌ام، نه دمی آسوده‌ام و نه لحظه‌ای به پلک‌های چشمانم، اجازه داده‌ام که با هم، مهربان شوند و خواب را در جسمم جاری کنند.

دیده‌بان، نگاهش را به آسمان، سفر داد:

ـ دیر نباشد که لشکر سیاهی، به دست تیغ خورشید، به تباهی کشانده شود، تا دمیدن آفتاب، شاید بیش از ساعتی نمانده باشد.»