کتاب رهایی

ما نمی‌توانیم هرچه را با آن روبه‌رو می‌شویم، تغییر دهیم؛ اما برای تغییر آنچه می‌خواهیم، اول باید با آن روبه‌رو شویم.

اجازه دهید مطلبی را شفاف و صادقانه به شما بگویم: راحت‌طلبی آفت رشد و پیشرفت است. درمان و شفا آسان به دست نمی‌آید و یک‌شبه رخ نمی‌دهد، گاهی دردناک و حتی ترسناک است. در این مسیر باید روایات آسیب‌زنندهٔ ساختهٔ ذهنتان را که مانع پیشرفتتان در مسیر زندگی هستند، رها کنید و مرگِ بخشی از وجودتان را بپذیرید تا بخش دیگری از وجودتان دوباره متولد شود.

ما از ماهیت پیچیده و ابعاد وجود انسان ناآگاهیم و به همین دلیل فکر می‌کنیم قادر به تغییر وضعیتمان نیستیم.

عشق حقیقی خالی از هیجان کاذبی است که زاییدهٔ هراس از رهاشدن و ازدست‌دادن عشق و حمایت دیگری است. عشق حقیقی یعنی ثبات و امنیت، یعنی تعادل. عشق حقیقی پیوندی است که در کشاکش لحظات سخت، نمی‌پوسد و از بین نمی‌رود. وقتی عشق حقیقی میان دو نفر حکم‌فرمایی می‌کند، نیازی نیست هیچ‌یک از آن‌ها به‌خاطر ذره‌ای عشق و توجه، رنگ عوض کند یا پاره‌ای از وجودش را مخفی نگه دارد. عشق حقیقی هم یکنواختی و کسالت دارد، تردید و بی‌قراری دارد؛ حتی شاید گاهی دل‌تنگ روزهای تنهایی‌تان شوید یا با خودتان بگویید اگر جای «او»، آن دیگری بود، چه می‌شد. رابطهٔ سالم و هدفمند نیازمند آگاهی و تلاش است.

همیشه دلم می‌خواست از دلیل رفتارهای دیگران سر دربیاورم و در نهایت اشتیاقم به درک دیگران، مرا سوی رشتهٔ روان‌شناسی کشاند. قصدم فقط کمک به مردم نبود؛ می‌خواستم دیگران را بفهمم و ماهیت رفتارهایشان را درک کنم. دنبال دلایل موجه علمی بودم، شواهدی که آن‌ها را در دست بگیرم و بگویم: «ببین! دلیل رفتارهای تو اینه! دلیل رفتارهای من اینه!»

در این کتاب، آگاهی مفهومی فراتر از این معنا دارد: منظور از آگاهی در آموزه‌های من، وضعیت بیش‌هوشیاری است که در آن، افق دیدتان فقط به درون و پیرامونتان محدود نیست، آگاهی‌ای چنان عمیق که به شما اقتدار می‌بخشد تا با اتخاذ تصمیم‌های به‌موقع، انتخاب گزینه‌های درست و خلق تغییرات آگاهانه، زندگی‌تان را دگرگون کنید.

شما ناتوان و بی‌اراده نیستید. اگر نمی‌توانید زندگی‌تان را تغییر دهید، از چرخه‌های تکراری رها شوید و اوضاع را بهتر کنید، خودتان را مقصر ندانید. دلیل ناتوانی شما تأثیر قدرتمند باورهای هسته‌ای و الگوهای شرطی‌شده‌ای است که از کودکی درونتان جا خوش کرده‌اند. کودک درون آسیب‌دیدهٔ درونتان هنوز التیام نیافته و از زخم‌های مانده بر تن نحیفش رنج می‌کشد و آثار درد و رنجش در افکار و احساسات و واکنش‌های شما مشهود است.

واقعیت این است که بسیاری از ما با خودِ حقیقی‌مان ارتباط نداریم؛ اما انتظار داریم دیگران خودِ حقیقی ما را از پس هزاران پرده‌ای که با نادیده‌گرفتن نیازها و خیانت به خودمان روی آن کشیده‌ایم، ببینند.

