کتاب آموزش کاربردی روخوانی و روان خوانی قرآن کریم

کتاب آموزش کاربردی روخوانی و روان‌خوانی قرآن کریم نوشته‌ی محمدرضا توکلی و عبداله ایمانی اثری آموزشی برای یادگیری مرحله‌به‌مرحله‌ی خواندن صحیح قرآن است که نشر اهل علم آن را منتشر کرده است. این کتاب بر پایه‌ی تجربه‌ی میدانی گروه جهادگران قرآنی صدر تدوین شده و برای استفاده‌ی هم‌زمان قرآن‌آموز و مربی طراحی شده است. ساختار اثر دو جزوه‌ی به‌هم‌پیوسته را دربر می‌گیرد: جزوه‌ی روخوانی قرآن و جزوه‌ی روان‌خوانی و مخارج حروف. در بخش روخوانی، مباحثی مانند حرکات کوتاه و کشیده، سکون، تشدید، تنوین، حروف ناخوانا و حروف مقطعه در قالب ۱۰ درس تنظیم شده است. در بخش روان‌خوانی نیز ۱۱ درس به آموزش مخارج حروف عربی، تلفظ صحیح آن‌ها و روان‌خواندن آیات قرآن و اذکار نماز اختصاص یافته است. در سراسر کتاب، برای هر درس برنامه‌ی دقیق کلاس، شیوه‌ی تمرین، روش پرسش و امتیازدهی و نیز پیشنهادهایی برای بازی و مسابقه‌ی قرآنی ارائه شده تا فضای آموزش فعال و جذاب بماند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آموزش کاربردی روخوانی و روان خوانی قرآن کریم

کتاب آموزش کاربردی روخوانی و روان‌خوانی قرآن کریم اثری آموزشی از محمدرضا توکلی و عبداله ایمانی است که بر مبنای کلاس‌های واقعی قرآن و نیازهای عملی مربیان نوشته شده است. در ابتدای جزوه‌ی روخوانی، نکات قابل‌توجه اساتید به‌طور روشن توضیح داده شده است؛ از جمله این‌که این جزوه برای سن ۸ سال به بالا تدوین شده و شامل ۱۰ درس است که هر درس به دو ساعت آموزشی نیاز دارد: یک ساعت آموزش جزوه و یک ساعت استماع و مباحثه‌ی سوره‌ای. در همین بخش، مراحل پیشنهادی برای تدریس هر درس به‌تفصیل آمده است؛ از نوشتن بخش‌بخش کلمات بالای صفحه توسط قرآن‌آموزان تا خواندن انفرادی و دسته‌جمعی، تصحیح اشتباه‌ها، توضیح کوتاه مربی درباره‌ی موضوع درس و سپس تمرین مثال‌های پایین صفحه. در ادامه، برای هر درسِ روخوانی، تمرین‌های مشخصی طراحی شده است؛ از درس اول با موضوع صدای کوتاه و کشیده‌ی فتحه، تا درس دوم (کسره)، درس سوم (ضمه)، درس چهارم (سکون)، درس پنجم (تشدید)، درس ششم (تنوین)، و سه درس پیاپی درباره‌ی حروف ناخوانا و در پایان درس حروف مقطعه. در هر درس، ابتدا از قرآن‌آموز خواسته شده کلمات را به‌صورت تفکیک (بخش‌بخش) بنویسد و سپس آن‌ها را با صدای بلند بخواند. در بخش دوم کتاب آموزش کاربردی روخوانی و روان‌خوانی قرآن کریم، جزوه‌ی روان‌خوانی و تلفظ صحیح حروف در قرآن و نماز قرار گرفته است که مخصوص کسانی است که دوره‌ی روخوانی را گذرانده‌اند و در خواندن کلمات قرآن مشکلی ندارند. این جزوه شامل ۱۱ درس است؛ در هر درس یکی از مخارج حروف عربی آموزش داده شده و در درس پایانی، مخارج حروف سوره‌ی حمد و توحید و اذکار نماز برای صحت قرائت نماز تمرین شده است. برای هر درس، دو ساعت آموزشی در نظر گرفته شده است: یک ساعت آموزش جزوه و یک ساعت استماع و مباحثه‌ی سوره‌ای. در آغاز این بخش، نکات لازم برای تدریس روان‌خوانی و مخارج حروف بیان شده و سپس برای هر حرف (مانند واو، ذال، ثاء، حاء، عین، غین، صاد، ضاد، طاء، ظاء) هم توضیح مخارج و نحوه‌ی تلفظ و هم مجموعه‌ای از کلمات و آیات قرآنی برای تکرار بعد از استاد آورده شده است. در پایان نیز درس یازدهم به تمرین صحت نماز اختصاص یافته و سوره‌ی حمد، سوره‌ی توحید و اذکار رکوع، سجده و تسبیحات اربعه به‌همراه نمونه‌ای از آیات برای تمرین قرائت صحیح آمده است.

