کتاب دانشنامه شگفت انگیز دایناسورهای جهان (جلد سوم)

کتاب دانشنامه‌ شگفت‌ انگیز دایناسورهای جهان (جلد سوم) نوشته‌ شرکت انتشارات دی. کی و ترجمه‌ زهره ناطقی اثری تصویری و رنگی درباره‌ی دنیای دایناسورها، خزندگان دریایی و جانوران بال‌دار دوران مزوزوئیک است که نشر برکه آن را منتشر کرده است. در این کتاب متن توضیحی کوتاهی در کنار تصویرهای بزرگ و دقیق قرار گرفته است تا اطلاعات علمی درباره‌ی گونه‌های مختلف دایناسورها، پتروسورها و خزندگان دریایی در قالبی قابل‌ درک برای مخاطبان کودک و نوجوان ارائه شود. کتاب شبیه یک دانشنامه‌ی موضوعی است؛ هر صفحه یا هر دو صفحه به یک جانور یا یک موضوع مشخص اختصاص دارد. کتاب در بخش‌های پایانی به‌سراغ فسیل‌ها، دیرینه‌شناسان، ابزار حفاری، فرایند فسیل‌سازی و کشف‌های مهم تاریخی می‌رود و نشان می‌دهد که انسان‌ها از روی چند تکه استخوان و ردپا چگونه تصویر دنیای دایناسورها را بازسازی کرده‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دانشنامه شگفت انگیز دایناسورهای جهان (جلد سوم)

کتاب دانشنامه‌ شگفت‌ انگیز دایناسورهای جهان (جلد سوم) ادامه‌ی مجموعه‌ای است که به دنیای دایناسورها و موجودات هم‌دوره‌ی آن‌ها می‌پردازد و در این جلد تمرکز را روی چند گروه مشخص گذاشته است؛ دایناسورهایی که ظاهر عجیب و جلب‌توجه‌کننده دارند، خزندگان بال‌دار آسمان و خزندگان غول‌پیکر دریاها و در پایان دنیای فسیل‌ها و دیرینه‌شناسی. نویسنده یعنی شرکت انتشارات دی. کی با تکیه‌ بر تصویرهای بزرگ، برچسب‌های اطلاعاتی و متن‌های کوتاه هر جانور را در یک قاب مستقل معرفی کرده است؛ قاب‌هایی که معمولاً شامل نام علمی، معنی نام، اندازه‌ی تقریبی به فوت و متر، نوع تغذیه، زیستگاه (بیشه‌زار، باتلاق، ساحل رودخانه، اقیانوس و…) و دوره‌ی زمانی (تریاسیک، ژوراسیک، کرتاسه) هستند. 

در بخش آشنایی با دایناسورهایی که جلب توجه می‌کردند خواننده با دایناسورهایی که تاج‌های استخوانی، منقارهای عجیب، چنگال‌های غول‌آسا یا سرعت بسیار بالا داشتند آشنا می‌شوند؛ سپس کتاب به‌سراغ آشنایی با موجوداتی که در آسمان اوج می‌گرفتند می‌رود و خزندگان بال‌داری را معرفی می‌کند که پیش از پرندگان امروزی آسمان را در اختیار داشتند. کتاب دانشنامه‌ شگفت‌ انگیز دایناسورهای جهان (جلد سوم) در بخش آشنایی با موجودات دریایی به اقیانوس‌های دوران مزوزوئیک سر می‌زند و خزندگان دریایی‌ای را نشان می‌دهد؛ موجوداتی با آرواره‌های قدرتمند، دندان‌های سوزنی یا جمجمه‌های غول‌پیکر که شکارچیان اصلی دریاها بوده‌اند. 

بعد از این معرفی‌ها کتاب از دنیای جانوران زنده فاصله می‌گیرد و به‌سراغ فسیل‌ها می‌رود؛ توضیح می‌دهد فسیل چیست، چگونه تشکیل می‌شود، چرا کمیاب است و دیرینه‌شناسان چگونه با ابزارهای مختلف (از بیلچه و اسکنه تا مسواک و خلال‌دندان) آن‌ها را از دل سنگ بیرون می‌آورند. در فصل‌های پایانی تاریخچه‌ی کشف دایناسورها از خلال ماجراهایی مثل استخوان ناشناخته‌ی رابرت پلات، دندان‌های ایگوانودون، نام‌گذاری دایناسورها توسط ریچارد اوون و کشف‌های ماری آنینگ روایت شده است. کتاب به پراکندگی فسیل‌ها در نقاط مختلف جهان، فرایند فسیل‌سازی، رابطه‌ی دایناسورها و پرندگان، انقراض دایناسورها و کشف‌های تازه‌ای مثل دم دایناسور در کهربا یا دایناسورهای جدید معرفی‌شده در سال‌های اخیر نیز می‌پردازد و نشان می‌دهد که شناخت دنیای دایناسورها هنوز هم در حال گسترش است.

