کتاب گزیده سفرنامه جیمز موریر

کتاب گزیده سفرنامه جیمز موریر با گردآوری فرشاد فرش‌باف ابریشمی در انتشارات ندای کوروش به چاپ رسیده است.

درباره کتاب گزیده سفرنامه جیمز موریر

یکی از منابع  مهم و دست‌اول در پژوهش‌های تاریخی و جامعه‌شناسی تاریخی، سفرنامه‌ها هستند. سفرنامۀ جیمز موریر نیز برای تحقیقات دربارۀ جامعه، رسوم، جغرافیا و سیاست ایران در دورۀ قاجار جزو منابع مهم به حساب می‌آید. این کتاب در دو جلد و بین سال‌های ۱۸۱۲ و ۱۸۱۸ میلادی منتشر شده است. اصل کتاب دو جلد است و نویسندۀ آن، جیمز موریر، سیاستمداری انگلیسی بود که در سدۀ نوزدهم میلادی دو بار به ایران آمد در حالی هر بار در مأموریت سیاسی بود. بار نخست به‌همراه سر هارفورد جونز (وزیر مختار انگلیس در ایران) از راه خلیج فارس وارد ایران شد. بار دوم هم به‌عنوان منشی وزیر مختار انگلستان یعنی سر گور اوزولی، از طریق اقیانوس هند به ایران رسید. در سفر دوم پنج سال و چند ماه در ایران ماند. این دوره مقارن با پادشاهی فتحعلی شاه قاجار بود. موریر در این مدت اقامت، شهرهای مختلفی چون بوشهر، شیراز، اصفهان، تبریز، تهران و شهرهای واقع در مسیر ارتباطی این شهرهای بزرگ را دید و مشاهداتش را به‌صورت سفرنامه نوشت.

جلد اول كتاب، گزارش سفر اول موريه به ايران، ارمنستان، آسياى صغیر و قسطنطنيه است که بین سال‌های ۱۸۰۸ تا ۱۸۰۹ آن را نوشت. جلد دوم، مربوط به سفر دوم اوست که از ۱۸۱۰ تا ۱۸۱۶ به طول انجامید. اين سفرنامه حاوى اطلاعات بسيار مهمى از تاريخ سياسى، اجتماعى و فرهنگى ايران در نيمۀ نخست قرن نوزدهم/ نيمۀ نخست قرن سيزدهم قمری است. دقت توجه مورير سبب شده است تا اطلاعات مهمى از وضعيت جارى ايران ثبت شود. او یکی از سیاحان اروپایی بود که پیش از کاوش‌های باستان‌شناسی در ایران، به سنگ‌نوشته‌های تاریخی و آثار برجای‌ماندۀ دوران باستان همچون تخت جمشید، نقش رستم و پاسارگاد توجه کرده است.

لازم به یادآوری است که از جیمز موریه کتاب معروف حاجی‌بابای اصفهانی نیز بر جای مانده که گزارشی داستان‌گونه دربارۀ روش زندگی ایرانیان آن زمان است. کتاب گزیده سفرنامه جیمز موریر چنان‌که از نامش پیداست گزیده‌ای از این سفرنامه است.

خواندن کتاب سفرنامه جیمز موریر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

به دوستداران کتاب‌های تاریخی به‌ویژه سفرنامه‌های تاریخی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب سفرنامه جیمز موریر

«شرح ایران در دوره باستان به مدت چهارده قرن در اسناد و مدارک دول یونانی و رومی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است؛ که در این میان اسناد سوریانی، مصری و هندی در مراودات مشترک و بازرگانی ثبت و ضبط گردیده است. پس از اسلام و متعاقب آن دو دنیای متفاوت اسلامی و مسیحی همواره در رقابت و جنگها گوناگونی در سواحل مدیترانه، اسپانیا، قسطنطنیه و سوریه بودند. در همان سالها توجه اروپائیان به ایران نبود و تنها از طریق نوشته های کهن یونانی و رومی بود که درباره ایران شناخت داشتند و به همین ترتیب نیز ایرانیان از احوال اروپائیان بی خبر بودند. اولین توجی که به ایران و نواحی دور دست شرق می گردد مربوط به سال ۱۱۴۵ میلادی (۵۳۹ هجری) و داستان «پریستر جان» است.»