در روح بشر خاصیت هماهنگی با جمع است که از آن به «محاکات» تعبیر میکنند. اسلام از جنبه روانی به محیطهای مذهبی و معنوی که موجب برانگیختهشدن احساسات مکتوم است، اهمیت میدهد. مسئله محاکات از نظر علمای اجتماع تنها جنبه فیزیکی دارد، نوعی عکسالعمل است در طبیعت، اما باید به آن اضافه کرد جنبه روحی آن را که استعدادی در روح هست و احتیاج دارد به بیداری. در آن وقت است که گاهی قوّت این عکسالعمل صدها برابر اصل عمل میشود: یکاد زیتها یضیء و لو لم تمسسه نار.