کتاب ماتیلدا

چقدر عجیب است که بچه‌ای عاشق کتاب و کتاب‌خوانی باشد، اما پدر و مادرش به‌خاطر علاقه‌اش او را سرزنش کنند؛

شاید خشم آقای ورم‌وود به‌خاطر این شعله‌ور شده بود که می‌دید دخترش از چیزی لذت می‌بَرَد که او از درکش عاجز است. با عصبانیت گفت: «این خواندنت تمامی ندارد؟»

نکتهٔ خنده‌داری که در مورد پدر و مادرها وجود دارد این است که حتی اگر فرزندشان چندش‌آورترین موجود عالم باشد، باز گمان می‌کنند تحفه‌ای بی‌همتاست. بعضی از آن‌ها، از این هم فراتر می‌روند و عشق به فرزند، چنان کورشان می‌کند که خیال می‌کنند رگه‌هایی از نبوغ در فرزندشان هست

اگر موقع نوشتن کارنامه، احساسات شاعرانه‌ام گُل می‌کردند، شاید می‌نوشتم: «حقیقت شگفت‌آوری است که اندام شنوایی ملخ‌ها در دو سوی شکمشان است، اما دختر شما، وَنِسا، با توجه به آموخته‌هایش در این امتحان، گمانم اصلاً اندام شنوایی ندارد.»

کتاب‌ها او را به دنیاهای جدید می‌بردند و با آدم‌های شگفت‌آوری آشنا می‌کردند که زندگی‌های هیجان‌انگیزی داشتند.

می‌توانست دو ساعتِ دلپذیر، با خیال راحت در گوشه‌ای بنشیند و پشت‌سرهم کتاب‌ها را ببلعد!

یک دختر کوچولوی موذی و آب‌زیرکاه ممکن است چنان خونم را به جوش بیاورد که بگویم: «فیونا از زیباییِ خاص کوه یخ برخوردار است؛ مُنتها برخلاف کوه یخ، هرچه هست فقط سطح است و اصلاً عمق ندارد.»

دخالت در کار بچه‌های مردم فایده‌ای ندارد.

چقدر عجیب است که بچه‌ای عاشق کتاب و کتاب‌خوانی باشد، اما پدر و مادرش به‌خاطر علاقه‌اش او را سرزنش کنند؛ چقدر غیرعادی است که دانش‌آموزی ریاضی‌اش عالی باشد، ولی هربار که به سؤالی پاسخی درست می‌دهد، پدرش او را به تقلب متهم کند. ماتیلدا‌ چنین بچه‌ای است!

چقدر عجیب است که بچه‌ای عاشق کتاب و کتاب‌خوانی باشد، اما پدر و مادرش به‌خاطر علاقه‌اش او را سرزنش کنند؛ چقدر غیرعادی است که دانش‌آموزی ریاضی‌اش عالی باشد، ولی هربار که به سؤالی پاسخی درست می‌دهد، پدرش او را به تقلب متهم کند.

پسر کوچولوی واقعاً بی‌باکی از ردیف جلو بلند شد و گفت: «خانم ترانچبول، حتماً خود شما هم یک روز کوچک بودید، مگر نه؟» ترانچبول به‌تندی گفت: «نه‌خیر! من هیچ‌وقت کوچک نبودم. از اول، بزرگ بودم. به‌خاطر همین است که نمی‌فهمم چرا همه نمی‌توانند عینِ من باشند.»

ماتیلداکه چهره‌اش به‌کلی نورانی شده بود و چشمانش گِرد و روشن شده بودند، خاموش و زیبا در دنیایی از سکوت نشسته بود.

ماتیلدا با لحن کم‌وبیش غمگینی گفت: «واقعاً برای مامانم مهم نیست من چی‌کار کنم.»

می‌دانست درست نیست این‌قدر از پدر و مادرش متنفر باشد، اما دست خودش نبود. تمام کتاب‌هایی که خوانده بود چشم‌اندازی از زندگی به او نشان داده بودند که پدر و مادرش هرگز آن را تجربه نکرده بودند. اگر آن‌ها فقط کمی از آثار دیکنز یا کیپلینگ را می‌خواندند، خیلی زود متوجه می‌شدند که زندگی فراتر از فریب دادن مردم و تماشای تلویزیون است.

