کتاب جامعه و تاریخ در قرآن

کتابی دارد ژان ژاک روسو به نام قرارداد اجتماعی که به فارسی ترجمه و چاپ شده

اگر بگوییم انسان یک موجود هماهنگ است، راست گفته‌ایم؛ اگر بگوییم یک موجود متضاد است، راست گفته‌ایم. اگر نظر به جنبه وحدتش بکنیم یک موجود هماهنگ است (و اگر نظر به جنبه کثرتش بکنیم یک موجود متضاد است

علمای ما در قدیم می‌گفتند، شیخ بهایی در اربعین می‌گوید و دیگران هم گفته‌اند که هر انسانی را اگر از جنبه کثرت نگاه کنیم یک خوکی هست و یک درنده و شیری و یک شیطان و یک فرشته. از آن جهت که قوه شهویه دارد، واقعآ الآن درست یک خوک است. (چون خوک را در میان حیوانات مظهر شهوترانی می‌دانند به او مثال می‌زنند.) قوه غضبیه از او یک شیر، یک درنده و سَبُع ساخته است. قوه واهمه از او یک شیطان ساخته و قوه عاقله از او یک فرشته ساخته است.

جامعه یکی از عواملی است که روی انسان اثر می‌گذارد و انسان را تغییر می‌دهد ولی هیچ چیزی به اندازه عمل خود انسان، انسان را تغییر نمی‌دهد

عده‌ای گفته‌اند تاریخ‌نویسی علم نیست بلکه از مقوله هنر است، برای اینکه خواست و ذهن و خصوصیات نقل‌کننده بیشتر در آن دخالت دارد