بریده‌هایی از کتاب جمعه را گذاشتم برای خودکشی

توی سریال روزی روزگاری یک جایی شکیبایی به ژاله علو گفت: من ادعایی ندارم. علو گفت: من ادعایی ندارم خودش کم‌ادعایی نیست.

آدم‌های بزرگ ما را بزرگ می‌کنند و آدم‌های حقیر حقیر. ما دیگر حوصلهٔ حرف‌های تکراری نداریم. حوصلهٔ کپی‌های دست‌چندم نداریم. آدم‌های اصیل و بزرگ هستند که جهان را پیش می‌برند، که ما را شگفت‌زده می‌کنند. اگر قرار بر ملال بود که زندگی همه‌مان به اندازهٔ کافی ملالت‌بار هست. ما به دنبال دیدن و خواندن چیزهایی هستیم که عجیب باشند.

شخصیت فقط حرف‌هایی نیست که از یکی می‌شنویم. فقط حرکات یا اعمالش نیست که با تقلید جور شود. شخصیت رفتار است. لحن آدم‌هاست. لحنی که در تک‌تک لحظات در بطن وجود ما نهفته. شخصیت فقط حاصل رفتارهای کلان یک نفر نیست. خرده‌ریزهاست که همه‌چیز را قوام می‌دهد.

عشق آدم‌ها را نجیب می‌کند و نفرتْ شجاع

گاهی از پشت دوربین آدم‌ها را بهتر می‌بینم. لنز را زوم می‌کنم و نزدیک می‌شوم. تمرکز می‌کنم روی چهره، انگار بدون آن‌که درگیر بشوی گفت‌وگویی پنهانی را شروع کرده‌ای که هیچ برخوردی در آن نیست. دوربین این قدرت را به آدم می‌دهد که تو بتوانی به هر کسی نزدیک شوی ولی او از تو دور بماند. تو صمیمی می‌شوی یا متنفر، ولی او خبر ندارد.

آدم‌ها در یک بازهٔ رفتاری گسترده در حرکت و در تغییرند. کسی ثابت نمی‌ماند. ما ربات نیستیم که به ازای جمیع مقادیر ایکس جواب ثابتی داشته باشیم. تغییر می‌کنیم. در زمان‌ها و مکان‌های مختلف رفتارهای مختلفی داریم. و، مهم‌تر از همه، همهٔ ما بدون استثنا خاص هستیم. ما در عکس فقط یکی از آن حلقه‌های زنجیر را می‌بینیم، یکی از بی‌نهایت حلقه را، و چون دوست داریم که معمای عکس زودتر حل شود آن حلقه را به تیپ‌ها متصل می‌کنیم. ما در برابر دوربینِ یک غریبه یکی می‌شویم و در برابر دوربینِ خواهرمان یکی دیگر.

آدم‌های بزرگ ما را بزرگ می‌کنند و آدم‌های حقیر حقیر.

و این اصلاً چیز جالبی نیست که همه‌چیزِ یک نفر را بدانیم.

زن‌ها جذاب‌اند. زن‌ها تشدید زندگی‌اند. هر جا که باشند زندگی را با زندگی جمع می‌زنند.

عشق آدم‌ها را نجیب می‌کند و نفرتْ شجاع.

تا شروع نکنی تموم نمی‌شه.

آدم‌های بزرگ ما را بزرگ می‌کنند و آدم‌های حقیر حقیر.

آدم‌های بزرگ ما را بزرگ می‌کنند و آدم‌های حقیر حقیر.

زخم زیباست. زخم یادگاری‌ست از گذشته. فقط نشانی نیست که بر دست یا صورت ما نشسته باشد. با خود خاطراتی دارد. ادامه‌دار است. زخم‌ها دو وجه دارند، و هر چه می‌گذرد و هر چه زمان می‌خورند، وجه مثبت‌شان بر وجه منفی غالب و غالب‌تر می‌شود.

کسی آدم‌های بی‌نقص را باور نمی‌کند. مگر می‌شود آدمی در طول زندگی وسوسه نشده باشد؟ مگر می‌شود کسی، هر چه‌قدر خوب، شیطنتی نکرده باشد؟ هر کسی یک مشکلی دارد. آدمی نیست که پاکِ پاک باشد. اگر این‌طور بود که همه معصوم می‌شدند. قرآن را که باز کنی، تورات را که بخوانی، همین تفسیر طبری را که ورق بزنی، آدم‌هایی می‌بینی که خداوند به خاطر اشتباهات‌شان چه عذاب‌ها که به آن‌ها نداده. مگر حضرت آدم به خاطر آن سیب مجازات نشد؟ مگر موسی نبود که لکنت داشت؟ یعنی خداوند نمی‌توانست لکنتش را خوب کند؟ مگر حضرت یونس نبود که چهل روز بی‌نان در نون زندانی شد؟ ما که ول‌معطل‌ایم. حتی آن عقل اعظم که اسطوره‌ساز بوده برای اسطوره‌ها نقطه‌ضعفی اعمال کرده.