نگران چیزهایی که نمی‌فهمی نباش. راحت بنشین و بگذار کلمات عین موسیقی در اطرافت جریان پیدا کنند

می‌دانست وقتی به کسی حمله می‌شود، به‌قول ناپلئون، تنها راه منطقی ضدحمله است.

ماتیلدا آرزو داشت پدر و مادرش خوب، مهربان، فهمیده، شرافتمند و باهوش باشند. اما واقعیت این بود که آن‌ها هیچ‌یک از این صفات را نداشتند و ماتیلدا چاره‌ای جز ساختن و کنار آمدن با آن‌ها نداشت. البته کار آسانی نبود. با وجود این، بازیِ جدیدی که اختراع کرده بود، یعنی گوشمالی یکی یا هر دوی آن‌ها در صورت بدرفتاری با او، زندگی‌اش را تا حدی قابل تحمل کرده بود.

خانم ورم‌وود آه عمیقی کشید و سراغ تلفن رفت تا به آرایشگرش تلفن بزند. ماتیلدا گفت: «گاه‌گاهی کارهای احمقانه‌ای از بابا سر می‌زند ها! مگر نه، مامان؟» مادر همان‌طور که شمارهٔ تلفن را می‌گرفت، گفت: «متأسفانه مردها همیشه به آن باهوشی‌ای که خیال می‌کنند، نیستند. وقتی کمی بزرگ‌تر شوی، خودت متوجه می‌شوی، دخترم.»

دختر کوچولوها موجودات رذلِ کثیفی‌اند. خوشحالم که من هرگز دختر کوچولو نبودم.» «خانم مدیر، ولی... بالاخره یک روز بودید، حتماً بودید.»

خانم هانی برگشت و از دفتر ترانچبول بیرون رفت. غمگین بود، اما اصلاً احساس شکست نمی‌کرد. با خود گفت: «کوتاه نمی‌آیم و کاری برای این بچه می‌کنم. نمی‌دانم چه‌کاری، ولی... بالاخره راهی برای کمک بهش پیدا می‌کنم.»

ماتیلدا با لحنی احترام‌آمیز گفت: «درست عین جنگ است.» هورتانسیا گفت: «زدی به خال. آره، عین جنگ است. ما ارتش شجاع و مبارزی هستیم که به‌خاطر حفظ جانمان، تقریباً با دست خالی، با ترانچبول که ابلیس است، شیطان بدذاتی است، اژدهای آتشینی است و همه‌جور اسلحه در دَم‌ودستگاهش دارد، می‌جنگیم. خیلی سخت است. ولی همه‌مان سعی می‌کنیم از هم پشتیبانی کنیم.»

ماتیلدا با لحنی احترام‌آمیز گفت: «درست عین جنگ است.» هورتانسیا گفت: «زدی به خال. آره، عین جنگ است. ما ارتش شجاع و مبارزی هستیم که به‌خاطر حفظ جانمان، تقریباً با دست خالی، با ترانچبول که ابلیس است، شیطان بدذاتی است، اژدهای آتشینی است و همه‌جور اسلحه در دَم‌ودستگاهش دارد، می‌جنگیم. خیلی سخت است. ولی همه‌مان سعی می‌کنیم از هم پشتیبانی کنیم.»

ماتیلدا پرسید: «آخر... چرا پدر و مادرها ازش شکایت نمی‌کنند؟» هورتانسیا پرسید: «پدر و مادرِ تو حاضرند ازش شکایت کنند؟ مال من که نه. ترانچبول با والدین هم، عین بچه‌ها رفتار می‌کند و آن‌ها حسابی ازش می‌ترسند. خب... فعلاً خداحافظِ هردویتان.» و سلانه‌سلانه دور شد.

