کتاب فضاهای شهری و شهروندان با شرایط خاص

کتاب فضاهای شهری و شهروندان با شرایط خاص (همراه با الگوی برنامه راهبردی و عملیاتی‌ اجرایی) نوشته‌ احمد شاهیوندی و مائده غفارپناه، اثری تخصصی در حوزه‌ی شهرسازی و طراحی شهری است که به بررسی نیازها و چالش‌های شهروندان با شرایط خاص، به‌ویژه افراد کم‌توان و معلول، در فضاهای شهری می‌پردازد. این کتاب با همکاری معاونت برنامه‌ریزی و توسعه‌ی سرمایه انسانی شهرداری اصفهان و مدیریت پژوهش، خلاقیت و فناوری‌های نوین شهرداری اصفهان تهیه شده و انتشارات دانشگاه هنر اصفهان آن را منتشر کرده است. نویسندگان با تکیه‌ بر تجربه‌های میدانی و پژوهش‌های علمی تلاش کرده‌اند راهکارهایی برای مناسب‌سازی فضاهای شهری و ارتقای کیفیت زندگی گروه‌های خاص ارائه دهند. ساختار کتاب شامل مباحث نظری، بررسی تجارب جهانی و ارائه‌ی الگوهای اجرایی است که می‌تواند برای دانشجویان، پژوهشگران و مدیران شهری مفید باشد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فضاهای شهری و شهروندان با شرایط خاص

کتاب فضاهای شهری و شهروندان با شرایط خاص: همراه با الگوی برنامه راهبردی و عملیاتی ــ اجرایی، با تمرکز بر موضوع مناسب‌سازی فضاهای شهری برای گروه‌های کم‌توان، سالمندان، کودکان و سایر شهروندان با نیازهای ویژه، به بررسی ابعاد مختلف این مسئله پرداخته است. احمد شاهیوندی و مائده غفارپناه در این کتاب، ابتدا مفاهیم پایه‌ای مانند معلولیت، کم‌توانی، ناتوانی و انواع محدودیت‌ها را شرح داده‌اند و سپس به گونه‌شناسی گروه‌های هدف پرداخته‌اند. این کتاب با رویکردی تحلیلی و کاربردی، علاوه‌ بر ارائه‌ی مبانی نظری، راهکارهای اجرایی و سیاست‌گذاری را نیز مطرح کرده است.

ساختار کتاب فضاهای شهری و شهروندان با شرایط خاص در پنج فصل تنظیم شده است. فصل اول به تعاریف و موانع دسترسی می‌پردازد؛ فصل دوم نقش شهرسازی و برنامه‌ریزی شهری را در پاسخ به نیازهای این گروه‌ها بررسی می‌کند؛ فصل سوم عناصر و ابعاد فضاهای شهری مانند پیاده‌روها، حمل‌ونقل عمومی، پارک‌ها و ساختمان‌های عمومی را از منظر دسترس‌پذیری تحلیل می‌کند؛ فصل چهارم به تجارب موفق جهانی و نقش برنامه‌ریزان و طراحان شهری در مشارکت افراد معلول اختصاص یافته و در نهایت فصل پنجم، الگوی تدوین سند راهبردی مناسب‌سازی فضاهای شهری را با نمونه‌ی موردی شهر اصفهان ارائه می‌دهد. 

خلاصه کتاب فضاهای شهری و شهروندان با شرایط خاص

کتاب فضاهای شهری و شهروندان با شرایط خاص با رویکردی جامع، ابتدا به تعریف و تبیین مفاهیم مرتبط با معلولیت و کم‌توانی می‌پردازد و تفاوت‌های میان نقص، اختلال، ناتوانی و کم‌توانی را روشن می‌کند. شاهیوندی و غفارپناه با اشاره به آمارهای جهانی و ملی، اهمیت توجه به این گروه‌ها را در برنامه‌ریزی شهری برجسته کرده‌اند. در ادامه، گونه‌شناسی افراد کم‌توان شامل معلولان جسمی-حرکتی، عقب‌ماندگان ذهنی، سالمندان، افراد با محدودیت حرکتی موقت، ناشنوایان و کم‌شنوایان، و بیماران با معلولیت موقت ارائه شده است. هر گروه با نیازها و چالش‌های خاص خود در فضاهای شهری روبه‌روست و برای هر کدام ابزارها و تجهیزات کمکی مانند ویلچر، عصا، واکر و تجهیزات ویژه معرفی شده است. 

در بخش بعدی، موانع دسترسی توان‌خواهان به سه‌ی دسته اجتماعی، فیزیولوژیکی و ساختاری تقسیم شده است. موانع اجتماعی شامل نگرش‌های منفی و محرومیت از مشارکت اجتماعی است؛ موانع فیزیولوژیکی به اعتمادبه‌نفس پایین و امنیت روانی اشاره دارد؛ و موانع ساختاری به مشکلات زیرساختی، حمل‌ونقل و برنامه‌ریزی شهری می‌پردازد. نویسندگان تأکید کرده‌اند که رفع این موانع نیازمند برنامه‌ریزی جامع و مشارکت همه‌جانبه است. 

در فصل‌های بعد، نقش برنامه‌ریزی و طراحی شهری در ایجاد فضاهای همه‌شمول و دسترس‌پذیر بررسی شده است. اصول طراحی بدون مانع، اهمیت دسترسی همگانی، ممیزی قابلیت دسترسی و ایمنی از جمله مفاهیم کلیدی هستند که در این بخش مطرح شده‌اند. کتاب با ارائه‌ی تجارب موفق جهانی و تحلیل وضعیت ایران، به اهمیت سیاست‌گذاری و اجرای استانداردهای مناسب‌سازی اشاره کرده است. در نهایت، الگوی تدوین سند راهبردی مناسب‌سازی فضاهای شهری با نمونه‌ی موردی شهر اصفهان ارائه شده و مراحل انتخاب محورهای مطالعاتی، تدوین چشم‌انداز، راهبردها و سیاست‌های اجرایی، برنامه‌ی اجرایی و برآورد مالی پروژه‌ها تشریح شده است.

چرا باید کتاب فضاهای شهری و شهروندان با شرایط خاص را بخوانیم؟

این کتاب با رویکردی تخصصی و کاربردی، به یکی از مهم‌ترین چالش‌های شهرهای معاصر یعنی دسترس‌پذیری فضاهای شهری برای همه‌ی گروه‌های جامعه می‌پردازد. ویژگی شاخص آن، ترکیب مبانی نظری با تجارب عملی و ارائه‌ی الگوهای اجرایی است که می‌تواند برای مدیران شهری، طراحان، پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های مرتبط الهام‌بخش باشد. علاوه‌ بر این، کتاب با بررسی نمونه‌های موفق جهانی و تحلیل وضعیت ایران، امکان مقایسه و بومی‌سازی راهکارها را فراهم کرده است. پرداختن به ابزارها و تجهیزات کم‌توانان، تحلیل موانع مختلف و ارائه‌ی راهبردهای عملیاتی، این اثر را به منبعی ارزشمند برای ارتقای کیفیت زندگی شهروندان با شرایط خاص تبدیل کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران شهرسازی، معماری و طراحی شهری، مدیران و کارشناسان شهرداری‌ها، فعالان حوزه‌ی حقوق شهروندی و افرادی که دغدغه‌ی مناسب‌سازی فضاهای شهری برای گروه‌های کم‌توان، سالمندان و کودکان را دارند، پیشنهاد می‌شود.