در این مملکت زن‌ها همیشه دور بوده‌اند. قابل‌دسترس نبوده‌اند. در نتیجه ذاتاً رازی را با خود حمل می‌کنند که جذاب است.

آن‌هایی را که دوست دارم عکس‌شان را بیش‌تر می‌گیرم و از آن‌هایی که بدم می‌آید سعی می‌کنم عکاسی نکنم یا کم بگیرم، یا اگر می‌گیرم جوری باشد که حداقل خودم بفهمم چه‌قدر از طرف بدم می‌آید. کاری حرفه‌ای نیست ولی انجامش می‌دهم. مثلاً می‌خواهم خودم را آماتور نگه دارم، فکر می‌کنم حرفه‌ای‌ها آدم‌های بی‌رحمی هستند که به هیچ‌چیز فکر نمی‌کنند به‌جز عکس‌شان.

آدم‌های بزرگ ما را بزرگ می‌کنند و آدم‌های حقیر حقیر.

همهٔ ما ترجیح می‌دهیم خودمان باشیم و این خود، خودی باشد یکه، یگانه. شبیه بودن بی‌شخصیتی‌ست. کسرشأن است. قابل‌پیش‌بینی یا دم‌دستی بودن هنر نیست. نباید هر بی‌سروپایی بتواند تحلیل‌مان کند. کمی پیچیدگی به درد می‌خورد. راز داشتن خوب است. وقتی گوشه‌هایی از زندگی مبهم بماند جریان شیرین‌تر پیش می‌رود. پیچیدگی باعث می‌شود زود تمام نشویم.

نباید هر بی‌سروپایی بتواند تحلیل‌مان کند. کمی پیچیدگی به درد می‌خورد

تعلیق انتظاری‌ست که برآورده می‌شود. بی‌تعادلیِ موقتی‌ست که در نهایت متعادل‌مان می‌کند و از رسیدن به آن است که لذت می‌بریم. تعلیقی که از پایه پاسخ‌گو نباشد عدم‌تعادل است.

اگر در یکی از مسابقه‌هایی شرکت کرده بودم که کلمه‌ای می‌پرسند تا کلمه‌ای به جایش بگوییم، حتماً برای زن می‌گفتم عشق و اگر می‌پرسیدند عشق می‌گفتم هنر، برای هنر لذت و برای لذت زیبایی و برای زیبایی زن. انگار دایره‌ای باشد که تا ابد در خودش بچرخد

توی سریال روزی روزگاری یک جایی شکیبایی به ژاله علو گفت: من ادعایی ندارم. علو گفت: من ادعایی ندارم خودش کم‌ادعایی نیست.

جهان مثل فیلم‌ها نیست. مثل فیلم‌ها پیش نمی‌رود.

بروسلی بروسلی بود. مثل این جدیدی‌ها نبود، گولاخ نبود. مرد شش‌میلیون‌دلاری نبود. دوصفرهفت نبود که به هزار جا وصل باشد. مثل خودمان بود. حرف دل‌مان را می‌زد و زیر بار حرف زور نمی‌رفت.

شخصیت فقط حرف‌هایی نیست که از یکی می‌شنویم. فقط حرکات یا اعمالش نیست که با تقلید جور شود. شخصیت رفتار است. لحن آدم‌هاست. لحنی که در تک‌تک لحظات در بطن وجود ما نهفته. شخصیت فقط حاصل رفتارهای کلان یک نفر نیست. خرده‌ریزهاست که همه‌چیز را قوام می‌دهد. شخصیت مجموعه‌ای‌ست که در منش هر فردی جای دارد.

زخم زیباست. زخم یادگاری‌ست از گذشته. فقط نشانی نیست که بر دست یا صورت ما نشسته باشد. با خود خاطراتی دارد. ادامه‌دار است. زخم‌ها دو وجه دارند، و هر چه می‌گذرد و هر چه زمان می‌خورند، وجه مثبت‌شان بر وجه منفی غالب و غالب‌تر می‌شود.

خاص‌ها معیار ندارند و همین جذاب‌ترشان می‌کند. آن‌ها در گروهی قرار نمی‌گیرند. قانون برای آن‌ها جور دیگری‌ست، چیزی خارج از قوانین معمول.

آدم‌ها در یک بازهٔ رفتاری گسترده در حرکت و در تغییرند. کسی ثابت نمی‌ماند. ما ربات نیستیم که به ازای جمیع مقادیر ایکس جواب ثابتی داشته باشیم. تغییر می‌کنیم. در زمان‌ها و مکان‌های مختلف رفتارهای مختلفی داریم. و، مهم‌تر از همه، همهٔ ما بدون استثنا خاص هستیم.

کسی آدم‌های بی‌نقص را باور نمی‌کند. مگر می‌شود آدمی در طول زندگی وسوسه نشده باشد؟ مگر می‌شود کسی، هر چه‌قدر خوب، شیطنتی نکرده باشد؟ هر کسی یک مشکلی دارد. آدمی نیست که پاکِ پاک باشد. اگر این‌طور بود که همه معصوم می‌شدند.