و وقتی سرانجام فِکر بِکری در ذهنش جرقه زد، شروع کرد به پروراندنش، آن هم به همان دقتی که دوک ولینگتون پیش از نبردِ واتِرلو به کار برده بود. البته در این نبرد، ناپلئون دشمن نبود. اما بدون شک تمام بچه‌های مدرسه، ترانچبول را در وحشتناکی، هم‌ردیفِ ناپلئون، دشمن مشهور انگلستان، می‌دانستند. لَوِندر فکر کرد اگر می‌خواهد در انجام این شاهکار، جانِ سالم به در ببرد، باید آن را ماهرانه و محرمانه انجام دهد.

حتی خوابش را ندیده بود که به جُرمی که واقعاً مرتکب نشده است، متهم شود. و مجازات چنین جُرمی را حدس می‌زد. تا آن روز، هرگز برایش پیش نیامده بود که به گناهی نکرده متهم شود. او به‌هیچ‌وجه، در این کار دخالتی نداشت. با خود فکر کرد: «ای داد، نکند این ترانچبول بدذات واقعاً می‌خواهد این وصله را به من بچسبانَد!»

حالا که آن‌ها تنها شده بودند، ماتیلدا یک‌باره، شاد و سرخوش شده بود. انگار دریچه‌ای در درونش باز و انرژی عظیمی آزاد شده بود. با جست‌وخیزهای کوچکِ شادمانه، کنار خانم هانی می‌دوید، دست‌هایش را این‌سو و آن‌سو تکان می‌داد و مثل بلبل، یک‌نفس حرف می‌زد. خانم هانی، این‌طوری شد، خانم هانی، آن‌طوری شد. «خانم هانی، راستی‌راستی احساس می‌کنم می‌توانم تقریباً هر چیزی را توی دنیا تکان بدهم.

«دخترکم، هرگز... هرگز... فریب افسانه‌های فریبنده و افسون‌کننده را مخور. عزیزکم، عزیزکم، هرگز... هرگز... نترس یا باور مکن زمانی که سرخوشی، گرگی در لباسِ میش، بع‌بع‌کنان، نرم و سبک، دوان‌دوان از دلِ کمینگاهی در میان انبوه برگ‌ها ناگهان جَست می‌زند، تا تو را در آشیانهٔ امنت به چنگ آوَرَد.» لحظه‌ای سکوت شد. ماتیلدا که پیش از آن هرگز از بَر خواندنِ شعر احساساتی و لطیفی را نشنیده بود و حالا به‌شدت تحت‌تأثیر قرار گرفته بود، زیرلب گفت: «عین موسیقی است.»

خانم هانی گفت: «تا امروز نتوانسته‌ام دربارهٔ مشکلاتم با کسی صحبت کنم. اصلاً نمی‌توانستم با مشکلاتم روبه‌رو شوم و شهامتش را هم نداشتم. تمام شهامتم را در نوجوانی از دست داده‌ام. ولی حالا، یک‌دفعه به‌شدت هوس کرده‌ام با کسی دردِ‌دل کنم. می‌دانم تو فقط یک دختر کوچولویی، ولی یک‌جور سِحر در وجودت هست. این را با چشم‌های خودم دیده‌ام.»

ماتیلدا، همچنان بی‌حرکت، سر جایش نشسته بود و از خوشحالی در پوست خود نمی‌گنجید. انگار به چیزی فراتر از چیزهای زمینی، به چیزی آسمانی، به اوج آسمان‌ها و به دورترین ستاره، نزدیک شده بود.

ماتیلدا گفت: «خوشحالم که این‌جوری شد. اصلاً دلم نمی‌خواست تمام عمر یک معجزه‌گر بمانم.» خانم هانی گفت: «تو معجزه‌ات را تمام‌وکمال انجام داده‌ای. واقعاً باورم نمی‌شود که با معجزه‌ات، زندگی‌ام را این‌طوری، از این‌رو به آن‌رو کردی.» ماتیلدا روی صندلی بلندی، پشت میز آشپزخانه نشسته بود و خوش‌خوشک داشت نان و مربایش را می‌خورد. عاشق این بعدازظهرهایی بود که وقتش را با خانم هانی می‌گذراند. خودش را در کنار او کاملاً راحت احساس می‌کرد و هردو، مثل دو دوستِ هم‌سن‌وسال، با هم صحبت می‌کردند.