کتاب معماری ایرانی - اسلامی در طراحی مجموعه های فرهنگی - هنری

کتاب معماری ایرانی - اسلامی در طراحی مجموعه های فرهنگی - هنری نوشته مهرنوش خادم حقیقی به‌وسیله انتشارات گیوا منتشر شده است. این کتاب بر پایه‌ی یک مطالعه‌ی موردی در غرب تهران شکل گرفته و به پیوند میان هویت ایرانی‌ـ‌اسلامی، فرهنگ، هنر و طراحی معماری مجموعه‌های فرهنگی پرداخته است. نویسنده تلاش کرده است از دل مباحث نظری گسترده درباره‌ی فرهنگ، هویت، هنر و تاریخ معماری ایران به یک الگوی طراحی معاصر برای یک مرکز فرهنگی‌ـ‌هنری برسد که در باغ ایرانی جای بگیرد و درعین‌حال پاسخ‌گوی نیازهای امروز شهر باشد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب معماری ایرانی - اسلامی در طراحی مجموعه های فرهنگی - هنری

کتاب معماری ایرانی - اسلامی در طراحی مجموعه های فرهنگی - هنری (مطالعه‌ی موردی مجموعه‌ی فرهنگی‌ـ‌هنری غرب تهران) نوشته‌ی مهرنوش خادم حقیقی، کمبود فضاهای فرهنگی مناسب برای جوانان و ساکنان غرب تهران را طرح کرده و ضرورت تدوین الگویی تازه برای معماری ایرانی‌ـ‌اسلامی را توضیح داده است. هدف اصلی کتاب رسیدن به الگویی معاصر بوده است که صرفاً تقلید از گذشته نباشد و بتواند در قالب یک مجموعه‌ی فرهنگی‌ـ‌هنری زنده، در پیوند با باغ ایرانی، در شهر امروز عمل کند.

کتاب معماری ایرانی - اسلامی در طراحی مجموعه های فرهنگی - هنری ابتدا مفهوم فرهنگ، کارکردهای آن، ضرورت شناخت و حفظ فرهنگ و نسبت آن با فراغت، آموزش، ارتباطات و توسعه‌ی فرهنگی را تشریح کرده و سپس درمورد جایگاه هنر، تعریف‌ها و تقسیم‌بندی‌های آن، نقش تخیل و عاطفه در آثار هنری و پیوند هنر با تأثیرگذاری اجتماعی را بررسی کرده است تا بستر نظری طراحی یک مجموعه‌ی فرهنگی روشن شود.

در ادامه بحث هویت فردی و ملی، بحران هویت، جهانی‌شدن و نسبت آن با هویت ملی مطرح شده و سپس این مباحث به معماری پیوند خورده است؛ از هویت در معماری، ورود مدرنیزم، چالش‌های شهرسازی معاصر ایران و مسئله‌ی بی‌هویتی تا تاریخچه‌ی معماری ایران از پیش از تاریخ تا دوره‌ی اسلامی و پهلوی. کتاب معماری ایرانی - اسلامی در طراحی مجموعه های فرهنگی - هنری اصول معماری ایرانی مانند درون‌گرایی، مردم‌محوری، پرهیز از بیهودگی، خودبسندگی و نیارش، مفاهیم اصیل معماری ایرانی‌ـ‌اسلامی، اهمیت فضای خالی، عناصر اصلی بناهای ایرانی (حیاط، ایوان، رواق، گنبد، بادگیر، مناره و…) و رویکردهای مختلف نظری به معماری ایران (باستان‌شناسی، تاریخ هنر، اسطوره‌شناسی، عرفان، انسان‌شناسی و گونه‌شناسی شهری) را تشریح کرده است تا زمینه‌ی نظری طراحی مجموعه‌ی موردی فراهم شود.

خلاصه کتاب معماری ایرانی - اسلامی در طراحی مجموعه های فرهنگی - هنری

الگوی طراحی معماری ایرانی‌ـ‌اسلامی برای یک مرکز فرهنگی‌ـ‌هنری در تهران چیست؟ نویسنده ابتدا کمبود فضاهای فرهنگی و فراغتی متناسب با نیاز جوانان و ساکنان غرب تهران را طرح کرده و نشان داده است که چگونه یک مجموعه‌ی فرهنگی می‌تواند به رشد و اعتلای فرهنگ، سامان‌دهی اوقات فراغت و تقویت تعاملات اجتماعی کمک کند؛ او سپس با تعریف دقیق فرهنگ، هنر، هویت فردی و ملی و بررسی تاریخ و اصول معماری ایرانی تلاش کرده است پیوندی روشن میان این مفاهیم و طراحی معماری برقرار کند.

