کتاب شیوه‌ی فنی نمایشنامه‌خوانی؛ از پایان تا آغاز و از آغاز تا پایان

هر چیزی که اتفاق می‌افتد می‌تواند یک حادثه باشد. هرگاه یک حادثه باعث شود یا اجازه دهد حادثهٔ دیگری اتفاق بیفتد، این دو حادثه باهم یک عمل را تشکیل می‌دهند. عمل‌ها آجرهای اصلی ساختمان یک نمایشنامه هستند. با روی هم گذاشتن آنها ساختمان نمایش کامل می‌شود.

اسمْ خیلی چیزها به ما می‌آموزد. اگر شما راجع به مرغ دریایی یا مرغابی وحشی اطلاعات زیادی ندارید، بهتر است قبل از خواندن مرغ‌دریایی یا مرغابی وحشی دراین‌باره تحقیق کنید. بعضی وقت‌ها یک نمایشنامه‌نویس روزها و هفته‌ها فکر می‌کند تا نامی مناسب برای نمایش خویش بیابد. کلماتی که اسم یک نمایشنامه را تشکیل می‌دهند دقیق‌ترین انتخابی هستند که در شکل نوشته وجود دارد. اگر تصویری در اسم نمایش وجود دارد، حتماً اشاره‌ها و جزئیات آن را مطالعه کنید و ببینید این اشاره‌ها چه ارتباطی با شکل و طبیعت نمایش دارند.

بسیاری از جوانان به خواندن تجریدی شعر یا نمایشنامه بی‌میل هستند، چراکه معلمشان به آنها آموخته است که هدف از خواندن یک شعر و یک نمایشنامه این است که بفهمد «معنی» آن چیست. درست مثل اینکه این اشکال ادبی یک معما با رمز خاصی هستند که باید در کشفشان کوشید. گویی بیان شعری یا تئاتری یک مانع ارتباطی است که بایستی بر آن فائق آمد.

تا زمانی که چگونگی کارکرد یک نمایشنامه را کاملاً درک نکنید، نمی‌توانید معنای آن را بفهمید

اولین قدم در تحلیل یک شخصیت دراماتیک این است که ببیند ۱. شخصیت چه می‌خواهد (انگیزه) ۲. چه چیزی در راه این خواست شخصیت قرار گرفته است (مانع) و ۳. شخصیت چه کاری انجام می‌دهد یا حاضر است انجام بدهد تا مانع را برطرف کند و به خواست خویش برسد (عمل).

درصورتی‌که افراد داخل یک نمایشنامه همان‌قدر امکان عوض‌شدن دارند که مردم در زندگی معمولی روزانه. اگر آنها تغییر کنند، ما دیگر آنها را باور نخواهیم داشت. ممکن است حالت‌های یک شخصیت عوض شود یا روشی که برای رسیدن به اهداف خود به کار می‌برد تغییر کند، اما او عوض نمی‌شود. به‌عبارت‌دیگر، احتمالاً راهی بهتر، مناسب‌تر، ساده‌تر و پذیرفتنی‌تر به دست آمده که شخصیت می‌تواند از آن طریق خواست خود را ارضا کند.

از «هیچ» فقط «هیچ» زاییده خواهد شد.

درصورتی‌که افراد داخل یک نمایشنامه همان‌قدر امکان عوض‌شدن دارند که مردم در زندگی معمولی روزانه. اگر آنها تغییر کنند، ما دیگر آنها را باور نخواهیم داشت. ممکن است حالت‌های یک شخصیت عوض شود یا روشی که برای رسیدن به اهداف خود به کار می‌برد تغییر کند، اما او عوض نمی‌شود. به‌عبارت‌دیگر، احتمالاً راهی بهتر، مناسب‌تر، ساده‌تر و پذیرفتنی‌تر به دست آمده که شخصیت می‌تواند از آن طریق خواست خود را ارضا کند.

درنتیجه، اولین چیزی که باید در تحلیل یک نمایشنامه کشف بشود این است که حرکت پیش‌روندهٔ این نمایش چگونه است. چه چیزی باعث می‌شود که نمایش از نقطه‌ای به نقطهٔ دیگر برسد. اولین اتفاق هر عمل را پیدا کنید. سپس دومین اتفاق و بالاخره ارتباط بین این دو را.

ابتدا سکون وجود دارد. آنگاه تجاوز پیش می‌آید. آن‌وقت تمامی منابع دنیای نمایش به حرکت درمی‌آیند و نیروهایی با انرژی فراوان علیه یکدیگر می‌جنگند تا آنکه سکونِ دیگری برقرار شود.

این مراحل را باید همیشه به خاطر داشته باشید: سکون، تجاوز و تلاش برای به‌دست‌آوردن سکونی تازه که خود از تجاوز سرچشمه گرفته باشد.

چه چیزی در صحبت‌کردن وجود دارد که آن را به اخلاق شخصی و انسانی پیوند می‌دهد؟ یک انسان به این دلیل صحبت می‌کند که خواستش را به دست آورد. این خود کلید اصلی زبان دراماتیک است؛ زبانی بسیار متفاوت با زبان شعر یا نثر غیردراماتیک.

