کتاب توسعه بدون خودرو

کتاب توسعه بدون خودرو (رهنمودهایی برای مراکز تاریخی شهرها) نوشته‌ همایون نورائی و مهسا فتاحیان، اثری پژوهشی و تحلیلی درباره‌ی برنامه‌ریزی شهری با تمرکز بر حذف یا کاهش نقش خودرو در مراکز تاریخی شهرها است. این کتاب توسط انتشارات دانشگاه هنر اصفهان منتشر شده و به بررسی ضرورت‌ها، پیامدها و راهکارهای توسعه‌ی شهری بدون خودرو می‌پردازد. نویسندگان با تکیه‌ بر تجربیات جهانی و تحلیل نمونه‌های موفق تلاش کرده‌اند الگویی برای مدیریت و حفاظت از بافت‌های تاریخی شهری ارائه دهند. ساختار کتاب شامل مرور ادبیات نظری، بررسی تجارب شهرهای مختلف و ارائه‌ی راهکارهای اجرایی برای ایران است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب توسعه بدون خودرو

کتاب توسعه بدون خودرو: رهنمودهایی برای مراکز تاریخی شهرها نوشته‌ همایون نورایی و مهسا فتاحیان، به موضوع برنامه‌ریزی شهری با محوریت حذف یا محدودیت خودروها در مراکز تاریخی شهرها می‌پردازد. این کتاب با رویکردی تحلیلی، ابتدا به بررسی پیامدهای حضور خودرو در بافت‌های تاریخی و تأثیرات آن بر محیط‌ زیست، سلامت، اقتصاد و هویت فرهنگی شهرها پرداخته است. سپس، ادبیات نظری و سیر تاریخی توسعه‌ی بدون خودرو را مرور کرده و انواع رویکردهای عملیاتی مانند مناطق کاهش خودرو، روزهای بدون خودرو، خیابان‌های خرید و تفریحی بدون خودرو و سبک زندگی بدون خودرو را معرفی و مقایسه کرده است. 

نورائی و فتاحیان در بخش‌های بعدی کتاب توسعه بدون خودرو، تجارب عملی شهرهای منتخب جهان از جمله بروکسل، اسلو، لندن، مادرید و آمستردام را به‌تفصیل بررسی کرده‌اند. این بررسی‌ها شامل سیاست‌های اجرایی، نحوه‌ی ترکیب کاربری زمین، تأمین پارکینگ، پیاده‌راه‌سازی و آرام‌سازی معابر است. در نهایت، این کتاب با ارائه‌ی الگویی پیشنهادی برای اجرای توسعه‌ بدون خودرو در مراکز تاریخی ایران و جمع‌بندی توصیه‌های سیاستی برای مدیران شهری به پایان می‌رسد. این ویژگی‌ها کتاب را به منبعی جامع برای پژوهشگران، مدیران شهری و علاقه‌مندان به توسعه‌ی پایدار شهری تبدیل کرده است.

خلاصه کتاب توسعه بدون خودرو

کتاب توسعه بدون خودرو با طرح این پرسش آغاز شده است که چگونه حضور گسترده‌ی خودروها در مراکز تاریخی شهرها به تهدیدی جدی برای پایداری، هویت فرهنگی و کیفیت زندگی شهری تبدیل شده است. نورایی و فتاحیان در فصل نخست پیامدهای مالکیت و استفاده از خودرو را در ابعاد مختلف مانند آلودگی هوا، تغییرات اقلیمی، ترافیک، تصادفات، سلامت عمومی، امنیت انرژی و انزوای اجتماعی بررسی کرده‌اند. این بخش نشان داده است که سلطه‌ی خودرو بر شهرها نه‌تنها محیط‌ زیست و سلامت انسان‌ها را تهدید می‌کند، بلکه به فرسایش بناهای تاریخی و کاهش کیفیت تجربه‌ی زیسته در این مناطق منجر می‌شود. در ادامه، ادبیات نظری توسعه بدون خودرو و سیر تاریخی آن از دوران امپراتوری روم تا جنبش‌های معاصر مرور شده است. انواع رویکردهای توسعه بدون خودرو، از مناطق کاهش خودرو و روزهای بدون خودرو تا مراکز تاریخی و سبک زندگی بدون خودرو معرفی و تحلیل شده‌اند. 

نویسندگان با بررسی تجارب موفق جهانی، به‌ویژه در شهرهای بروکسل، اسلو، لندن، مادرید و آمستردام، سیاست‌ها و الگوهای اجرایی متنوعی را در زمینه‌ی حذف یا محدودیت خودروها در مراکز تاریخی ارائه کرده‌اند. این تجارب شامل تعیین تراکم و نظام ارتفاعی، ترکیب کاربری زمین، تأمین پارکینگ، پیاده‌راه‌سازی و آرام‌سازی معابر است. در بخش پایانی، کتاب الگویی پیشنهادی برای اجرای توسعه بدون خودرو در مراکز تاریخی ایران ارائه کرده و گام‌هایی مانند افزایش تراکم و اختلاط کاربری‌ها، ایجاد مسیرهای پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری، حذف تدریجی پارکینگ‌های حاشیه‌ای، دریافت بازخوردها و تبدیل اقدامات موقت به دائم را مطرح کرده است. جمع‌بندی و توصیه‌های سیاستی برای مدیران شهری، پژوهشگران و دانشجویان نیز در انتهای کتاب آمده است.

چرا باید کتاب توسعه بدون خودرو را بخوانیم؟

کتاب توسعه بدون خودرو با ارائه‌ی تحلیلی جامع از پیامدهای حضور خودرو در مراکز تاریخی و معرفی راهکارهای عملی برای حذف یا کاهش نقش خودرو، فرصتی برای بازاندیشی در سیاست‌های شهری فراهم کرده است. این کتاب با بررسی نمونه‌های موفق جهانی و تطبیق آن‌ها با شرایط ایران، به مدیران شهری، پژوهشگران و علاقه‌مندان به توسعه‌ی پایدار شهری کمک می‌کند تا راهکارهایی علمی و قابل اجرا برای حفاظت از میراث فرهنگی و ارتقای کیفیت زندگی شهری بیابند. همچنین ساختار منظم و ارائه‌ی گام‌به‌گام راهکارها، امکان استفاده‌ی کاربردی از مطالب کتاب را برای برنامه‌ریزان شهری و دانشجویان فراهم کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به پژوهشگران حوزه‌ی شهرسازی، مدیران و برنامه‌ریزان شهری، دانشجویان معماری و شهرسازی، فعالان محیط‌ زیست و علاقه‌مندان به توسعه‌ی پایدار شهری پیشنهاد می‌شود. همچنین، به کسانی که دغدغه‌ی حفاظت از میراث فرهنگی، بهبود کیفیت زندگی شهری و کاهش آثار منفی خودرو در شهرها را دارند، مطالعه‌ی این اثر توصیه می‌شود.