کتاب گ‍ی‍ت‍ا

این را شنیده‌ایم ما، ای «کرشنا» شگفتا که به‌غرور لذت و ملک خود را به‌گناه آلوده‌ایم و کمر به‌کشتار خویشاوندان بسته‌ایم.

اگر بمیری راه بهشت به‌رویت باز شود و اگر پیروز گردی ملک این جهان یابی.

جهان آفرینش یک خیمه‌شب‌بازی بیش نیست. بازیگر این صحنه براهمن است. تماشاگر هم اوست. بازیچه و صحنهٔ بازی نیز جز او نیست. براهمن چون لباس «نام و شکل» به‌خود می‌پوشد به‌صورت پراکریت که بازیچه و صحنهٔ بازی است جلوه‌گر می‌شود. براهمن به‌نام ایشورا بازیگر و گردانندهٔ صحنه است. و نیز براهمن به‌نام پروشا تماشاگر این بازی است. با اینکه وجود و جنبش عالم همه از براهمن است وی از دگرگونیها و تغییرات پاک و مبرا است. عالم به‌او وابسته است لیکن او وابسته به‌عالم نیست. از این رابطهٔ یک‌طرفی با کلمهٔ «مایا» تعبیر شده‌است. «مایا» به‌معنی شکل و قابلیت تولید شکلآمده‌است.

ای «کرشنا» اینک که خویشاوندان خود را آمادهٔ جنگ می‌یابم، پایم سستی می‌گیرد و دهانم می‌خشکد و لرزه بر اندامم می‌افتد. و موی بر تنم راست می‌شود، کمان «گاندیو» از دستم فرومی‌افتد، و پوست تنم آتش می‌گیرد.

مرا پای ایستادن نیست. دلم بگردابی اندر است، ۳۱. و فالهای بد می‌بینم. «کرشنا» من نه پیروزی می‌خواهم و نه ملک و نه شادمانی. از کشتن کسان خویشم چه خیری حاصل آید؟ ۳۲. پیروزی، شادمانی، و حتی خود زندگی در این مقام چه سودی تواند داشت؟

چون اوستادان، پدران، پسران، پدربزرگان، اعمام، برادران پدرزنها و شوهر خواهران و نبیرگان و خویشاوندان ما کسانی که ما برای آنان ملک و عیش و شادمانی می‌خواهیم، زندگی و دارایی خود را فروگذاشته آمادهٔ نبرد ایستاده‌اند. ۳۵. «کرشنا» من دل به‌کشتن آنان نتوانم داد اگر چه آنان به‌خون من برخیزند. پادشاهی روی زمین چیست؟ اگر ملک هر سه جهان هم بر من ارزانی دارند من این کار نکنم.

کرما سرچشمهٔ تمایلات و واکنشها و ملکات و عادات شخصی است. کرما نتیجهٔ زندگیهای گذشته است که مسیر زندگی آینده را تعیین می‌کند. معنی دیگر کرما که ارتباط با کاست یا طبقهٔ شخص دارد وظیفه است. منظور از وظیفه رفتاری است که آدمی بر حسب طبقهٔ اجتماعی که در آن قرار دارد باید در پیش بگیرد. این معنی با معنی اول، از آن لحاظ ارتباط دارد که عمل به‌وظیفه، یعنی عمل به‌مقتضای کاست، انسان را از بند سرنوشتی که در زندگی گذشته برای او حاصل شده‌است آزاد می‌سازد.