خلاصه کتاب دانشنامه شگفت انگیز دایناسورهای جهان (جلد سوم)

در این کتاب محتوای اصلی از معرفی دایناسورهای جلب‌توجه‌کننده شروع می‌شود؛ جانورانی که تاج‌ها، باله‌ها، منقارها یا چنگال‌های غیرعادی آن‌ها را متمایز کرده است. لامبئوسوروس به‌عنوان تنها دایناسور با تاج دوشاخ معرفی شده است که دانشمندان هنوز درباره‌ی کاربرد تاجش مطمئن نیستند و احتمال داده شده برای جلب‌توجه هم‌نوعان استفاده می‌شده است. اورانوسوروس گیاه‌خوار بزرگی است که نزدیک رودخانه‌ها زندگی می‌کرده و باله‌ی استخوانی روی پشتش شاید برای جذب جفت یا تنظیم دمای بدن به کار می‌رفته است. تریزینوسوروس با گردن دراز، شکم بزرگ و چنگال‌هایی به اندازه‌ی چوب بیسبال نمونه‌ی دایناسوری است که ظاهرش با تصور رایج از شکارچیان تروپود فرق دارد و در این کتاب به‌عنوان گیاه‌خوار پردار معرفی شده است. 

کتاب در بخش بعد به‌سراغ خزندگان بال‌دار می‌رود؛ پتروسورهایی که پیش از پرندگان امروزی در آسمان پرواز می‌کردند. توپانداکتیلوس با تاج بسیار بزرگ و احتمالاً رنگارنگ روی سرش نمونه‌ای از جانوری است که شاید بیشتر وقتش را روی زمین می‌گذرانده، چون آن تاج بزرگ پرواز را برایش دشوار می‌کرده است. آرکئوپتریکس به‌عنوان کشفی مهم معرفی شده است که نشان می‌دهد بین دایناسورها و پرندگان پیوندی وجود دارد؛ فسیلی که هم ویژگی‌های خزندگان را دارد و هم پرهای پرندگان را. ترانودون با بال‌های بزرگ و بدن بادبادک‌مانند، هامیپتروس با تخم‌های فسیل‌شده‌ای که اطلاعاتی درباره‌ی رشد نوزادان پتروسورها داده‌اند و رامفورینکوس و دیمورفودون به‌عنوان شکارچیان ساحلی و درختی معرفی شده‌اند. 

بخش موجودات دریایی دنیای زیر آب را نشان می‌دهد؛ موساسوروس شبیه تمساح غول‌پیکری است که هر چیزی از ماهی مرکب تا لاک‌پشت و حتی دایناسورهای کوچک نزدیک ساحل را می‌خورده است. لیویلورودون و رومالئوسوروس به‌عنوان شکارچیان قدرتمند با آرواره‌های قوی و بدن مناسب شنا معرفی شده‌اند. ایکتیوسوروس با شباهت ظاهری به دلفین خزنده‌ای است که نوزادانش را زنده به دنیا می‌آورده و از چشم‌های تیزبینش برای شکار در تاریکی استفاده می‌کرده است. کرونوسوروس هم یکی از بزرگ‌ترین شکارچیان اقیانوس‌ها توصیف شده که فسیل‌هایش نشان می‌دهند لاک‌پشت‌های دریایی و پلسیوسورهای دیگر را می‌خورده است. در بخش پایانی کتاب از دنیای جانوران به دنیای فسیل‌ها و انسان‌ها می‌رسد. توضیح داده می‌شود که فسیل‌ها چه هستند، چگونه از بقایای موجودات زنده در طول میلیون‌ها سال و زیر لایه‌های گل‌ولای و سنگ تشکیل می‌شوند و چرا کمیاب‌ هستند.

