بریده‌هایی از کتاب بیشعوران

بیشعوران در واقع حقی برای دیگران قائل نیستند تا بابت تجاوز به حقوق دیگران دچار عذاب وجدان شوند (اصلا اگر وجدانی برایشان مانده باشد). اما این به آن معنا نیست که آنها نمی‌دانند دیگران هم حق و حقوقی دارند. اتفاقا اغلب خیلی هم خوب «می‌دانند».

بسیاری از معتادان «داشتن رفیق بد» را دلیل گرفتاری خود به اعتیاد عنوان می‌کنند اما هیچگاه کسی خود را رفیق بد نمی‌داند.

باورم بر این است که با شناخت درست و عمیق بیشعوران و خصوصیات آنها، نیازی به ارائهٔ راه حل درمانی خاصی نیست. لقمان‌وار می‌توان شعور را از بیشعوران آموخت!

اتفاقا فرق بیشعوران با احمق‌ها هم همینجاست. بیشعوران «می‌دانند» که دیگران هم حقی دارند اما در واقع هیچ حقی برای دیگران «قائل نیستند» (یا اگر قائل هستند در این حد است که معتقدند تنها فایدهٔ حق دیگران، خورده یا نادیده گرفته شدنش توسط آنهاست!)

(فراموش نکنید که بیشعوری مسری هم هست)

فرد معتاد به بیشعوری در وهلهٔ نخست دیگران را می‌آزارد و آنهم نه از روی ناچاری و بدبختی بلکه به عمد و با طرح و نقشه، هرچند که معمولا این مردم‌آزاری در نهایت دامن خودش را هم می‌گیرد.

در میان تمام کسانی که امکان زور گفتن، تحقیر، سواستفاده، اخاذی و حتی تمسخر بیمار را دارند، پزشکان در صف اول هستند و متاسفانه به ندرت امکان اثبات سو استفاده یا ندانم‌کاری آنها وجود دارد.

هر چقدر سیستم قضایی گل و گشادتر و ناکارآمد باشد، پاسخگویی کمتر می‌شود و امکان ابتلا به زورگویی، مسئولیت گریزی، رذالت، نفرت‌انگیزی و در یک کلام بیشعوری بیشتر می‌شود.

کسی که از مجادله با یک بیشعور عذاب نمی‌کشد خودش هم به احتمال قوی بیشعور است!

بیشعورها بحث، گفتگو، مناظره، مصاحبه یا هر چیزی از این دست را تبدیل به کارزاری می‌کنند که فقط یک بازنده باید داشته باشد و آن هم طرف مقابل است. مهم نیست بحث بر سر چیست، حق چیست و نفعش به چه کسی می‌رسد؛ فقط مهم آنست که آنها پیروز مجادله باشند حتی اگر به ضرر خودشان تمام شود.

«بیشعورها در بحث معمولا تهاجمی هستند و از توهین و برچسب زدن هیچ ابایی ندارند. در واقع این هم جزو منطق آنهاست. منطقی که پیشاپیش مخالفان را محکوم کرده است که یا مغرضند و یا نادان و فریب‌خورده. به این ترتیب شما ظاهرا در حال بحث منطقی با یک متعصب بیشعور هستید و خودتان را برای آوردن شواهد واقعی و استدلال‌های عقلی به هشت قسمت مساوی تقسیم کرده‌اید در حالی که در واقع طرف مقابل اصلا به شما گوش نمی دهد و این بحث‌ها صرفا در این حد در او اثر می‌گذارد که نتیجه بگیرد آیا شما احمقید یا مغرض یا هردو!»

غیر عقلی‌ترین کار ممکن آن است که به بیشعوری که از شما برای یک بحث عقلی دعوت کرده پاسخ مثبت بدهید

پایبندی به قول و قرار برای بیشعوران اصولا معنا ندارد مگر آنکه از سوی طرف مقابل باشد!

دربارهٔ بیشعوران تمام عیار و اَبربیشعوران، از پدران دیکتاتور گرفته تا دیکتاتورهایی که فکر می‌کنند پدر ملت هستند، اصولا نه فقط نباید انتظار وفای به عهد و اجرای قول‌هایشان را داشت، بلکه هر نوع پاسخ‌خواهی و یادآوری هم خطرناک است.

انسانِ سالم ذاتا از نزدیک بودن با بیشعوران رنج می‌برد اما بیشعوران اینها را نتیجه توطئه‌های پنهانی دیگران بر علیه خود، و به دلایلی مانند حسادت به موفقیتهای خودشان یا بدجنسی دیگران می‌دانند.

بیشعوران هرچقدر قدرت بیشتری داشته باشند دشمنی آنها هم خطرناکتر می‌شود. وقتی یک بیشعور که دارای قدرت سیاسی و نظامی است با دیگران دشمنی می‌کند (تنها کاری که این بیشعورها صمیمانه عاشق آن هستند) فاجعه به بار می‌آید.

اگر دیدید کسی اشتباهی (هرچقدر بزرگ) کرده اما مسئولیت آن را به عهده گرفته و صادقانه عذرخواهی می‌کند مطمئن باشید که بیشعور نیست؛ یا دست کم کاملا بیشعور نیست.

کسانی که تمام فلاکت یا شقاوت تاریخی یک ملت را به عوامل محدود و خاصی منسوب می‌کنند متعصبانی هستند مشکوک به ابتلا به بیشعوری؛ و اگر این فرافکنی با مسئولیت‌گریزی خودشان مرتبط باشد این شک به یقین تبدیل می‌شود.

یک بیشعور با احساس شرم، عذاب وجدان و پشیمانی میانه‌ای ندارد

«در کشوری با نظام سیاسی غیرپاسخگو که قدرت تماما در دست یک شخص یا گروه یا حزب است، امکان ابتلای سیاستمداران به بیشعوری تا ۱۲۴ درصد امکان رشد دارد».

آنها به انواع تکنیکهایی که ذیل علم منطق دسته بندی می‌شوند به طور ناخودآگاه آشنایی دارند اما از آنجا که بیشعورند، بدترین و ضدمنطقی‌ترین تکنیک، یعنی «سفسطه» را بکار می‌گیرند. یعنی بر پایه مفروضات ظاهرا درستی، استدلال‌های نادرستی انجام می‌دهند و نتایج احمقانه‌ای که به نفع خودشان است را استخراج می‌کنند؛ اما تمام این کارها را در لفافه‌ای از سخنوری و لفاظی چنان می‌پیچند که مخاطب ساده‌دل را گیج، مقهور و بلکه مجذوب می‌کند.

متاسفانه کوتاه آمدن در مقابل بیشعوران نه فقط راه علاج نیست بلکه باعث وخیم، قوی و خطرناکتر شدن بیماری و خود آنها می‌شود.

جامعه‌ای که افرادش حاضر به قبول اشتباه نباشند و –از آن بدتر- آن قدر ریاکار باشند که دائما عذرخواهی کنند اما در هر عذرخواهی، خود را تبرئه کنند و تقصیرها را گردن دیگران بیندازند، جامعه‌ای است «خودفریب» که هرگز از اشتباهاتش درس نمی‌گیرد و همیشه با توجیه کردن آن‌چه گذشته، فرافکنی کردن و داشتن رویکرد تهاجمی، در پریشانی فرو می‌رود. چنین جامعه‌ای طبعا رشد چندانی نخواهد داشت مگر در اموری که پرچمدار آنها شاخص فلاکت است.

اگر یک بیشعور اهل رضایت و قانع شدن و حل مشکل بود که دیگر بیشعور نبود!