کتاب بازاندیشی در نظارت آموزشی و ارزشیابی عملکرد معلمان در مدارس

کتاب بازاندیشی در نظارت آموزشی و ارزشیابی عملکرد معلمان در مدارس نوشته‌ بیژن عبدالهی اثری تخصصی در حوزه‌ی آموزش‌وپرورش است که به بررسی مفاهیم، ساختارها و راهبردهای نظارت آموزشی و ارزشیابی معلمان می‌پردازد. این کتاب با رویکردی تحلیلی و انتقادی تلاش کرده است تا ضمن مرور باورها و نگرش‌های بنیادین نسبت به نظارت و ارزشیابی به ارائه‌ی مدل‌ها و راهکارهای نوین برای بهبود عملکرد معلمان و ارتقای کیفیت تدریس در مدارس بپردازد. عبدالهی، عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی، با تکیه‌ بر تجربیات آموزشی و پژوهشی خود این کتاب را برای مدیران، معلمان، کارشناسان آموزشی و دانشجویان رشته‌های علوم تربیتی تدوین کرده است. انتشارات دانشگاه خوارزمی این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بازاندیشی در نظارت آموزشی و ارزشیابی عملکرد معلمان در مدارس

کتاب بازاندیشی در نظارت آموزشی و ارزشیابی عملکرد معلمان در مدارس اثری پژوهشی و کاربردی از بیژن عبدالهی است که به بازتعریف نقش نظارت و ارزشیابی در نظام آموزشی ایران می‌پردازد. کتاب در هشت فصل تنظیم شده است و از نظام باورها و مدل‌های ذهنی معلمان و مدیران آغاز می‌کند؛ سپس به رهبری یاددهی-یادگیری، سیر تاریخی نظارت آموزشی در ایران و جهان، تفاوت‌ها و ارتباط‌های میان نظارت و ارزشیابی، نظام ارزشیابی عملکرد معلمان، بالندگی حرفه‌ای، وظایف ناظران آموزشی و در نهایت راهبردهای متنوع نظارت آموزشی می‌پردازد. 

بیژن عبدالهی با بهره‌گیری از منابع علمی و تجربیات میدانی تلاش کرده است تا ضمن نقد رویکردهای سنتی راهکارهایی برای ایجاد فرهنگ مشارکتی، رشد حرفه‌ای مستمر و بهبود کیفیت آموزش ارائه دهد. کتاب هم به مبانی نظری و هم به جنبه‌های عملی و اجرایی توجه دارد و با مثال‌ها و فعالیت‌های تعاملی خواننده را به تأمل و مشارکت فعال دعوت می‌کند.

خلاصه کتاب بازاندیشی در نظارت آموزشی و ارزشیابی عملکرد معلمان در مدارس

کتاب بازاندیشی در نظارت آموزشی و ارزشیابی عملکرد معلمان در مدارس با تأکید بر اهمیت نظام باورها و مدل‌های ذهنی معلمان و مدیران نشان داده است که هرگونه تغییر پایدار در رفتار و عملکرد آموزشی نیازمند بازنگری در باورهای بنیادین افراد است. نویسنده معتقد است که نظارت آموزشی و ارزشیابی عملکرد معلمان دو کارکرد جداگانه اما مکمل هستند که باید به‌گونه‌ای طراحی شوند تا هم رشد حرفه‌ای معلمان را تقویت کنند و هم پاسخگویی و کیفیت تدریس را ارتقا دهند. 

