کتاب معماری ایرانی - اسلامی در طراحی مجموعه های فرهنگی - هنری

کتاب معماری ایرانی - اسلامی در طراحی مجموعه‌های فرهنگی - هنری نوشته‌ی مهرنوش خادم حقیقی به‌وسیله‌ی انتشارات گیوا منتشر شده است. این کتاب بر پایه‌ی یک مطالعه‌ی موردی در غرب تهران شکل گرفته و به پیوند میان هویت ایرانی – اسلامی، فرهنگ، هنر و طراحی معماری مجموعه‌های فرهنگی می‌پردازد. نویسنده در آن کتاب تلاش کرده است از دل مباحث نظری گسترده درباره‌ی فرهنگ، هویت، هنر و تاریخ معماری ایران به یک الگوی طراحی معاصر برای یک مرکز فرهنگی – هنری برسد که در باغ ایرانی جای بگیرد و در عین حال پاسخ‌گوی نیازهای امروز شهر باشد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب معماری ایرانی - اسلامی در طراحی مجموعه های فرهنگی - هنری

کتاب معماری ایرانی - اسلامی در طراحی مجموعه‌های فرهنگی - هنری با تمرکز بر نوشته‌های مهرنوش خادم حقیقی از مقدمه‌ای مسئله‌محور آغاز می‌شود؛ جایی که نویسنده کمبود فضاهای فرهنگی مناسب برای جوانان و ساکنان غرب تهران را طرح کرده است و ضرورت تدوین الگویی تازه برای معماری ایرانی – اسلامی را توضیح می‌دهد. در همان آغاز، هدف اصلی آن کتاب تعریف می‌شود: رسیدن به الگویی معاصر که صرفاً تقلید از گذشته نباشد و بتواند در قالب یک مجموعه‌ی فرهنگی – هنری زنده، در پیوند با باغ ایرانی، در شهر امروز عمل کند. کتاب معماری ایرانی - اسلامی در طراحی مجموعه‌های فرهنگی - هنری در فصل‌های بعدی به‌صورت گام‌به‌گام پیش می‌رود: ابتدا مفهوم فرهنگ، کارکردهای آن، ضرورت شناخت و حفظ فرهنگ و نسبت آن با فراغت، آموزش، ارتباطات و توسعه فرهنگی تشریح شده است. سپس جایگاه هنر، تعریف‌ها و تقسیم‌بندی‌های آن، نقش تخیل و عاطفه در آثار هنری و پیوند هنر با تأثیرگذاری اجتماعی بررسی شده است تا بستر نظری طراحی یک مجموعه‌ی فرهنگی روشن شود. در ادامه‌ی کتاب معماری ایرانی - اسلامی در طراحی مجموعه‌های فرهنگی - هنری بحث هویت فردی و ملی، بحران هویت، جهانی‌شدن و نسبت آن با هویت ملی مطرح شده و بعد این مباحث به معماری پیوند خورده است؛ از هویت در معماری، ورود مدرنیزم، چالش‌های شهرسازی معاصر ایران و مسئله‌ی بی‌هویتی تا تاریخچه‌ی معماری ایران از پیش از تاریخ تا دوره‌ی اسلامی و پهلوی. سپس اصول معماری ایرانی مانند درون‌گرایی، مردم‌محوری، پرهیز از بیهودگی، خودبسندگی و نیارش، مفاهیم اصیل معماری ایرانی – اسلامی، اهمیت فضای خالی، عناصر اصلی بناهای ایرانی (حیاط، ایوان، رواق، گنبد، بادگیر، مناره و…) و رویکردهای مختلف نظری به معماری ایران (باستان‌شناسی، تاریخ هنر، اسطوره‌شناسی، عرفان، انسان‌شناسی و گونه‌شناسی شهری) تشریح شده است تا زمینه‌ی نظری طراحی مجموعه‌ی موردی فراهم شود.