خلاصه کتاب آموزش کاربردی روخوانی و روان خوانی قرآن کریم

در این کتاب، محتوای آموزشی در دو مسیر مکمل پیش می‌رود: «روخوانی» و «روان‌خوانی و مخارج حروف». در بخش روخوانی، هدف این است که قرآن‌آموز بتواند کلمات قرآن را درست ببیند، بخش‌بندی کند و بخواند. نویسندگان از درس اول با آموزش حرکات کوتاه و کشیده‌ی فتحه شروع کرده‌اند و از قرآن‌آموز خواسته‌اند کلمات را به‌صورت تفکیک (بخش‌بخش) بنویسد و سپس با صدای بلند بخواند. همین الگو در درس‌های بعدی برای کسره و کشیده‌ی آن، ضمه و کشیده‌ی آن، سکون، تشدید و تنوین ادامه پیدا کرده است. در هر درس، پس از تمرین کلمات بالای صفحه، نوبت به مثال‌های پایین صفحه می‌رسد که به چند شیوه‌ی مختلف (خواندن مربی و تکرار جمعی، خواندن انفرادی قرآن‌آموزان، یا برگزاری مسابقه‌ی خواندن بدون غلط) پیشنهاد شده است. سه درس متوالی به حروف ناخوانا اختصاص یافته که در آن‌ها مواردی مانند الف همراه تنوین فتحه در هنگام وصل، پایه‌ی الف مدی، همزه‌ی وصل در میان دو کلمه و حروف مدی در هنگام وصل تمرین شده است. درس پایانی این بخش نیز به حروف مقطعه می‌پردازد و از قرآن‌آموز خواسته می‌شود نام کامل هر حرف را بنویسد و سپس نحوه‌ی خواندن آن را تمرین کند. در بخش روان‌خوانی و مخارج حروف، تمرکز کتاب بر دو محور است: تلفظ صحیح حروف عربی از مخارج آن‌ها و روان و بدون مکث و آهنگین خواندن آیات. در ابتدای این جزوه، برای مربی توضیح داده شده که این دوره مخصوص کسانی است که روخوانی را بدون اشکال گذرانده‌اند و هر درس آن به دو ساعت آموزشی نیاز دارد. سپس نحوه‌ی صحیح تلفظ حروفی مانند واو، ذال، ثاء، حاء، عین، غین، صاد، ضاد، طاء و ظاء با توصیف محل خروج صدا در دهان و حلق و ویژگی صوتی هر حرف (نازک یا درشت، قابل امتداد، گرم یا غلیظ) توضیح داده شده است. بعد از هر توضیح، فهرستی از کلمات قرآنی و سپس چند آیه آورده شده تا قرآن‌آموز پس از شنیدن صدای استاد، آن‌ها را دقیقاً مانند او تکرار کند. در هر درس تأکید شده که به تکرار دسته‌جمعی اکتفا نشود و حتماً خواندن انفرادی قرآن‌آموزان بررسی شود. در پایان این مسیر، درس یازدهم به تمرین صحت نماز اختصاص یافته و سوره‌ی حمد، سوره‌ی توحید و اذکار رکوع، سجده و تسبیحات اربعه به‌همراه نمونه‌ای از آیات برای تمرین قرائت صحیح و تمرکز بر مخارج حروف در نماز ارائه شده است.

چرا باید کتاب آموزش کاربردی روخوانی و روان خوانی قرآن کریم را بخوانیم؟

این کتاب برای آموزش روخوانی و روان‌خوانی قرآن، برنامه‌ای روشن و قابل‌اجرا ارائه کرده است که هم نیاز قرآن‌آموز و هم نیاز مربی را درنظر گرفته است. در بخش روخوانی، مسیر یادگیری از ساده‌ترین مباحث (حرکات کوتاه) آغاز شده و به‌تدریج به موضوعات دقیق‌تر مانند حروف ناخوانا و حروف مقطعه رسیده است؛ به‌گونه‌ای که قرآن‌آموز در هر مرحله با تمرین‌های مشخص و تکرارهای هدفمند، مهارت خود را تثبیت می‌کند. در کنار این، برای هر درس پیشنهادهایی برای شیوه‌ی تمرین، پرسش کلاسی، امتیازدهی و حتی طراحی مسابقه و بازی قرآنی آمده که به مربی کمک می‌کند فضای کلاس را فعال و متنوع نگه دارد. بخش روان‌خوانی و مخارج حروف در این کتاب، حلقه‌ی تکمیلی آموزش است و به‌طور ویژه بر تلفظ صحیح حروف عربی و روان‌خواندن آیات تمرکز کرده است. توضیح دقیق مخارج حروف، همراه با مثال‌های متعدد از کلمات و آیات، امکان می‌دهد که قرآن‌آموز تفاوت حروفی مانند ذال، ثاء، صاد، ضاد، طاء و ظاء را در عمل تجربه کند و گوش خود را به صدای درست آن‌ها عادت دهد. اختصاص یک درس کامل به تمرین صحت نماز و آوردن سوره‌ی حمد، توحید و اذکار نماز در پایان کتاب، نشان می‌دهد که نویسندگان به پیوند میان آموزش قرائت و عمل عبادی توجه کرده‌اند. برای کسانی که به‌دنبال یک منبع آموزشی مرحله‌به‌مرحله همراه با دستورالعمل تدریس، تمرین‌های متنوع و تأکید بر مخارج حروف هستند، این اثر می‌تواند گزینه‌ای کاربردی باشد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به مربیان و معلمان قرآن که به‌دنبال یک طرح درس منظم برای آموزش روخوانی و روان‌خوانی هستند پیشنهاد می‌شود. همچنین به نوجوانان و بزرگسالانی که می‌خواهند از سطح آشنایی اولیه با حروف و حرکات به خواندن صحیح و روان آیات و نماز برسند توصیه می‌شود. کسانی که در تلفظ حروف عربی، به‌ویژه حروفی مانند ذال، ثاء، حاء، عین، غین، صاد، ضاد، طاء و ظاء دچار تردید هستند نیز می‌توانند از بخش مخارج حروف این کتاب بهره ببرند.