کتاب دایی وانیا

برای تو و من فقط یک امید وجود دارد، امید اینکه وقتی توی قبر می‌خوابیم شاید خواب‌های خوش ببینیم.

باید دانسته باشی که علت خرابی دنیا آتش‌سوزی یا دزدی نیست، دنیا را حسادت و دشمنی و این نزاع‌های بی‌ارزش و پیش‌پاافتاده به نیستی تهدید می‌کند...

ای کاش می‌شد که آدم بقیۀ عمرش را طور دیگری، در راه تازه‌ای، زندگی کند. یک صبح آفتابی بیدار شود و ببیند که زندگی نویی را شروع کرده است و گذشته فراموش شده و مثل دود به هوا رفته و ناپدید شده.

اول مرا با خودم آشتی بده... عزیزدلم...

می‌دانی زن چطور دوست آدم می‌شود؟ اول آشنای موافق، بعد معشوقه، بعد دوست.

وقتی در زندگی واقعیتی نبود، آدم باید با تصورات زندگی کند. از هیچ که بهتر است.

دکتر راست می‌گفت، شیطان تخریب در وجود همۀ شما حلول کرده. هیچ احساسی نسبت به جنگل‌ها، پرندگان، حتی به خودتان ندارید.

از تو هیچ انتظاری ندارم. لااقل بگذار نگاهت کنم، آهنگ صدایت را بشنوم.

شما با بی‌اعتنایی جنگل‌ها را نابود می‌کنید و طولی نمی‌کشد که روی زمین هیچ‌چیز باقی نمی‌ماند. با همین بی‌اعتنایی بشریت را هم دارید ضایع می‌کنید و یک روزی از برکت وجود شما در زمین نه نجابت می‌ماند و نه پاکی و نه حس فداکاری.

من... من نمی‌توانم. دلم خیلی گرفته. باید عجله کنم و سر خودم را گرم کنم. کار، کار.

به نظر من حقیقت هرچه تلخ باشد به تلخی بلاتکلیفی نیست.

این زندگی آدم را در خودش غرق می‌کند. مردمی که دوروبر آدم هستند همه عجیب‌وغریب‌اند، همه‌شان. وقتی آدم چند سالی میان آن‌ها زندگی کند، بدون اینکه متوجه شود، خودش هم عجیب‌وغریب می‌شود. گزیری نیست.

یلنا: چه روز خوبی است! گرم نیست. مکث. ووی‌نیتسکی: روز خوبی است که آدم خودش را دار بزند.

اول مرا با خودم آشتی بده.

کنار آمدن با مردم تحصیل‌کرده هم سخت است. همه کسل‌کننده‌اند. دوستان عزیز ما همه تنگ‌نظرند، کم‌احساس‌اند.

آن‌ها که تواناتر و فهمیده‌ترند روحاً ناخوش‌اند. مالیخولیایی‌اند، و گرفتار خودپسندی و حسابگری بیمارگونه‌اند... دائم شکایت می‌کنند. دیوانه‌وار تسلیم تنفر و بدگویی هستند.

حقیقت هرچه تلخ باشد به تلخی بلاتکلیفی نیست.

لجم می‌گیرد که وقت خودم را آن‌طور احمقانه تلف کردم، درحالی‌که می‌توانستم تمام آن چیزهایی را که الان سن و سالم مرا از آن‌ها محروم می‌کند داشته باشم.

آدم باید در زندگی به چیزی، به امیدی، دلخوش باشد.

انسان فراموش‌کار است، ولی خدا فراموش نمی‌کند.

در این بیست‌وپنج سال چه کرده؟ هیچ، جز اینکه یک آدم لایق‌تر را از شغلی محروم کرده است.

آدم باید از حیوان پست‌تر باشد که این‌همه زیبایی را در بخاری بسوزاند و آنچه را نمی‌تواند خلق کند نابود کند.

یک روزی از برکت وجود شما در زمین نه نجابت می‌ماند و نه پاکی و نه حس فداکاری. چرا شما نمی‌توانید به زنی نگاه کنید جز اینکه به او نظر داشته باشید و بخواهید او را تصاحب کنید؟

آدم زندگی‌اش را تماماً وقف دانش می‌کند، وقف مطالعات و کلاس درس می‌کند. با اجتماع دانشمندان عالی‌قدر مأنوس و محشور می‌شود. ناگهان خودش را در این سردابه محبوس می‌بیند، به معاشرت و مصاحبت با یک مشت آدم احمق مجبور می‌بیند.

ای کاش می‌توانستم مانند یک پرندۀ فارغ‌البال و آزاد پرواز کنم، دور از همۀ شما... دور از صورت‌های خواب‌آلود شما، دور از حرف‌های مبتذل شما، پرواز کنم. وجودتان را فراموش کنم... اما من دل‌وجرئت ندارم. به خودم اعتماد ندارم... وجدانم آزارم می‌دهد...

علت خرابی دنیا آتش‌سوزی یا دزدی نیست، دنیا را حسادت و دشمنی و این نزاع‌های بی‌ارزش و پیش‌پاافتاده به نیستی تهدید می‌کند... وظیفۀ آدم آشتی دادن است، نه قهر کردن.

تو آدم تحصیل‌کردۀ باهوش و فهمیده‌ای هستی و من فکر می‌کنم باید دانسته باشی که علت خرابی دنیا آتش‌سوزی یا دزدی نیست، دنیا را حسادت و دشمنی و این نزاع‌های بی‌ارزش و پیش‌پاافتاده به نیستی تهدید می‌کند... وظیفۀ آدم آشتی دادن است، نه قهر کردن.

کاش می‌توانستید صورتتان را ببینید، حرکاتتان را ببینید، دلتنگی از سروصورتتان می‌بارد و چقدر هم.

یلنا: شنیده‌ام که شما به جنگل‌داری خیلی علاقه دارید. البته کار مفیدی است، ولی مغایر با حرفۀ اصلی شما نیست؟ شما پزشک هستید. آستروف: فقط خدا می‌داند حرفۀ اصلی آدم کدام است.

در تمام این سال‌هایی که مرا می‌شناسی یک روز راحت و آزاد نگذرانده‌ام. برای همین است که شکسته شده‌ام. زندگی خودش ملال‌انگیز و احمقانه و مزخرف است... این زندگی آدم را در خودش غرق می‌کند.