کتاب اصفهان؛ شهر مناره ها

کتاب الکترونیکی «اصفهان؛ شهر مناره‌ها» نوشتهٔ «مهدی گلی‌پور» و «حسین وطن‌خواه» اثری پژوهشی دربارهٔ تاریخ، معماری و کارکرد مناره‌های شهر اصفهان است که نشر کنکاش آن را منتشر کرده است. این کتاب با رویکردی مستند و تحلیلی، به معرفی و بررسی برخی از مناره‌های شاخص اصفهان می‌پردازد و جایگاه این سازه‌ها را در بستر تاریخی و فرهنگی شهر نشان می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اصفهان؛ شهر مناره ها

«اصفهان؛ شهر مناره‌ها» اثری پژوهشی در حوزهٔ معماری و تاریخ است که به بررسی مناره‌های اصفهان، یکی از نمادهای شاخص این شهر، می‌پردازد. نویسندگان، «مهدی گلی‌پور» و «حسین وطن‌خواه»، با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، میدانی و آرشیوی، تلاش کرده‌اند تصویری جامع از مناره‌های اصفهان ارائه دهند. این کتاب در قالب ناداستان و با ساختاری تحلیلی، ابتدا به تعریف مناره و ریشه‌های تاریخی آن در ایران می‌پردازد و سپس سیر تحول و کارکردهای مختلف مناره‌ها را از دوران پیش از اسلام تا دوره‌های سلجوقی، ایلخانی، صفوی و قاجار دنبال می‌کند. اثر حاضر، علاوه‌بر معرفی مناره‌های شاخص اصفهان، به جنبه‌های معماری، تزئینات، کتیبه‌ها و نقش اجتماعی و مذهبی این سازه‌ها نیز توجه دارد. کتاب با ارائهٔ نمونه‌هایی از مناره‌های سالم، تخریب‌شده و حتی مناره‌های متحرک، تصویری زنده از فرازونشیب‌های تاریخی این عناصر معماری در اصفهان ترسیم می‌کند و جایگاه آن‌ها را در هویت شهری و فرهنگی این دیار نشان می‌دهد.

خلاصه کتاب اصفهان؛ شهر مناره ها

کتاب «اصفهان؛ شهر مناره‌ها» با نگاهی جامع به تاریخچه و معماری مناره‌ها در ایران آغاز می‌شود و جایگاه ویژهٔ اصفهان را به‌عنوان شهری با بیشترین مناره‌های تاریخی برجسته می‌کند. نویسندگان ابتدا به ریشهٔ واژهٔ مناره و کاربردهای اولیهٔ آن در ایران باستان اشاره دارند؛ جایی که مناره‌ها به‌عنوان میل‌های راهنما برای مسیریابی و علامت‌دهی در جاده‌ها و بیابان‌ها ساخته می‌شدند. با ورود اسلام، کارکرد مناره‌ها تغییر یافت و این سازه‌ها به عناصر مذهبی و نمادین در کنار مساجد و بقاع متبرکه بدل شدند. در ادامه، کتاب به بررسی ساختار معماری مناره‌ها می‌پردازد؛ از پایه و ساقه تا سرپوش و رأس، و تفاوت‌های آن‌ها در دوره‌های مختلف تاریخی را شرح می‌دهد. نمونه‌هایی از مناره‌های شاخص اصفهان مانند مناره چهل‌دختران، مناره ساربان، مناره مسجد علی، مناره زیار، مناره گار، مناره رهروان و منارجنبان با جزئیات معماری، تزئینات، کتیبه‌ها و کارکردهایشان معرفی می‌شوند. هر مناره با توجه به موقعیت، دورهٔ ساخت، نوع تزئینات و کتیبه‌ها، ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارد که در کتاب به آن‌ها پرداخته شده است. کتاب همچنین به کارکردهای متنوع مناره‌ها اشاره دارد؛ از راهنمایی مسافران و دیده‌بانی گرفته تا اذان‌گویی، نماد قدرت سیاسی، یادبود وقایع و حتی کاربردهای تزئینی و فرهنگی. نویسندگان با استناد به منابع تاریخی و پژوهش‌های میدانی، تحول کارکرد مناره‌ها را در گذر زمان بررسی کرده‌اند و نشان داده‌اند که برخی مناره‌ها امروزه به‌عنوان آثار تاریخی-فرهنگی مورد توجه گردشگران قرار گرفته‌اند. در بخش‌هایی از کتاب، به مناره‌های تخریب‌شده یا تغییرکاربری‌یافته نیز اشاره شده است. در مجموع، «اصفهان؛ شهر مناره‌ها» تصویری چندلایه از نقش مناره‌ها در تاریخ، فرهنگ و معماری اصفهان ارائه می‌دهد.

چرا باید کتاب اصفهان؛ شهر مناره ها را بخوانیم؟

این کتاب برای کسانی که به تاریخ معماری ایران و شناخت هویت شهری علاقه دارند، منبعی غنی از اطلاعات و تحلیل‌های مستند فراهم می‌کند. «اصفهان؛ شهر مناره‌ها» با پرداختن به جزئیات معماری، کارکردهای اجتماعی و مذهبی مناره‌ها و روایت داستان هر سازه، امکان آشنایی عمیق‌تر با یکی از مهم‌ترین نمادهای اصفهان را فراهم می‌آورد. مطالعهٔ این اثر، نه‌تنها به درک بهتر معماری ایرانی کمک می‌کند، بلکه مخاطب را با لایه‌های پنهان تاریخ و فرهنگ شهری اصفهان نیز آشنا می‌سازد. همچنین، کتاب با ارائهٔ نمونه‌های متنوع از مناره‌ها و تحلیل تحولات آن‌ها، دیدی تطبیقی و تاریخی به خواننده می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعهٔ این کتاب به علاقه‌مندان معماری ایرانی-اسلامی، پژوهشگران تاریخ هنر، دانشجویان رشته‌های معماری و مرمت، و کسانی که دغدغهٔ شناخت میراث فرهنگی و آثار تاریخی اصفهان را دارند پیشنهاد می‌شود. همچنین برای راهنمایان گردشگری و علاقه‌مندان به سفر و کشف جاذبه‌های کمترشناخته‌شدهٔ ایران مفید است.

بخشی از کتاب اصفهان؛ شهر مناره ها

«مناره به معنای محل نور است. اصل کلمه مناره از کلمه منوار بر وزن مفعال گرفته شده است که دلالت بر اسم مکان دارد (وزن مفعال گاهی برای اسم ابزار یا آلت نیز در عربی به کار می‌رود مانند مقراض یعنی قیچی یا مفتاح یعنی کلید اما در اینجا اشاره به مکان دارد مانند محراب که محل جنگ انسان با نفس خود است). از آنجایی که بعضی از حروف در عربی و یا فارسی خوانده نمی‌شود مانند حروف والی در قرآن کریم یا خواهر در فارسی، کلمه منوار آرام آرام به منار یا مناره تغییر شکل داد. پس مناره به معنای محل نور است. مناره عنصر ساختمانی باریک، مرتفع و یافت می‌شود. این عنصر در کنار بناهایی مثل مسجد، بقاع متبرکه، دارالضیافه‌ها (مهمانسراها)، کاروانسرا و... و یا به صورت منفرد در شهر و یا جاده‌ها به کار می‌رود. می‌توان گفت که در کنار و یا در ترکیب با بیش‌تر مساجد، مناره دیده می‌شود.»