داستان کشف‌های اولیه‌ی فسیلی از استخوان ناشناخته‌ی مگالوسوروس تا دندان‌های ایگوانودون و کارهای ماری آنینگ نیز روایت شده است. کتاب نشان می‌دهد که فسیل‌ها در نقاط مختلف جهان از کانادا و آمریکا تا چین، مغولستان، آفریقا و حتی قطب جنوب پیدا شده‌اند و هر کشف تازه تکه‌ای جدید به پازل دنیای دایناسورها اضافه کرده است. در ادامه فرایند فسیل‌سازی مرحله‌به‌مرحله توضیح داده می‌شود و بعد ابزارهای دیرینه‌شناسان و شیوه‌ی استخراج و آماده‌سازی فسیل‌ها برای موزه‌ها معرفی شده است. در پایان کتاب به رابطه‌ی تروپودهای پردار و پرندگان، انقراض دایناسورها، بازماندن برخی گروه‌ها و کشف‌های جدیدی مثل دم دایناسور در کهربا و دایناسورهای تازه‌نام‌گذاری‌شده می‌پردازد و نشان می‌دهد که شناخت این جهان هنوز ادامه دارد.

چرا باید کتاب دانشنامه شگفت انگیز دایناسورهای جهان (جلد سوم) را بخوانیم؟

این کتاب به‌خاطر ترکیب تصویرهای رنگی بزرگ و متن‌های کوتاه و روشن دنیای پیچیده‌ی دایناسورها را به‌گونه‌ای ارائه کرده است که برای مخاطب کم‌سن هم قابل‌ دنبال‌کردن باشد و در عین‌ حال اطلاعات دقیق و متنوعی ارائه دهد. در کتاب دانشنامه‌ شگفت‌ انگیز دایناسورهای جهان (جلد سوم) هر جانور فقط یک اسم و یک تصویر نیست؛ اندازه، زیستگاه، نوع تغذیه، دوره‌ی زمانی و ویژگی‌های خاص بدن او کنار هم آمده است تا تصویری کامل‌تر از زندگی در دوران مزوزوئیک شکل بگیرد. تمرکز کتاب بر دایناسورهای جلب‌توجه‌کننده، خزندگان بال‌دار و موجودات دریایی باعث شده است که بخش بزرگی از شگفتی‌های ظاهری این جانوران مثل تاج‌ها، باله‌ها، چنگال‌ها و بال‌ها برجسته شود و کنجکاوی درباره‌ی دلیل وجود این ساختارها برانگیخته شود. 

بخش‌های مربوط به فسیل‌ها و دیرینه‌شناسی این اثر را از یک فهرست صرفِ دایناسورها فراتر برده است. خواننده می‌بیند که دانش امروز درباره‌ی دایناسورها حاصل چه فرایند طولانی و پرزحمتی است؛ از دفن‌شدن یک جانور در گل‌ولای تا تبدیل‌شدن استخوان‌ها به سنگ، کشف فسیل، حفاری، تمیزکردن، مطالعه و درنهایت نمایش در موزه. اشاره به کشف‌های جدید مثل دم دایناسور در کهربا یا دایناسورهای تازه‌معرفی‌شده این پیام را منتقل کرده است که علم درباره‌ی گذشته‌ی زمین هنوز زنده است و هر روز می‌تواند تغییر کند. برای کسانی که به‌دنبال آشنایی تصویری و منظم با دایناسورها، پتروسورها، خزندگان دریایی و دنیای فسیل‌ها هستند این کتاب یک منبع سرشار از اطلاعات متنوع و به‌ روز به‌شمار می‌آید.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به کودکان و نوجوانانی پیشنهاد می‌شود که به دایناسورها، حیوانات عجیب، فسیل‌ها و داستان کشف‌های علمی علاقه دارند. این کتاب به والدین و مربیان دوره‌ی ابتدایی و متوسطه‌ی اولی که به‌دنبال منبعی تصویری برای توضیح مفاهیم پایه‌ای دیرینه‌شناسی، فسیل‌ها و تاریخ حیات روی زمین هستند نیز پیشنهاد می‌شود. دانش‌آموزان علاقه‌مند به علوم تجربی، زمین‌شناسی و زیست‌شناسی نیز می‌توانند از این کتاب برای آشنایی اولیه با گروه‌های مختلف دایناسورها و خزندگان دریایی و بال‌دار استفاده کنند.