بریده‌هایی از کتاب پرتره‌

شهرت و اعتبار برای کسی که به ناحق بدان دست یافته است، آرامش روحی به همراه ندارد. تنها در انسانی که ارزش آن را داشته باشد، بارقه‌های همیشگی برانگیختگی و هیجان را ایجاد می‌کند.

هر فردی باید به اموری که در آن تخصص دارد، بپردازد. من به شخصه برای انسانی که آشکارا و بی‌پرده اعتراف می‌کند که از مطلبی اطلاع ندارد، احترام بیش‌تری قائلم تا فردی که چهرهٔ ریاکارانه به خود گرفته و در مورد موضوعی که نمی‌داند، اظهار فضل می‌کند و مشتی چرندیات بر زبان می‌راند.»

چگونه انسانی می‌تواند درست در همان لحظه‌ای که به بهترین دستاوردهای هنری خود نائل شده است به یکباره آن‌ها را نابود سازد.

می‌بایستی به شعرا و هنرمندان احترام بگذاریم زیرا آنان قادر هستند به جای تحریک و سعایت، روح انسان‌ها را به آرامش و آسایشی واقعی رهنمون سازند.

هر فردی باید به اموری که در آن تخصص دارد، بپردازد. من به شخصه برای انسانی که آشکارا و بی‌پرده اعتراف می‌کند که از مطلبی اطلاع ندارد، احترام بیش‌تری قائلم تا فردی که چهرهٔ ریاکارانه به خود گرفته و در مورد موضوعی که نمی‌داند، اظهار فضل می‌کند و مشتی چرندیات بر زبان می‌راند.

به نظر من رنج کشیدن از سخت‌ترین شکنجه‌ها بهتر از آن است که انسان دیگری را حتی اندکی مورد آزار قرار دهد.

کسی که استعداد خاصی را داراست باید از خلوص نیت و پاکدامنی برخوردار باشد. برای انسانی که با جامه‌ای پاکیزه از منزل خارج می‌شود، تنها پاشیده شدن لکه‌ای گل از کالسکه‌ای در حال عبور کافی است که همه را به گرد وی جمع گرداند. مردم او را به یکدیگر نشان می‌دهند و دربارهٔ ظاهر کثیف وی به بحث می‌پردازند. اما همین اشخاص به توده‌ای از لکه‌های کثیف بر روی جامهٔ عادی و روزمرهٔ رهگذران دیگر به هیچ‌وجه توجهی نمی‌کنند. زیرا لکه‌ها بر روی جامه‌ای معمولی هیچ جلوه‌ای ندارند.

برای انسان نشانه‌ای از روح خدایی و بهشت آسمانی است و تنها به همین خاطر است که موجب ترقی و تعالی هر پدیده می‌گردد.

او از خودبینی و تندمزاجی که جزئی از شخصیت بسیاری از هنرمندان است به دور بود.

رنج کشیدن از سخت‌ترین شکنجه‌ها بهتر از آن است که انسان دیگری را حتی اندکی مورد آزار قرار دهد.

گروه بزرگی از مردم که می‌توان آنان را دلمردگان نامید. افرادی که لباس، چهره، مو و چشمان‌شان همانند یکی از آن روزهای کسل کننده و رنج‌آوری است که در آسمان آن اثری از ابرهای طوفان‌زا و یا آفتاب دیده نمی‌شود؛ بلکه چیزی است بین این دو. گویی همه چیز در مهی تیره فرو رفته و مرز بین اجسام را تیره و تار کرده است.

من به شخصه برای انسانی که آشکارا و بی‌پرده اعتراف می‌کند که از مطلبی اطلاع ندارد، احترام بیش‌تری قائلم تا فردی که چهرهٔ ریاکارانه به خود گرفته و در مورد موضوعی که نمی‌داند، اظهار فضل می‌کند و مشتی چرندیات بر زبان می‌راند.

به عبارت دیگر او از آن دسته افراد بازنشسته‌ای بود که پس از گذراندن یک دوران جوانی بی‌بند و بار و یک زندگی پر فراز و نشیب به جز عادات پست و بی‌ارزش برایشان چیزی باقی نمانده است.

