کتاب پرسش گری سقراطی

«زندگی مسئله‌ای نیست که باید حل شود، بلکه واقعیّتی است که باید تجربه شود.»

«فیلسوف نه بذر می‌پاشد و نه محصول بر می‌دارد، او تنها خاک را زیر و رو می‌کند و شخم می‌زند.» کولاکوفسکی

«چون مادرم ماما بوده است، من هم مامایی می‌کنم؛ منتهی ماماگری فکری. من به افراد کمک می‌کنم تا خودشان فکر و اندیشهٔ مؤثّر و بهتری را بزایند. ماما هیچ‌گاه خودش برای کسی بچّه نمی‌زاید، بلکه کمک می‌کند تا خودِ زائو بچّه را سالم به دنیا آورد. من هم به همین طریق، فکری را در ذهن افراد نمی‌کارم و یا نمی‌زایانم، بلکه سعی می‌کنم فکر و اندیشه‌ای که خودشان دارند را به‌طور کارآمد و سالم و مؤثّر بیان کنند، سپس سلامت آن را بیازمایند (خودارزیابی کنند) تا به مقصود اصلی خودشان برسند.»

روش سقراطی، نوعی گفتگو بر اساس پرسش و پاسخ‌های متوالی و هدفمند است؛ به این صورت که با شناسایی دقیق و بدون قضاوت دربارهٔ نگرش و موضع طرف مقابل، ابتدا با موضع او موافقت و همراهی می‌شود تا متوجّه شود که درمانگر (مشاور یا کوچ) می‌تواند به درستی از نگاه و منظر او به موضوع یا مسئله نگاه کند و سپس با طرح سؤالات صادقانه و جستجوگرانه، نه بازپرس‌مآبانه، تناقضات استدلال‌های او آشکار و با استفاده از موضع خود شخص، مدّعایش رد می‌شود.

حرف اصلی سقراط این بود که «زندگیِ آزمون‌نشده ارزش زیستن ندارد.»

آزمودنِ زندگی در گام نخست باید از خودمان فاصله بگیریم، قدمی عقب‌تر برویم تا بتوانیم خودمان را بهتر ببینیم و در گام بعدی نیاز داریم تا صادقانه دربارهٔ برداشت‌ها، باورها و ادراک کنونی‌مان از خود، جهان و زندگی با دیگری گفتگو کنیم.

هر فردی برای آن‌که بتواند تا حدِّ ممکن کارآمد شود باید از روان خود به‌خوبی پرستاری و مراقبت کند

«آنچه دربارهٔ هنر مامایی یک ماما صدق می‌کند، دربارهٔ هنر من نیز صادق است، امّا اختلاف هنر من با هنر آن‌ها در این است که هنر من دربارهٔ مردان هم به‌کار می‌آید و نه‌فقط زنان و دیگر این‌که این هنر، روان آن‌ها را به درد زایمان وامی‌دارد، نه بدن‌هایشان را ... زیرا من این را با مامایان مشترک دارم: من در مورد دانایی، نازایم و سرزنشی که غالباً بر من می‌شود این است که من از دیگران پرسش‌هایی می‌پرسم، امّا خودم پاسخی دربارهٔ چیزی نمی‌دهم، زیرا در خودم هیچ دانایی ندارم. این انتقادی به‌جا و درست است. علّت آن این است که خدا مرا وامی‌دارد که چون مامایی عمل کنم، امّا هرگز به خود من اجازه تولّد نداده است».

هر فردی برای آن‌که بتواند تا حدِّ ممکن کارآمد شود باید از روان خود به‌خوبی پرستاری و مراقبت کند و تحقّق این هدف از طریق «شناخت۶» یا «معرفت۷» امکان‌پذیر است.