وقتی به امید دریافت عشق و تأیید دیگران پیوسته به خود خیانت کنیم و نیازها و ارزش‌هایمان را نادیده بگیریم یا مدام آماج رفتارهایی باشیم که حس بی‌ارزشی‌مان را تقویت کرده و عزت‌نفسمان را خدشه‌دار می‌کنند، دچار تروما می‌شویم و ارتباط میان ما و خود حقیقی‌مان قطع می‌شود. تروما منشأ باوری بنیادین است که سرنوشتمان را دگرگون می‌کند

راحت‌طلبی آفت رشد و پیشرفت است. درمان و شفا آسان به دست نمی‌آید و یک‌شبه رخ نمی‌دهد، گاهی دردناک و حتی ترسناک است. در این مسیر باید روایات آسیب‌زنندهٔ ساختهٔ ذهنتان را که مانع پیشرفتتان در مسیر زندگی هستند، رها کنید و مرگِ بخشی از وجودتان را بپذیرید تا بخش دیگری از وجودتان دوباره متولد شود. خیلی‌ها نمی‌خواهند بهتر شوند. ایرادی ندارد.

دلم می‌خواهد همیشه در بهترین حالت ممکن کنار عزیزانم باشم و برای آن‌ها چیزی کم نگذارم. دوست دارم از دید آن‌ها قوی و بی‌نقص باشم. خلاصهٔ کلام اینکه عزیزانم در هر حالتی و به هر دلیلی به من احتیاج داشته باشند و نتوانم از آن‌ها حمایت کنم، برایم دست‌کمی از مرگ ندارد. ناامیدی بخشی اجتناب‌ناپذیر از تجربهٔ انسان‌بودن است؛ اما اگر والدین با خلق محیطی بالنده و سرشار از همدلی و عشق حقیقی و پذیرش، موجب شوند خودپندارهٔ کودک و درک او از روابط هم توأم با عشق و الگوهای دل‌بستگی سالم باشد، تروماهای کودکی تأثیرات سخت و جان‌فرسایی بر روح و روان او به جا نخواهد گذاشت.

چنین موقعیتی من واقعاً باور دارم که آدمی هفت‌پشت غریبه درست مثل مادرم به من اهمیت نمی‌دهد، حس می‌کنم شبحی نامرئی‌ام که کسی مرا نمی‌بیند و همه بی‌اعتنا از کنارم می‌گذرند.

فکر می‌کنیم به‌محض رسیدن به این خواسته‌ها، حس رضایت و خوشبختی درونمان حلول می‌کند؛ اما وقتی پس‌از تلاش و صبر به این هدف‌ها و خیلی هدف‌های دیگر می‌رسیم، باز احساس نارضایتی می‌کنیم، حتی بیش از قبل؛ چون حس رضایتمان درونی نیست. فقدان رضایت درونی و جست‌وجوی بی‌سرانجام شادمانی در دل عوامل بیرونی، یکی از دلایل بحران میان‌سالی است که در بیشتر ما به چشم می‌خورد.

اون به من اهمیت نمی‌ده؛ ولی من برای زنده‌موندن بهش نیاز دارم.

والدینی که تلاش می‌کنند زندگی نزیسته و آرزوهای عقیم‌مانده‌شان را در آیندهٔ فرزندشان به بار بنشانند، از باور عمیق و دردناک «بازنده‌بودن و بی‌کفایتی» رنج می‌برند و موفقیت و شکست فرزندشان را هم نشان ارزشمندی یا بی‌ارزشی خود می‌پندارند.

بودا ذهن آشفته را به میمونی تشبیه کرده که مدام از شاخه‌ای به شاخهٔ دیگر می‌پرد. در این حالت ما به‌جای مهار آگاهانه، به «ذهن میمون‌وار» مان اجازه می‌دهیم بی‌وقفه و بی‌هدف میان افکار مختلف پرسه بزند و در نهایت در کلافی سردرگم از افکار به دام می‌افتیم و حتی فرصت نمی‌کنیم آن‌ها را تحلیل و راستی‌آزمایی

این تعصب نه‌فقط از تصویر آرمانی‌ای که از گذشته‌ام ساخته بودم، که از باور فرهنگی‌ای نشئت می‌گرفت که نادیده‌گرفتن ضعف‌ها و جانب‌داری تمام‌قد از کیان خانواده را به من دیکته کرده بود. پذیرش و اعتراف به نقص‌ها و مشکلات خانواده در انظار دیگران در خانواده‌ام بی‌احترامی نابخشودنی‌ای محسوب می‌شد.

از دیگر نمونه‌های نقض حریم کودک، شکایت والدی از والد دیگر است.