خلاصه کتاب معماری ایرانی - اسلامی در طراحی مجموعه های فرهنگی - هنری

آن کتاب بر یک پرسش محوری استوار است: الگوی طراحی معماری ایرانی – اسلامی برای یک مرکز فرهنگی – هنری در تهران چیست؟ نویسنده ابتدا کمبود فضاهای فرهنگی و فراغتی متناسب با نیاز جوانان و ساکنان غرب تهران را طرح کرده و نشان داده است که چگونه یک مجموعه‌ی فرهنگی می‌تواند به رشد و اعتلای فرهنگ، سامان‌دهی اوقات فراغت و تقویت تعاملات اجتماعی کمک کند. سپس با تعریف دقیق فرهنگ، هنر، هویت فردی و ملی و بررسی تاریخ و اصول معماری ایرانی، تلاش شده است پیوندی روشن میان این مفاهیم و طراحی معماری برقرار شود. در پایان این مسیر نظری، معماری ایرانی – اسلامی نه به‌عنوان تکرار فرم‌های تاریخی بلکه به‌عنوان زبانی زنده برای پاسخ‌گویی به نیازهای امروز معرفی شده است؛ زبانی که می‌تواند در قالب باغ ایرانی، حیاط مرکزی، ایوان، رواق، گنبد و فضاهای باز و بسته‌ی متنوع، یک مجموعه‌ی فرهنگی – هنری معاصر را در غرب تهران شکل دهد و قابلیت الگوبرداری برای نقاط مشابه در کشور داشته باشد.

چرا باید کتاب معماری ایرانی - اسلامی در طراحی مجموعه های فرهنگی - هنری را بخوانیم؟

این کتاب تصویری منسجم از پیوند فرهنگ، هویت، هنر و معماری در ایران ارائه کرده است و نشان می‌دهد چگونه می‌توان از میراث معماری ایرانی – اسلامی برای طراحی مجموعه‌های فرهنگی امروز استفاده کرد. خواننده با تاریخ و اصول معماری ایران، نقش فضاهای فرهنگی در توسعه فرهنگی و اوقات فراغت و نیز رویکردهای نظری مختلف به معماری ایرانی آشنا می‌شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران معماری و شهرسازی، طراحان علاقه‌مند به معماری ایرانی – اسلامی، برنامه‌ریزان فرهنگی شهری و کسانی که در حوزه‌ی طراحی و مدیریت مجموعه‌های فرهنگی – هنری فعالیت می‌کنند پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب معماری ایرانی - اسلامی در طراحی مجموعه های فرهنگی - هنری

«با هدف ایجاد مجموعه‌ای زنده و پویا در ارتباط با شهر و همچنین با هدف ارتقاء تعاملات اجتماعی سعی در تقویت زمینه‌های فرهنگی منطقه خواهیم داشت. با توجه به مشکلات جوانان جهت صرف اوقات فراغت و همچنین سایر ساکنین این منطقه، طراحی این مجموعه فرهنگی – هنری در جهت مرتفع ساختن فقدان مراکز فرهنگی در این منطقه گام بر می‌دارد. بنابراین لازم است رشد و توسعه فرهنگی این منطقه در راستای سنت‌های اصیل آن صورت گرفته و آن را به سوی تعالی رهنمون سازد. ما به دنبال ساختمانی هستیم که ضمن اینکه بتواند خود را در باغ ایرانی جای دهد از مبانی طراحی و معماری ایرانی – اسلامی استفاده شود که بتواند به عنوان یک نماد و نشانه شاخص در آن منطقه قرار بگیرد که در حال حاضر وجود ندارد. نکته دیگر همگونی سایت با همجواری‌های اطراف است که از یک طرف با ساختمان‌های بلندمرتبه مسکونی، از طرف دیگر با دریاچه و از طرف دیگر زمین‌های سبز اطراف است که مجموعهٔ این موارد می‌تواند در قالب یک طرح ارائه شود که قابلیت گسترش به نقاط مشابه در کشور را دارا می‌باشد. مواردی که برای این کار تحقیقی – پژوهشی مورد اولویت قرار می‌گیرد عبارتند از: ۱- مطالعه در مورد باغ ایرانی (کلیات) ۲- تدوین مبانی طراحی الگوی معماری ایرانی – اسلامی ۳- بررسی نیازمندی‌های فضایی یک مرکز فرهنگی – هنری ۴- نشانه کردن این ساختمان در غرب تهران ۵- امکان گسترش این نمونهٔ موردی به دیگر نقاط (گسترش به عنوان الگوبرداری)»