بریده‌هایی از کتاب دهقانان

خدایا! چطور نفهمیدند که در یک مملکت بدون ثروت‌های کلان و بدون زندگی‌های پربار و مطمئن، آفرینش هنرِ متعالی غیر ممکن است؟

قانون همیشه از یک مغز متفکر و یک انسان نابغه ناشی می‌شود نه از نهصد نظر که هرچند ممکن است انسان‌های فوق‌العاده با هوشی بوده باشند در هر حال جمع حقیری بیش نیستند.

«فرزندانم، وقتی که نمی‌توان کارِ دیگری کرد، مردن سزاوار است.»،

«من نه‌فقط او را دوست دارم، بلکه به او احترام می‌گذارم و عزیزش می‌دارم.»

دهقان، عظمتِ سیه‌روزی‌هایش را دارد همان‌گونه که دارا، حقارتِ مسخرگی‌هایش را؛ خلاصه، دارا، هوس‌هایش را دارد، دهقان، احتیاجاتش و فقرِ مضاعفش را

انسان به فراست در می‌یابد که چگونه دهقانان فقر و بدبختی‌ی‌شان را تحمّل می‌کنند، که مبادا بهانهِ طغیانشان را از دست بدهند.»

رعایت اصول اخلاقی را نباید با مذهب یکی دانست، چون با رفاه و تنعّم پدید می‌آید

من نمی‌گویم بیچاره‌ای پیدا نمی‌شد زیرا همیشه بیچاره خواهد بود اما موجودی که نتواند با کارش امرار معاش کند وجود نخواهد داشت. گروآزون گفت:

سپس ریگو روزنامه را به لانگلومه‌ی آسیابان رد می‌کرد که او هم روزنامه‌ی پاره پوره شده را به آنهایی که سواد خواندن داشتند می‌داد. لِپرومیه پاری و اکاذیب ضد مذهبی‌ی روزنامه لیبرال، افکار عمومی‌ی اهالی درّه اِگ راشکل می‌بخشیدند. بنابراین ریگو مثل کشیش گرِگوآرِ مُعَزَّز، می‌شود یک قهرمان. ریگو به سان صدها بانکدار پاریس، غارت و اختلاس ننگین خود را با سیاست، در زیر ردای ارغوانی‌ی خلق پنهان می‌کند.

رعایت اصول اخلاقی را نباید با مذهب یکی دانست، چون با رفاه و تنعّم پدید می‌آید؛ چنان‌که مشاهده می‌شود، در محیطی برتر وقتی ثروت به انسان روی می‌آورد، ظرافتِ طبع در جان آدمی شکوفا می‌شود. انسان اصولاً درستکار و پابند اخلاق است و در طبقه دهقان یک استثناء است.

شهرها همچون خانواده‌ها سرنوشتِ پر نشیب و فرازی دارند.

انسان هنوز نمی‌داند شیاد تا چه اندازه به فریب خورده‌اش تملّق می‌گوید! یک مادر هر قدر برای دختر پرستیدنی‌اش، نوازشگر و مآل‌اندیش است به همان اندازه هم هر تاجر و هر دلالی به خاطر منافع‌اش ریا کار است

ما سه نوع مباشر داریم، مباشری که تنها به خود می‌اندیشد، مباشری که به ما و به خودش می‌اندیشد؛ به مباشری که فقط به ما بیندیشد هرگز برنخواهیم خورد. خوشبخت مالکی که دست روی مباشرِ دوّم بگذارد!

شاید انسان یک بدبختی‌ی بی امید را بهتر پذیرا شود تا این توالی شور و عشق را در خلال دردها و رنج‌های مداوم.

اگر تن آدمی به بیماری مبتلا می‌شود، جان آدمی هم به خوره‌ی رشک و حسد مبتلا می‌شود.

قانون در سراسر کشور اجرا نمی‌شود، و در جاهایی هم، که قانون اجرا می‌شود به صورت ناقص اجرا می‌شود تا جایی که اصول‌اش نقض می‌گردد. این امر کمابیش در تمام قرون و اعصار به تدریج صورت می‌گیرد

چه کسی می‌توان قبولاند در دوره‌ای که ثروت با ارزش‌تر از جان آدمی است کسی پیدا شود که از مال‌اش صرفنظر کند

یک زن در عشق‌اش احساس قبل از وقوع می‌کند که بعدها روشنی‌بخشِ عاطفه‌ی مادری‌اش می‌گردد.

اگر مردانی نباشند که زیبائی انسان را تحسین کنند، زیبائی به چه درد می‌خورد؟

یک زن حاضر است هستی‌اش را ببخشد تا از مردی محبوب، سخنان عاشقانه در باره‌ی خودش بشنود

انداختن چفتِ درهایی که خوب بسته می‌شود همان‌قدر که اتاق را از سرما محفوظ نگه‌می‌دارد همان‌قدر هم مانع شنیدن صدا می‌شود.

مردان نیرومند به جای اینکه به دنبال معایب‌شان کشیده شوند خود معایب‌شان را مهار می‌کنند.

در این لحظه ریگو، این راهب پیمان‌شکن، مانند فرانسوآ کلر ناطق زبر دست همچون مدافع حقوق ملّت نگریسته شد، اویی که اندکی پیش به محض فرود آمدن شب از ترس اینکه دامی در مزرعه برایش گسترده باشند و سوء قصدی به جانش کنند از گردش صرفنظر کرد. ترور یک شخص در عرصه‌ی سیاست نه تنها باعث بالا رفتن مقام وی می‌شود بلکه سابقه‌اش را تطهیر می‌کند. حزب لیبرال از این حیث معجزه‌گر بزرگی بود. روزنامه‌ی خطرناک‌اش که در آن زمان همچون عوام که اکثریت توده مردم را تشکیل می‌دهد شیوه‌ای نازل، افترا زن، زود باور و به سادگی پیمان‌شکن داشت، شاید به همان اندازه دست به غارت منافع خصوصی اشخاص می‌زد که به کلیسا.