در پایان این مسیر نظری، معماری ایرانی‌ـ‌اسلامی نه به‌عنوان تکرار فرم‌های تاریخی بلکه به‌عنوان زبانی زنده برای پاسخ‌گویی به نیازهای امروز معرفی شده است؛ زبانی که می‌تواند در قالب باغ ایرانی، حیاط مرکزی، ایوان، رواق، گنبد و فضاهای باز و بسته‌ی متنوع، یک مجموعه‌ی فرهنگی‌ـ‌هنری معاصر را در غرب تهران شکل دهد و قابلیت الگوبرداری برای نقاط مشابه در ایران را داشته باشد.

چرا باید کتاب معماری ایرانی - اسلامی در طراحی مجموعه های فرهنگی - هنری را بخوانیم؟

این کتاب تصویری منسجم از پیوند فرهنگ، هویت، هنر و معماری در ایران ارائه کرده است و نشان می‌دهد چگونه می‌توان از میراث معماری ایرانی‌ـ‌اسلامی برای طراحی مجموعه‌های فرهنگی امروز استفاده کرد. خواننده با تاریخ و اصول معماری ایران، نقش فضاهای فرهنگی در توسعه‌ی فرهنگی و اوقات فراغت و نیز رویکردهای نظری مختلف به معماری ایرانی آشنا می‌شود.

خواندن کتاب معماری ایرانی - اسلامی در طراحی مجموعه های فرهنگی - هنری را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران معماری و شهرسازی، طراحان علاقه‌مند به معماری ایرانی‌ـ‌اسلامی، برنامه‌ریزان فرهنگی شهری و کسانی که در حوزه‌ی طراحی و مدیریت مجموعه‌های فرهنگی‌ـ‌هنری فعالیت می‌کنند، پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب معماری ایرانی - اسلامی در طراحی مجموعه های فرهنگی - هنری

«فضا چیست؟

فضا (Space) واژه‌ای است که در زمینه‌های متعدد و رشته‌های گوناگون از قبیل فلسفه، جامعه‌شناسی، معماری و شهرسازی بطور وسیع استفاده می‌شود. لیکن تکثر کاربرد واژه فضا به معنی برداشت یکسان از این مفهوم در تمام زمینه‌های فوق نیست، بلکه تعریف فضا از دیدگاه‌های مختلف قابل بررسی است. مطالعات نشان می‌دهد با وجود درک مشترکی که به نظر می‌رسد از این واژه وجود دارد، تقریباً توافق مطلقی در مورد تعریف فضا در مباحث علمی به چشم نمی‌خورد و این واژه از تعدد معنایی نسبتاً بالایی برخوردار است و تعریف مشخص و جامعی وجود ندارد که دربرگیرنده تمامی جنبه‌های این مفهوم باشد.

فضا یک مقوله بسیار عام است. فضا تمام جهان هستی را پر می‌کند و ما را در تمام طول زندگی احاطه کرده است. فضا به محیط زیست اطراف ما احساس راحتی و امنیت می‌بخشد که اهمیت آن در یک زندگی لذت‌بخش از نور آفتاب و محلی برای آرامش کمتر نیست.

هرکاری که انسان انجام می‌دهد، دارای یک جنبه فضایی نیز است، به عبارتی هر عملی که انجام می‌شود، احتیاج به فضا دارد. دلبستگی بشر به فضا از ریشه‌های عمیقی برخوردار است. این دلبستگی از نیاز انسان به ایجاد ارتباط با سایر انسانها که از طریق زبان‌های گوناگون صورت می‌پذیرد، سرچشمه می‌گیرد. همچنین بشر خود را با استفاده از فیزیولوژی و تکنولوژی، با اشیاء فیزیکی وفق می‌دهد و از این طریق یک رابطه و تعادل پویا بین انسان و محیط (اشیاء)، علاوه بر ارتباط میان انسانها، بوجود می‌آید. این اشیاء بر اساس یک سری روابط خاص به درونی و بیرونی، دور و نزدیک، منفرد و متحد، پیوسته و گسسته تقسیم شده‌اند.»