کتاب چشم در برابر چشم

کدوم عدالت اجرا شد؟ عدالت چی اجرا شد؟

جلاد: صد در صد به همین علته قربان. و اما ناراحتی وجدان، گاه صبح‌ها شروع می‌شه، ولی اکثر اوقات بعد از ظهرها. گاه با یه سردرد، گاه با چند آروغ بلند و ممتد. گاه با پریدن از خواب و گاه با پریدن توی آب. گاه با عطسه، گاه با سکسکه. گاه پیش از خستگی، گاه بعد از خستگی، و اون وقت که شروع شد، دیگه شروع شده. و پشت سرش، درد کمر و قولنج شکم، رودل و صفرای زیاد و بزاق فراوون، دودوی چشم‌ها و راست شدن پشم‌ها و آخر سر اختلال کامل حواس. و اما علاج همه‌ی این‌ها، درآوردن یه چشمه قربان. یه دونه چشم! حاکم: یه دونه چشم! جلاد: بله قربونت گردم. حاکم: چشم برای چی؟ جلاد: برای این‌که عدالت اجرا بشه.

حاکم: پس چطور می‌شه که من بدخواب می‌شم؟ جلاد: خیلی علت‌ها ممکنه داشته باشه قربان. حاکم: مثلاً؟ جلاد: مثلاً... مثلاً ممکنه وجدانتون ناراحت باشه.

ناراحتی وجدان، گاه صبح‌ها شروع می‌شه، ولی اکثر اوقات بعد از ظهرها. گاه با یه سردرد، گاه با چند آروغ بلند و ممتد. گاه با پریدن از خواب و گاه با پریدن توی آب. گاه با عطسه، گاه با سکسکه. گاه پیش از خستگی، گاه بعد از خستگی، و اون وقت که شروع شد، دیگه شروع شده. و پشت سرش، درد کمر و قولنج شکم، رودل و صفرای زیاد و بزاق فراوون، دودوی چشم‌ها و راست شدن پشم‌ها و آخر سر اختلال کامل حواس.

راست راستی عدالت اجرا شد؟ بله؟ عدالت اجرا شد! کدوم عدالت اجرا شد؟ عدالت چی اجرا شد؟

عدالت اجرا شد! عدالت اجرا شد! عدالت حاکم عادل اجرا شد! ساکت می‌شوند و با احتیاط و تردید اطراف خود را نگاه می‌کنند، به عقب برمی‌گردند، پاهای حاکم آرام‌آرام ناپدید می‌شود و صدای خرناسه‌اش اوج می‌گیرد. همه با هم جلوتر می‌آیند و با احتیاط خم می‌شوند و از تماشاچیان می‌پرسند. ـ راست راستی عدالت اجرا شد؟ بله؟ عدالت اجرا شد! کدوم عدالت اجرا شد؟ عدالت چی اجرا شد؟

ـ راست راستی عدالت اجرا شد؟ بله؟ عدالت اجرا شد! کدوم عدالت اجرا شد؟ عدالت چی اجرا شد؟

جلاد: از کجا خبردارم؟ مگه بنده عامل و مجری عدالت نیستم؟ بالاخره حساب دستمه قربان. حاکم: اشتباه نمی‌کنی؟ جلاد: ابداً، ابداً قربان. بذارین براتون بگم، آخرین چشمی که درآوردیم چند روز پیش بوده؟ ها، سه روز پیش بوده. حاکم: پس به این علته که خوابم نبرده؟ جلاد: صد در صد به همین علته قربان؛

راست راستی عدالت اجرا شد؟ بله؟ عدالت اجرا شد! کدوم عدالت اجرا شد؟ عدالت چی اجرا شد؟

ناراحتی وجدان، گاه صبح‌ها شروع می‌شه، ولی اکثر اوقات بعد از ظهرها. گاه با یه سردرد، گاه با چند آروغ بلند و ممتد

من آرزو داشتم این چشم ناقابل را در راه حضرت حاکم از دست بدم، اما یک عفریتهٔ گدا مرا از چنین افتخاری محروم کرد.

اگه به خاطر یه میله باید چشم من در بیاد، سَقَط‌فروش سر کوچهٔ ما که چندین جعبه از این میله‌ها داره باید صدها چشم ازش در بیارین،

جناب میرشکار دمدمه‌های ظهر تنور شکم را از کباب تیهو انباشته و خواب غیلوله مفصلی کرده، و بعد از خواب بیدار شده، توی حمام مشت و مال مفصلی داده.