نمایش یعنی نقش‌آفرینی و در نقش‌آفرینی باید از خودنمایی نامعقول دوری کرد. چون گفتارِ عاری از انگیزه و نیازْ گفتاری نامعقول و باورنکردنی است.

اینکه من چیزی را بخواهم یا نه، مبین این است که من حرفی بزنم. آنچه من طالب آن هستم مشخص‌کنندهٔ کلماتی است که به کار خواهم برد

کشمکش دراماتیک با هر نوع کشمکش دیگر متفاوت است. کشمکش مستتر در یک داستان ممکن است درگیری آزادی اراده در مقابل تقدیر باشد. کشمکش موجود در یک شعر ممکن است جوانی در مقابل پیری یا شهر در مقابل ده باشد. اما

کشمکش موجود در نمایش همیشه بین آن چیزی است که کسی می‌خواهد و آن چیزی است که از رسیدن به این خواست جلوگیری می‌کند: مانع.

اینکه بدانیم چرا یک شخصیت به چیزی فکر می‌کند کافی نیست. باید بدانیم که چرا آن چیز با صدای بلند گفته می‌شود، چه چیزی خواسته شده (انگیزه) و چه چیزی بر سر راه این خواسته قرار دارد (مانع).

به‌هرحال، مانع باید چیزی باشد که من حاضر به جنگ با آن باشم. اگر حاضر به این کشمکش نباشم، هیچ کاری انجام نخواهم داد و درنتیجه هیچ حرکتی به وجود نخواهد آمد و تماشاچیان چرت خواهند زد.

به عبارتی خلاصه‌تر، ابتدا و انتهای شخصیت‌پردازی در کنش خلاصه شده است؛ چیزهایی که نشان داده می‌شوند، نه آنها که با کلمات توصیف می‌شوند. ماهیت هر شخصیت با مقایسهٔ هم‌زمان عمل/چه و عمل/چرای او روشن می‌شود. همچنین با درک تفاوت بین عمل/چرای حقیقی و عمل/چرای شرطی ذهنیات و طبیعت شخصیت بیشتر برای ما آشکار می‌شود.

عمل نتیجهٔ آن کاری است که شخصیت انجام می‌دهد تا به‌رغم مانع موجود، آن چیزی را که می‌خواهد (انگیزه) به دست بیاورد.

ایماژ یا تصویر یعنی استفاده از آنچه می‌دانیم یا می‌توانیم آن را به‌سادگی بیان کنیم در تشریح، تعریف، توصیف و روشن‌سازی آن چیزی که نمی‌دانیم یا نمی‌توانیم آن را به‌سادگی بیان کنیم.

بهترین طریق خواندن یک نمایشنامه و درک شخصیت‌های آن این است که اسکلت آنها را آن‌چنان بشناسیم که از عمل‌هایشان مشاهده می‌شود.

ممکن است حالت‌های یک شخصیت عوض شود یا روشی که برای رسیدن به اهداف خود به کار می‌برد تغییر کند، اما او عوض نمی‌شود.

ایماژ مطلب را فشرده می‌کند. تصویر اطلاعات فراوانی را در فضای محدودی عرضه می‌کند و درعین‌حال، وسعت این اطلاعات فقط با دامنهٔ دید و تصور خواننده محدود می‌شود.

الهام بدون تکنیک، اگر چنین چیزی اصلاً وجود داشته باشد، فقط جرقه‌ای است از استعداد. اگر در خلق آثارتان فقط به استعداد و نبوغ فردی تکیه می‌کنید، به شما اطمینان می‌دهم که درست در لحظه‌ای که بیش از همه به آنها نیازمندید شما را تنها خواهند گذاشت.

گذشته از زندگی، مشکل بتوان تئاتری را که حوادث نامربوط بر صحنهٔ آن اتفاق می‌افتد هنری ارزشمند و پایدار دانست.

زیرا برای یک هنرمند و تکنیسین تئاتری دانستن اینکه چه چیزی باعث تیک‌تاک ساعت می‌شود مهم‌تر از این است که بداند ساعت چند است. تا زمانی که چگونگی کارکرد یک نمایشنامه را کاملاً درک نکنید، نمی‌توانید معنای آن را بفهمید.

سکون یعنی بی‌حرکتی. حالت تعادل کامل در میان نیروهای مختلف. حالت ثبات تغییرناپذیر. حالتی که تمامی نیروها یکدیگر را خنثی می‌کنند و درنتیجه هیچ حرکتی اتفاق نمی‌افتد. تجاوز یک فشار، حمله، و به‌زور داخل‌شدن است.

هملت: (به روزنکرانتز و گیلدنسترن) نمی‌دانم چرا در این اواخر افسردگی پیدا کرده‌ام. همهٔ رسوم و عادات را فراموش کرده‌ام. نشاط خود را از دست داده‌ام و این تا آن اندازه سنگین و تحمل‌نشدنی است که گویی زمین بارور و پُرعظمت را جز فلاتی خشک و بی‌حاصل نمی‌بینم.

شخصیتی که کامل، واضح و به‌طور منطقی تشریح شده باشد نه‌تنها غیرممکن است، بلکه تحسین‌برانگیز هم نیست.