بریده‌هایی از کتاب دایی وانیا

باید دانسته باشی که علت خرابی دنیا آتش‌سوزی یا دزدی نیست، دنیا را حسادت و دشمنی و این نزاع‌های بی‌ارزش و پیش‌پاافتاده به نیستی تهدید می‌کند...

برای تو و من فقط یک امید وجود دارد، امید اینکه وقتی توی قبر می‌خوابیم شاید خواب‌های خوش ببینیم.

ای کاش می‌شد که آدم بقیۀ عمرش را طور دیگری، در راه تازه‌ای، زندگی کند. یک صبح آفتابی بیدار شود و ببیند که زندگی نویی را شروع کرده است و گذشته فراموش شده و مثل دود به هوا رفته و ناپدید شده.

وقتی در زندگی واقعیتی نبود، آدم باید با تصورات زندگی کند. از هیچ که بهتر است.

شما با بی‌اعتنایی جنگل‌ها را نابود می‌کنید و طولی نمی‌کشد که روی زمین هیچ‌چیز باقی نمی‌ماند. با همین بی‌اعتنایی بشریت را هم دارید ضایع می‌کنید و یک روزی از برکت وجود شما در زمین نه نجابت می‌ماند و نه پاکی و نه حس فداکاری.

اول مرا با خودم آشتی بده... عزیزدلم...

دکتر راست می‌گفت، شیطان تخریب در وجود همۀ شما حلول کرده. هیچ احساسی نسبت به جنگل‌ها، پرندگان، حتی به خودتان ندارید.

از تو هیچ انتظاری ندارم. لااقل بگذار نگاهت کنم، آهنگ صدایت را بشنوم.

اول مرا با خودم آشتی بده.

کنار آمدن با مردم تحصیل‌کرده هم سخت است. همه کسل‌کننده‌اند. دوستان عزیز ما همه تنگ‌نظرند، کم‌احساس‌اند.

آن‌ها که تواناتر و فهمیده‌ترند روحاً ناخوش‌اند. مالیخولیایی‌اند، و گرفتار خودپسندی و حسابگری بیمارگونه‌اند... دائم شکایت می‌کنند. دیوانه‌وار تسلیم تنفر و بدگویی هستند.

می‌دانی زن چطور دوست آدم می‌شود؟ اول آشنای موافق، بعد معشوقه، بعد دوست.

علت خرابی دنیا آتش‌سوزی یا دزدی نیست، دنیا را حسادت و دشمنی و این نزاع‌های بی‌ارزش و پیش‌پاافتاده به نیستی تهدید می‌کند... وظیفۀ آدم آشتی دادن است، نه قهر کردن.

این زندگی آدم را در خودش غرق می‌کند. مردمی که دوروبر آدم هستند همه عجیب‌وغریب‌اند، همه‌شان. وقتی آدم چند سالی میان آن‌ها زندگی کند، بدون اینکه متوجه شود، خودش هم عجیب‌وغریب می‌شود. گزیری نیست.

آدم زندگی‌اش را تماماً وقف دانش می‌کند، وقف مطالعات و کلاس درس می‌کند. با اجتماع دانشمندان عالی‌قدر مأنوس و محشور می‌شود. ناگهان خودش را در این سردابه محبوس می‌بیند، به معاشرت و مصاحبت با یک مشت آدم احمق مجبور می‌بیند.

تو آدم تحصیل‌کردۀ باهوش و فهمیده‌ای هستی و من فکر می‌کنم باید دانسته باشی که علت خرابی دنیا آتش‌سوزی یا دزدی نیست، دنیا را حسادت و دشمنی و این نزاع‌های بی‌ارزش و پیش‌پاافتاده به نیستی تهدید می‌کند... وظیفۀ آدم آشتی دادن است، نه قهر کردن.

یلنا: شنیده‌ام که شما به جنگل‌داری خیلی علاقه دارید. البته کار مفیدی است، ولی مغایر با حرفۀ اصلی شما نیست؟ شما پزشک هستید. آستروف: فقط خدا می‌داند حرفۀ اصلی آدم کدام است.

من... من نمی‌توانم. دلم خیلی گرفته. باید عجله کنم و سر خودم را گرم کنم. کار، کار.

یلنا: چه روز خوبی است! گرم نیست. مکث. ووی‌نیتسکی: روز خوبی است که آدم خودش را دار بزند.

من خوشبختی خود را از دست دادم، ولی شرافت و غرورم را حفظ کردم.

لجم می‌گیرد که وقت خودم را آن‌طور احمقانه تلف کردم، درحالی‌که می‌توانستم تمام آن چیزهایی را که الان سن و سالم مرا از آن‌ها محروم می‌کند داشته باشم.

علت خرابی دنیا آتش‌سوزی یا دزدی نیست، دنیا را حسادت و دشمنی و این نزاع‌های بی‌ارزش و پیش‌پاافتاده به نیستی تهدید می‌کند.

آدم به ناخوشی عادت می‌کند و آن را می‌پذیرد، اما آنچه تحملش برای من مشکل است طرز زندگی کردن در دهات است

به نظر من حقیقت هرچه تلخ باشد به تلخی بلاتکلیفی نیست.

در تمام این سال‌هایی که مرا می‌شناسی یک روز راحت و آزاد نگذرانده‌ام. برای همین است که شکسته شده‌ام. زندگی خودش ملال‌انگیز و احمقانه و مزخرف است... این زندگی آدم را در خودش غرق می‌کند.

همیشه از بدبیاری و بدبختی‌اش شکایت دارد، درحالی‌که واقعاً آدم بسیار خوشبختی است.

زندگی توأم با کاهلی هیچ نیست. (مکث) شاید من خیلی جدی و سخت‌گیرم.

حقیقت هرچه تلخ باشد به تلخی بلاتکلیفی نیست.

آدم باید در زندگی به چیزی، به امیدی، دلخوش باشد.

مردمی که دوروبر آدم هستند همه عجیب‌وغریب‌اند، همه‌شان. وقتی آدم چند سالی میان آن‌ها زندگی کند، بدون اینکه متوجه شود، خودش هم عجیب‌وغریب می‌شود. گزیری نیست.