کتاب فرهنگ چین، هنر

مجسمه‌های سنتی چین می‌توانند به چهار نوع مجسمه‌های قبرستانی، مجسمه‌های دینی، مجسمه‌های معماری و مجسمه‌های هنری تقسیم شوند.

طرح 旦 به معنای «زمان طلوع خورشید» نگاشته شده است. این حرف ترکیبی از دو قسمت ‌旦 و ‌一 است که به‌ترتیب به معنای «خورشید» و «افق» است. این حرف با این اندیشه که خورشید در زمان طلوع از زیر افق به بالای آن بیاید اختراع شده است.

در دوران یونان باستان و دورهٔ رنسانس، به شبیه‌سازی در مجسمه‌سازی اهمیت فوق‌العاده زیادی داده می‌شد، طوری که مقدار شباهت موضوع مجسمه با موارد واقعی آن‌ها معیار موفقیت اثر مجسمه تلقی می‌شد. اما در مورد مجسمه‌های چینی، برداشت‌گرایی آن چیزی است که در اولویت قرار داشته و بر آن تأکید می‌شده است. در حقیقت، برداشت‌گرایی و شباهت روح آثار هنری با موارد واقعیْ مشخصات بسیاری از هنرهای استثنایی چینی مانند خوشنویسی، نقاشی و مجسمه‌سازی است. این مهم‌ترین تفاوت دیدگاه زیبایی‌شناسی چین و غرب محسوب می‌شود.

دربارهٔ مهارت‌های فنی نقاشی شخصیت‌های چین باستان، این نکته قابل اشاره است که مهارت طراحی لباس بر تن افراد موضوع نقاشی به دو سبک تقسیم می‌شود: در سبک اول، پوشاک افرادِ موضوع نقاشی به صورتی طراحی می‌شود که تنگ است و به بدن می‌چسبد و مثل آن است که رطوبتی هم بر آن نشسته است. این سبک را تسائو جونگ دا، نقاش معروف سلسلهٔ بی چی، برای اولین بار استفاده کرد. در سبک دوم نیز پوشاک موضوع نقاشی به شکلی به تصویر درمی‌آید که گشاد باشد و گویا در باد در حال تکان خوردن است. این سبک را وو دائو زی (۶۸۰-۷۵۹ م)، نقاش معروف سلسلهٔ تانگ، برای اولین بار به کار برد که پس از او هم بسیار مورد علاقه و تقلید قرار گرفت.

نقاشی گل‌ها و پرندگان در سلسلهٔ تانگ به وجود آمد که به طور عمده شامل موضوعاتی از قبیل انواع گل‌ها و پرندگان کمیاب مورد علاقهٔ طبقهٔ اشراف بود و بیشتر برای تزیین پاراوان و بادبزن به کار می‌رفت. نقاشی گل‌ها و پرندگان تا سلسلهٔ های وو دای پیشرفت بیشتری کرد و به شاخه‌های بیشتری تقسیم شد. شاخه‌های شو و هوانگ مهم‌ترین سبک‌های نقاشی گل‌ها و پرندگان هستند.

مجسمه یا تندیس در همهٔ کشورها و فرهنگ‌ها نوعی هنر با سابقهٔ بسیار طولانی محسوب می‌شود و بیانگر مشخصات آن کشور یا فرهنگ است. در این باره، بهتر است مثالی از مجسمه‌های چینی و غربی بیاوریم: مجسمه‌های چینی برداشت‌گرا و تندیس‌های غربی واقع‌گرا هستند. مجسمه‌سازان چینی در آفرینش آثار خود به دستورات ژرفانمایی و شبیه‌سازی اهمیت چندانی نمی‌دهد، بلکه به نشان دادن احساسات و افکار خود از طریق آثار اولویت می‌بخشند، در حالی که تندیس‌سازان غربی عادت دارند مفهوم‌های گوناگون را، چه واقعی چه انتزاعی، به اشکال هندسی ربط دهند.