کتاب روش پژوهش در تاریخ

«روش پژوهش در تاریخ» نوشته دکترحسین میرجعفری(-۱۳۱۹) و دکتر مرتضی نورائی(-۱۳۴۰) است. پژوهش، در مفهوم کلی، یعنی شناخت حقایق موضوعات، و مسائلی که بشر در زندگی خود با آن‌ها روبه‌رو است. پژوهش سه گونه است: حالت اول، پژوهش تاریخی است که مربوط به مسائل گذشته می‌شود و حاصل آن به صورت مقالات، رسالات و تاریخ‌ها عرضه می‌شود. حالت دوم، گزارش و شرح کمَی و کیفی مسائلی است که بشر در زمان حال با آن‌ها سروکار دارد و نتیجه‌ای که از این بررسی به دست می‌آید، تحت عنوان گزارش امکان می‌دهد نقایص و نارسایی‌هایی را که در آن مسأله وجود دارد بتوان شناخت و به رفع و به تکمیل نقایص آن پرداخت. و بالاخره حالت سوم که مربوط به آینده است، برنامه‌ریزی نامیده می‌شود و شامل طرح‌هایی است مبنی بر بهسازی شؤون گوناگون زندگی اجتماع در آینده. به توصیف و بیان مجموع این بررسی‌ها و تحقیقات، تاریخ به مفهوم جامع و اعم گفته می‌شود و بدین صورت یک پژوهش تاریخی دارای اعتبار و ارزش علمی خواهد بود. این گمان که هر کسی می‌تواند بدون آگاهی از روش‌های علمی به سادگی به نگارش تاریخ به سبک علمی بپردازد، شاید پندار نادرستی باشد. زیرا در انتقال و رسیدن به نتایج صحیح علمی چندین مرحله قالب‌ریزی دارد و در هر مرحله نکته‌هایی باریک و دقیق وجود دارد که اگر در هر مرحله، اندکی از آنها غفلت کند باعث خواهد شد که در ارائه مقصودهای اصلی به درستی به نتیجه نرسد. این کتاب به دنبال آن است که شیوه‌های نگارش صحیح یک اثر تاریخی را تعیین کند تا ارائه مقالات، تألیفات و طرح‌های تحقیقاتی از اتقان و استحکام بیشتری برخوردار شود.