کتاب در فصل‌های ابتدایی به بررسی نقش رهبری یاددهی-یادگیری در مدارس می‌پردازد و اهمیت مدیران را به‌عنوان رهبران آموزشی برجسته می‌کند؛ سپس با مرور سیر تاریخی نظارت آموزشی در ایران و جهان، تحول رویکردها از بازرسی و تفتیش به‌سمت مشارکت و رشد حرفه‌ای را نشان داده است. فصل‌های میانی به تفاوت‌ها و ارتباط‌های میان نظارت آموزشی و ارزشیابی معلم می‌پردازد و تأکید می‌کند که این دو کارکرد باید با اهداف و ابزارهای متفاوت اما هماهنگ اجرا شوند. در ادامه چهارچوب مفهومی نظام ارزشیابی عملکرد معلمان ارائه شده و به موضوعاتی مانند طراحی و مدیریت ارزشیابی، صلاحیت‌های ارزشیابان، استفاده از نتایج ارزشیابی و پیاده‌سازی آن در مدارس پرداخته است. 

فصل بالندگی حرفه‌ای معلمان به اهمیت یادگیری مستمر، تغییر پارادایم‌های رشد حرفه‌ای و نقش گروه‌های یادگیرنده‌ی حرفه‌ای اشاره دارد و مشکلات آموزش‌های ضمن خدمت سنتی را نقد کرده است. در بخش‌های پایانی وظایف ناظران آموزشی از دیدگاه نظریه‌پردازان مختلف و همچنین راهبردهای متنوع نظارت آموزشی (از جمله نظارت بالینی، مربی‌گری همتا، تحقیق در عمل، یادگیری خودراهبر و گروه‌های رشد حرفه‌ای) معرفی شده‌اند. نویسنده بر این باور است که نظام‌های نظارت و ارزشیابی باید متناسب با نیازهای متنوع معلمان طراحی شوند و همه‌ی معلمان صرف‌نظر از سابقه و جایگاه باید در این فرایندها مشارکت فعال داشته باشند. در نهایت کتاب بر ضرورت ایجاد فرهنگ اعتماد، احترام متقابل و همکاری در مدارس تأکید کرده است تا نظارت و ارزشیابی به ابزاری برای رشد واقعی و بهبود کیفیت آموزش تبدیل شود.

چرا باید کتاب بازاندیشی در نظارت آموزشی و ارزشیابی عملکرد معلمان در مدارس را بخوانیم؟

این کتاب با رویکردی تحلیلی و انتقادی به بازنگری در مفاهیم و روش‌های رایج نظارت آموزشی و ارزشیابی معلمان پرداخته است. یکی از ویژگی‌های شاخص این کتاب توجه به تفاوت‌های فردی معلمان و ضرورت طراحی نظام‌های متنوع و منعطف برای رشد حرفه‌ای است. بیژن عبدالهی با ارائه‌ی مدل‌ها و راهبردهای عملی نشان داده است که نظارت و ارزشیابی نباید صرفاً به فرایندهای تشریفاتی و سالیانه محدود شوند، بلکه باید بستری برای یادگیری مستمر، گفت‌وگوی حرفه‌ای و ارتقای کیفیت تدریس فراهم کنند. 

کتاب همچنین با تأکید بر نقش مدیران به‌عنوان رهبران یاددهی-یادگیری اهمیت فرهنگ مشارکتی و اعتماد در مدرسه را برجسته کرده است. خواننده با مطالعه‌ی این اثر با دیدگاه‌های نوین درباره‌ی ارزشیابی عملکرد، بالندگی حرفه‌ای و راهکارهای عملی برای بهبود آموزش آشنا می‌شود. این کتاب می‌تواند به‌عنوان منبعی برای توسعه‌ی مهارت‌های مدیریتی، ارتقای کیفیت تدریس و ایجاد تغییرات مثبت در محیط‌های آموزشی مورد استفاده قرار گیرد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به مدیران مدارس، معلمان، ناظران آموزشی، کارشناسان آموزش‌وپرورش، دانشجویان و پژوهشگران علوم تربیتی و همچنین افرادی که دغدغه‌ی بهبود کیفیت تدریس، رشد حرفه‌ای معلمان و ارتقای نظام ارزشیابی آموزشی را دارند، پیشنهاد می‌شود.