کتاب جایگاه راستین رویه قضایی در فقه و حقوق ایران

کتاب جایگاه راستین رویه قضایی در فقه و حقوق ایران (از رکود تا به‌روزرسانی قوانین) نوشته‌ معین غلامعلی‌ پور، آذر سپاهیانی و انیس عسکری، اثری پژوهشی در حوزه‌ی حقوق و فقه است. این کتاب که توسط نشر داد و دانش منتشر شده، به بررسی جایگاه و نقش رویه‌ی قضایی در نظام حقوقی و فقهی ایران پرداخته و تلاش کرده است با رویکردی تحلیلی، مفاهیم، ساختار و کارکردهای رویه‌ی قضایی را در بستر تاریخی و تطبیقی مورد واکاوی قرار دهد. نویسندگان باتکیه‌بر منابع فقهی و حقوقی، به بررسی دیدگاه‌های مختلف درباره‌ی اعتبار و کارکرد رویه‌ی قضایی در حقوق ایران و فقه اسلامی پرداخته‌اند و سعی کرده‌اند ضمن تحلیل تطبیقی با نظام‌های حقوقی دیگر، راهکارهایی برای به‌روزرسانی قوانین و انطباق آن‌ها با نیازهای روز جامعه ارائه دهند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جایگاه راستین رویه قضایی در فقه و حقوق ایران

کتاب جایگاه راستین رویه قضایی در فقه و حقوق ایران نوشته‌ی معین غلامعلی‌ پور، آذر سپاهیانی و انیس عسکری، به موضوعی می‌پردازد که همواره محل بحث و چالش در میان حقوق‌دانان و فقیهان ایرانی بوده است: نقش و اعتبار رویه‌ی قضایی در نظام حقوقی و فقهی ایران. این کتاب با ساختاری منظم، ابتدا به مفهوم‌شناسی رویه‌ی قضایی و تمایز میان معنای عام و خاص آن می‌پردازد و سپس سیر تاریخی و تطبیقی این نهاد را در نظام‌های حقوقی مختلف، از جمله کامن‌لا و رومی-ژرمنی، بررسی می‌کند. 

معین غلامعلی‌ پور، آذر سپاهیانی و انیس عسکری تلاش کرده‌اند با تحلیل دقیق منابع فقهی و حقوقی، جایگاه رویه‌ی قضایی را در فقه اسلامی و حقوق ایران روشن کنند و به پرسش‌هایی درباره‌ی امکان قاعده‌سازی، فواید و کاربردهای این نهاد پاسخ دهند. کتاب، ضمن بررسی دیدگاه‌های موافق و مخالف، به نقش سیره‌ی عقلا، شهرت عملی و مصالح عامه در پذیرش یا رد رویه‌ی قضایی در فقه اسلامی می‌پردازد و در نهایت، با جمع‌بندی مباحث، به اهمیت به‌روزرسانی قوانین و ضرورت توجه به واقعیت‌های اجتماعی از طریق تقویت جایگاه رویه‌ی قضایی اشاره می‌کند.

خلاصه کتاب جایگاه راستین رویه قضایی در فقه و حقوق ایران

کتاب جایگاه راستین رویه قضایی در فقه و حقوق ایران، با رویکردی تحلیلی، ابتدا به مفهوم‌شناسی رویه‌ی قضایی می‌پردازد و آن را به دو معنای عام و خاص تقسیم می‌کند. در معنای عام، رویه‌ی قضایی به مجموعه‌ی آرای مکرر دادگاه‌ها در موضوعات مشابه اطلاق می‌شود که می‌تواند به‌عنوان راهنمایی برای حل مسائل حقوقی جدید مورد استفاده قرار گیرد. در معنای خاص، رویه‌ی قضایی به آرای وحدت رویه‌ی دیوان عالی کشور اشاره دارد که برای سایر محاکم الزام‌آور است. 

این کتاب، سیر تاریخی شکل‌گیری رویه‌ی قضایی را در نظام‌های حقوقی مختلف بررسی کرده و نشان داده است که در نظام کامن‌لا، رویه‌ی قضایی به‌عنوان منبع اصلی حقوق شناخته می‌شود، درحالی‌که در نظام حقوقی ایران، این نهاد بیشتر به‌عنوان مجموعه‌ای از آرای قضایی تلقی شده و کمتر نقش قاعده‌ساز داشته است. نویسندگان با بررسی منابع فقهی، به اختلاف‌نظرها درباره‌ی وجود یا عدم وجود رویه‌ی قضایی در فقه اسلامی پرداخته‌اند و با استناد به سیره‌ی عقلا، شهرت عملی و مصالح عامه، تلاش کرده‌اند نشان دهند که این نهاد می‌تواند ریشه‌هایی در فقه اسلامی داشته باشد. 

در ادامه، کتاب به فواید و کارکردهای رویه‌ی قضایی اشاره کرده است، از جمله نقش آن در تکمیل قوانین، سازگارکردن قانون با نیازهای اجتماعی، رفع ابهام و سکوت قوانین و جلوگیری از تغییرات مکرر و آسیب‌زا در قوانین؛ همچنین به چالش‌های موجود در نظام حقوقی ایران برای پذیرش و تقویت جایگاه رویه‌ی قضایی پرداخته و پیشنهادهایی برای بهره‌گیری بهتر از این نهاد در جهت پویایی و به‌روزرسانی حقوق ارائه داده است.

چرا باید کتاب جایگاه راستین رویه قضایی در فقه و حقوق ایران را بخوانیم؟

کتاب جایگاه راستین رویه قضایی در فقه و حقوق ایران با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، به یکی از مسائل بنیادین حقوق ایران می‌پردازد و تلاش کرده است با بررسی دقیق منابع فقهی و حقوقی، جایگاه و کارکرد رویه‌ی قضایی را روشن کند. از ویژگی‌های شاخص این اثر می‌توان به تبیین تمایز میان معنای عام و خاص رویه‌ی قضایی، بررسی تطبیقی با نظام‌های حقوقی دیگر، تحلیل ریشه‌های فقهی و تاریخی این نهاد و پرداختن به چالش‌ها و راهکارهای به‌روزرسانی قوانین اشاره کرد. خواننده با مطالعه‌ی این کتاب، درک عمیق‌تری از نقش رویه‌ی قضایی در نظام حقوقی ایران و اهمیت آن در پاسخ‌گویی به نیازهای متغیر جامعه به دست می‌آورد و با دیدگاه‌های مختلف درباره‌ی اعتبار و کارکرد این نهاد آشنا می‌شود.

خواندن کتاب جایگاه راستین رویه قضایی در فقه و حقوق ایران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب جایگاه راستین رویه قضایی در فقه و حقوق ایران به دانشجویان و پژوهشگران حقوق، وکلا، قضات، علاقه‌مندان به مطالعات فقهی و حقوقی و کسانی که دغدغه‌ی به‌روزرسانی و کارآمدی نظام حقوقی ایران را دارند، پیشنهاد می‌شود.