کتاب سایه ‌روشن های تقوا در فضای مجازی

کتاب سایه روشن های تقوا در فضای مجازی نوشته محمدجواد نوروزی اقبالی و محمدرضا برزویی و محمدجواد رمضانی است.

درباره کتاب سایه ‌روشن های تقوا در فضای مجازی

صیانت و امنیت فضای مجازی، بسته به عمل سالم و هنجارمندی کاربران بوده و بکار بردن تدابیر کنترلی در این زمینه تا زمانی که شاهد بومی شدن فضای مجازی باشیم، به بن بست رسیده است. مسلح بودن به سلاح تقوا، خودکنترلی و به‌کارگیری تربیت اخلاقی افراد در فضای مجازی از راهبردهای اصلی و فردی صیانت در فضای مجازی هستند.

اشاعه فحشا، عادی شدن روابط میان نامحرم، ترویج ناسزا، دروغ، انتشار تصاویر خصوصی، تمسخر، توهین به اقوام، ترویج سنت های جاهلی و ... از جمله گناهانی هستند که در فضای مجازی عادی جلوه می‌کنند.

همین‌طور، اجرای سیاست های فرهنگی در حکومت اسلامی در سطوح مختلف فردی، گروهی، جمعی و حاکمیتی، جهت هموارکردن زمینه های اجرای امر به معروف و نهی از منکر آثار و برکات زیادی در اجرای این فریضه و تقوای اجتماعی خواهد داشت.

در نتیجه پژوهش حاضر، راه کارهایی کاربر محور، خانوادگی و اجتماعی، هم برای برنامه‌ریزی‌های کلان و هم به‌کارگیری آن با محور فرد و خانواده مطرح شده است. لذا مطالعه آن به مدیران و تصمیم گیران حوزه فرهنگ و فناوری‌های مجازی، و خانواده‌ها توصیه می‌شود.

تأثیرات روزافزون فضای مجازی و شدت تغییرات سبک زندگی دین‌داران به‌خصوص در جامعه مسلمان ایرانی، دغدغه مشترک نویسندگان این کتاب شد تا مطالعات و پژوهش‌هایی که سال‌ها قبل پیرامون «راهکارهای نهادینه کردن تقوا در سبک زندگی کاربران ایرانی» و «راهکارهای امربه‌معروف در شبکه‌های اجتماعی سایبری» در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی کسب کرده بودند را مجدداً ادامه دهند و با تلفیق ایده‌ها و به‌روزرسانی مطالب، کتاب جدیدتر و کاربردی‌تر را برای عموم خانواده‌ها و مردم دین‌مدار ایرانی تألیف نمایند.

کتاب حاضر بعد از مصاحبه با خبرگان دینی و خبرگان فضای مجازی و مباحثه‌های علمی و عمیق میان نگارندگان و با رعایت اختصار و کاربردی بودن در ۵ فصل به رشته نگارش درآمد:

فصل اول؛ به مفاهیم و تعاریف رسانه، فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی مجازی پرداخته‌شده و در کنار مفاهیم به ویژگی‌ها و آسیب‌های شبکه‌های اجتماعی نیز اشاره‌ای شده است.

در فصل دوم؛ ابتدا به مفهوم و شاخصه‌های سبک زندگی مجازی توجه شده و سپس به تأثیرات کلی شبکه‌های اجتماعی مجازی بر سبک زندگی همچون هویت فردی، دو فضایی شدن دینی و اخلاق سکولار در فضای مجازی پرداخته است.

در فصل سوم؛ تمرکز بیشتری بر تقوای فردی در فضای مجازی داشته‌ایم و ابتدا به مفهوم، مراتب و شاخصه‌های تقوا اشاره‌کرده و پس ‌از آن به گناهان رایج در شبکه‌های اجتماعی مجازی که در مباحثه‌های نگارندگان به ۱۵ گناه رایج و متداول رسیدیم که آنها را هم معرفی و شرح داده‌ایم. همچنین در این فصل، گونه‌های مختلف رعایت تقوا در رفتار کاربران شبکه‌های اجتماعی در سه دسته؛ مبلغان، فعالین مذهبی و عافیت‌طلبان هم بررسی شده و سپس ویژگی‌های ساختاری فضای مجازی در رفتارهای غیرمتقیانه را مورد توجه قرار دادیم که به ۱۱ ویژگی ساختاری رسیدیم که سعی کردیم آن را هم به‌صورت اجمالی معرفی نماییم.

در فصل چهارم؛ به موضوع امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر در فضای واقعی و فضای مجازی پرداخته شد و بعد از مفهوم‌شناسی امربه‌معروف و نهی‌ از منکر به اهمیت و سطوح مختلف این فریضه اشاره‌شده و سپس آثار و زمینه‌های اجتماعی امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر در رسانه و فضای مجازی اشاره شده که در این کتاب از اصطلاح «تقوای اجتماعی در فضای مجازی» استفاده کردیم که چه‌بسا اصطلاح نوآورانه و جدید این پژوهش تلقی شود.

در نهایت در فصل پنجم؛ به راهکارهای ترویج و نهادینه‌سازی تقوا در فضای مجازی در سه طبقه و دسته؛ راهکارهای فردی (کاربرمحور)، راهکارهای خانوادگی و راهکارهای اجتماعی پرداختیم که محصول مباحثه‌های نگارندگان در این حوزه است.

خواندن کتاب سایه ‌روشن های تقوا در فضای مجازی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام فعالان حوزه رسانه پیشنهاد می‌کنیم.