راست راستی عدالت اجرا شد؟ بله؟ عدالت اجرا شد! کدوم عدالت اجرا شد؟ عدالت چی اجرا شد؟

همه با هم جلوتر می‌آیند و با احتیاط خم می‌شوند و از تماشاچیان می‌پرسند. ـ راست راستی عدالت اجرا شد؟ بله؟ عدالت اجرا شد! کدوم عدالت اجرا شد؟ عدالت چی اجرا شد؟

اکنون بروید و به صدای بلند تمام مردم شهر را خبر کنید که عدالت اجرا شد و حق‌داری به حق رسید!

آهنگر: بله قربان، چشم راست میرشکار شما. حاکم: تو از کجا خبر داری که چشم راست میرشکار من، بی‌مصرفه و به درد نمی‌خوره؟ آهنگر: همه خبر دارن قربان، مگه ندیدید که جناب میرشکار موقع شکار، چشم راستش را می‌بندد و با چشم چپ نشانه می‌رود و ماشه را می‌چکاند؟

جلاد: های جانمی‌ها، بازم یک مدال دیگه، یک افتخار دیگه!

قربان، قربان، آخه عدالت را چه کار به چشم من؟ یا اصلاً چه کار به خود من؟ یا چه کار به حرفه و کار و کاسبی من؟ خدا شاهده که من اصلاً با چیزهای خیلی خوب و خیلی عالی مثل نجابت و شجاعت و صداقت و ضیافت و عدالت سر و کاری ندارم.

حاکم: پس چطور می‌شه که من بدخواب می‌شم؟ جلاد: خیلی علت‌ها ممکنه داشته باشه قربان. حاکم: مثلاً؟ جلاد: مثلاً... مثلاً ممکنه وجدانتون ناراحت باشه. حاکم: چی؟ وجدان من ناراحت باشه؟ چطور ممکنه حیوون؟ جلاد: ممکن که نیس قربان، فقط احتمال داره.

حاکم: پس گوشاتو وا کن و خوب بشنو! وقتی نوازنده به حضور ما رسید، هیچ نوع بگو مگو و بحث و جدلی با او نخواهیم داشت، هیچ نوع استدلال و برهانی را نخواهیم پذیرفت، و اصلاً ضروری نیست که هنرمند احمق ما لزوم چشم را برای حرفه و هنر خود واجب بداند و برای ما دلیل‌تراشی کند. بنابراین، تا به حضور ما رسید و شروع به هنرنمایی و نواختن نی کرد، بی‌هیچ گفت‌وگویی هر دو چشم او را از چشم‌خانه بیرون می‌کشی و هنر او را اعتلا می‌بخشی و در ضمن ما را هم راحت می‌کنی!

ـ راست راستی عدالت اجرا شد؟ بله؟ عدالت اجرا شد! کدوم عدالت اجرا شد؟ عدالت چی اجرا شد؟

راست راستی عدالت اجرا شد؟ بله؟ عدالت اجرا شد! کدوم عدالت اجرا شد؟ عدالت چی اجرا شد؟

راست راستی عدالت اجرا شد؟ بله؟ عدالت اجرا شد! کدوم عدالت اجرا شد؟ عدالت چی اجرا شد؟

حاکم: پس چطور می‌شه که من بدخواب می‌شم؟ جلاد: خیلی علت‌ها ممکنه داشته باشه قربان. حاکم: مثلاً؟ جلاد: مثلاً... مثلاً ممکنه وجدانتون ناراحت باشه.

ـ راست راستی عدالت اجرا شد؟ بله؟ عدالت اجرا شد! کدوم عدالت اجرا شد؟ عدالت چی اجرا شد؟

صد در صد به همین علته قربان؛ و اما ناراحتی وجدان، گاه صبح‌ها شروع می‌شه، ولی اکثر اوقات بعد از ظهرها. گاه با یه سردرد، گاه با چند آروغ بلند و ممتد. گاه با پریدن از خواب و گاه با پریدن توی آب. گاه با عطسه، گاه با سکسکه. گاه پیش از خستگی، گاه بعد از خستگی و اون وقت که شروع شد، دیگه شروع شده؛ و پشت سرش، درد کمر و قولنج شکم، رودل و صفرای زیاد و بزاق فراوون، دودوی چشم‌ها و راست شدن پشم‌ها و آخرسر اختلال کامل حواس؛ و اما علاج همهٔ این‌ها، درآوردن یه چشمه قربان. یه دونه چشم!

از تماشاچیان می‌پرسند. ـ راست راستی عدالت اجرا شد؟ بله؟ عدالت اجرا شد! کدوم عدالت اجرا شد؟ عدالت چی اجرا شد؟

چرا فدایت شوم؟ من تا امروز، با دوا و درمان، هزاران چشم معیوب را خوب خوب کرده‌ام و هیشکی در عوض یه چشم بهم پاداش نداده، حالا که یه همچو وضعی پیش اومده، می‌خواهین چشم منو در بیارین؟

ممکن که نیس قربان، فقط احتمال داره.