کتاب دایی وانیا

برای تو و من فقط یک امید وجود دارد، امید اینکه وقتی توی قبر می‌خوابیم شاید خواب‌های خوش ببینیم.

باید دانسته باشی که علت خرابی دنیا آتش‌سوزی یا دزدی نیست، دنیا را حسادت و دشمنی و این نزاع‌های بی‌ارزش و پیش‌پاافتاده به نیستی تهدید می‌کند...

ای کاش می‌شد که آدم بقیۀ عمرش را طور دیگری، در راه تازه‌ای، زندگی کند. یک صبح آفتابی بیدار شود و ببیند که زندگی نویی را شروع کرده است و گذشته فراموش شده و مثل دود به هوا رفته و ناپدید شده.

اول مرا با خودم آشتی بده... عزیزدلم...

می‌دانی زن چطور دوست آدم می‌شود؟ اول آشنای موافق، بعد معشوقه، بعد دوست.

وقتی در زندگی واقعیتی نبود، آدم باید با تصورات زندگی کند. از هیچ که بهتر است.

دکتر راست می‌گفت، شیطان تخریب در وجود همۀ شما حلول کرده. هیچ احساسی نسبت به جنگل‌ها، پرندگان، حتی به خودتان ندارید.

از تو هیچ انتظاری ندارم. لااقل بگذار نگاهت کنم، آهنگ صدایت را بشنوم.

شما با بی‌اعتنایی جنگل‌ها را نابود می‌کنید و طولی نمی‌کشد که روی زمین هیچ‌چیز باقی نمی‌ماند. با همین بی‌اعتنایی بشریت را هم دارید ضایع می‌کنید و یک روزی از برکت وجود شما در زمین نه نجابت می‌ماند و نه پاکی و نه حس فداکاری.

اول مرا با خودم آشتی بده.

کنار آمدن با مردم تحصیل‌کرده هم سخت است. همه کسل‌کننده‌اند. دوستان عزیز ما همه تنگ‌نظرند، کم‌احساس‌اند.

این زندگی آدم را در خودش غرق می‌کند. مردمی که دوروبر آدم هستند همه عجیب‌وغریب‌اند، همه‌شان. وقتی آدم چند سالی میان آن‌ها زندگی کند، بدون اینکه متوجه شود، خودش هم عجیب‌وغریب می‌شود. گزیری نیست.

من... من نمی‌توانم. دلم خیلی گرفته. باید عجله کنم و سر خودم را گرم کنم. کار، کار.

به نظر من حقیقت هرچه تلخ باشد به تلخی بلاتکلیفی نیست.

لجم می‌گیرد که وقت خودم را آن‌طور احمقانه تلف کردم، درحالی‌که می‌توانستم تمام آن چیزهایی را که الان سن و سالم مرا از آن‌ها محروم می‌کند داشته باشم.

آن‌ها که تواناتر و فهمیده‌ترند روحاً ناخوش‌اند. مالیخولیایی‌اند، و گرفتار خودپسندی و حسابگری بیمارگونه‌اند... دائم شکایت می‌کنند. دیوانه‌وار تسلیم تنفر و بدگویی هستند.

در این بیست‌وپنج سال چه کرده؟ هیچ، جز اینکه یک آدم لایق‌تر را از شغلی محروم کرده است.

یلنا: چه روز خوبی است! گرم نیست. مکث. ووی‌نیتسکی: روز خوبی است که آدم خودش را دار بزند.

حقیقت هرچه تلخ باشد به تلخی بلاتکلیفی نیست.

آدم باید در زندگی به چیزی، به امیدی، دلخوش باشد.

علت خرابی دنیا آتش‌سوزی یا دزدی نیست، دنیا را حسادت و دشمنی و این نزاع‌های بی‌ارزش و پیش‌پاافتاده به نیستی تهدید می‌کند... وظیفۀ آدم آشتی دادن است، نه قهر کردن.

آدم زندگی‌اش را تماماً وقف دانش می‌کند، وقف مطالعات و کلاس درس می‌کند. با اجتماع دانشمندان عالی‌قدر مأنوس و محشور می‌شود. ناگهان خودش را در این سردابه محبوس می‌بیند، به معاشرت و مصاحبت با یک مشت آدم احمق مجبور می‌بیند.

تو آدم تحصیل‌کردۀ باهوش و فهمیده‌ای هستی و من فکر می‌کنم باید دانسته باشی که علت خرابی دنیا آتش‌سوزی یا دزدی نیست، دنیا را حسادت و دشمنی و این نزاع‌های بی‌ارزش و پیش‌پاافتاده به نیستی تهدید می‌کند... وظیفۀ آدم آشتی دادن است، نه قهر کردن.

یلنا: شنیده‌ام که شما به جنگل‌داری خیلی علاقه دارید. البته کار مفیدی است، ولی مغایر با حرفۀ اصلی شما نیست؟ شما پزشک هستید. آستروف: فقط خدا می‌داند حرفۀ اصلی آدم کدام است.

در تمام این سال‌هایی که مرا می‌شناسی یک روز راحت و آزاد نگذرانده‌ام. برای همین است که شکسته شده‌ام. زندگی خودش ملال‌انگیز و احمقانه و مزخرف است... این زندگی آدم را در خودش غرق می‌کند.

من خوشبختی خود را از دست دادم، ولی شرافت و غرورم را حفظ کردم.

علت خرابی دنیا آتش‌سوزی یا دزدی نیست، دنیا را حسادت و دشمنی و این نزاع‌های بی‌ارزش و پیش‌پاافتاده به نیستی تهدید می‌کند.

به زندگی‌ای خواهیم رسید که درخشان خواهد بود، خوب و زیبا خواهد بود. آن‌وقت شادمانی می‌کنیم و به رنج‌های گذشته با رقت نگاه می‌کنیم و لبخند می‌زنیم و آرامش پیدا می‌کنیم.

مردمی که دوروبر آدم هستند همه عجیب‌وغریب‌اند، همه‌شان. وقتی آدم چند سالی میان آن‌ها زندگی کند، بدون اینکه متوجه شود، خودش هم عجیب‌وغریب می‌شود. گزیری نیست.

انسان فراموش‌کار است، ولی خدا فراموش نمی‌کند.