به نظر من رنج کشیدن از سخت‌ترین شکنجه‌ها بهتر از آن است که انسان دیگری را حتی اندکی مورد آزار قرار دهد. بسیاری از اعمال ناروا را از جانب دیگران می‌توان بخشود، اما در مورد خود شخص چنین عملی جایز نیست. کسی که استعداد خاصی را داراست باید از خلوص نیت و پاکدامنی برخوردار باشد. برای انسانی که با جامه‌ای پاکیزه از منزل خارج می‌شود، تنها پاشیده شدن لکه‌ای گل از کالسکه‌ای در حال عبور کافی است که همه را به گرد وی جمع گرداند. مردم او را به یکدیگر نشان می‌دهند و دربارهٔ ظاهر کثیف وی به بحث می‌پردازند. اما همین اشخاص به توده‌ای از لکه‌های کثیف بر روی جامهٔ عادی و روزمرهٔ رهگذران دیگر به هیچ‌وجه توجهی نمی‌کنند. زیرا لکه‌ها بر روی جامه‌ای معمولی هیچ جلوه‌ای ندارند.

شهرت و اعتبار برای کسی که به ناحق بدان دست یافته است، آرامش روحی به همراه ندارد.

دوست داشت عنان اختیار از روح سرکش خویش بردارد.

دوست دارم ساده باشد، هر چه ساده‌تر بهتر

او به مرحله‌ای از زندگانی خویش گام نهاده بود که هر پدیدهٔ نویی در درون انسان با مخالفت روبه‌رو می‌گردد. روح انسان در مقابل تحریکات زیبایی‌شناسانه مقاومت نشان می‌دهد و قلب وی را از شور و هیجانی مسحور کننده سرشار نمی‌سازد. هنگامی که برخورد با زیبایی دیگر احساسات پاک انسانی را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد و احساسات سرکوب گشتهٔ آدمی گرایش بیش‌تری را به سکه‌های طلا از خود نشان می‌دهند، انسان با اشتیاق بیش‌تری به این آهنگ مسحور کننده پاسخ می‌دهد و به تدریج و نادانسته اجازه می‌دهد که روح وی را تسخیر کند.

شهرت و اعتبار برای کسی که به ناحق بدان دست یافته است، آرامش روحی به همراه ندارد. تنها در انسانی که ارزش آن را داشته باشد، بارقه‌های همیشگی برانگیختگی و هیجان را ایجاد می‌کند.

هر فردی باید به اموری که در آن تخصص دارد، بپردازد. من به شخصه برای انسانی که آشکارا و بی‌پرده اعتراف می‌کند که از مطلبی اطلاع ندارد، احترام بیش‌تری قائلم تا فردی که چهرهٔ ریاکارانه به خود گرفته و در مورد موضوعی که نمی‌داند، اظهار فضل می‌کند و مشتی چرندیات بر زبان می‌راند.

هر آنچه که داری فدای هنر کن و آن را از صمیم قلب دوست بدار. نه با اشتیاقی که به خواسته‌های پست و مادی آلوده شده بلکه با شوری آسمانی و آرامش‌بخش به آن عشق بورز.

می‌بایستی به شعرا و هنرمندان احترام بگذاریم زیرا آنان قادر هستند به جای تحریک و سعایت، روح انسان‌ها را به آرامش و آسایشی واقعی رهنمون سازند.

تنها به نوشیدن چای و گفتن سخنان بی‌پایه علاقمند بود.

او بی‌رحمانه بهترین سال‌های جوانی خویش را بر باد داده بود و جرقهٔ استعدادی را که در درون وی خودنمایی می‌کرد، خاموش ساخته بود.

این فشار روحی به قدری سهمگین بود که جسم ضعیف چارتکوف توانایی تحمل آن را نداشت.

این مرد پاک و درستکار به همان حیله‌ها و حقه‌هایی متوسل شد که همواره از آن‌ها تنفر داشت.

همان‌گونه که در مورد افرادی که سن‌شان افزایش می‌یابد صادق است، چارتکوف اکنون به دفاع از رافائل و استادان قدیمی پرداخت. این عمل نه به خاطر اعتقاد وی به قابلیت‌ها و توانایی آنان صورت می‌گرفت بلکه وی از آن‌ها به عنوان سلاحی بر علیه هنرمندان جوان استفاده می‌کرد. معمولاً در افراد میانسال خصوصیتی دیده می‌شود که براساس آن جوانان را به بی‌توجهی به اصول اخلاقی و آزاداندیشی متهم می‌کنند.

رنج کشیدن از سخت‌ترین شکنجه‌ها بهتر از آن است که انسان دیگری را حتی اندکی مورد آزار قرار دهد. بسیاری از اعمال ناروا را از جانب دیگران می‌توان بخشود، اما در مورد خود شخص چنین عملی جایز نیست.

او به مرحله‌ای از زندگانی خویش گام نهاده بود که هر پدیدهٔ نویی در درون انسان با مخالفت روبه‌رو می‌گردد.

پنداشتی هنرمند تمام احساسات و مهارت قلم‌موی خود را برای انتقال حسی درونی به صورت اثری ارزشمند درهم آمیخته بود.