کتاب دورماندگی

در زبان یونانی، رجعت را nostos می‌گویند. واژهٔ Algos نیز به‌معنای رنج است. ازاین‌رو نوستالژی یعنی رنجی که به‌دنبالِ آرزوی ناکام‌ماندهٔ رجعت می‌آید.

ـ تازه بیست‌ساله شده بودم. و در آن زمان در سرنوشت من، همه‌چیز برای همیشه رقم خورد. در آن زمان بود که من خطای اصلی را مرتکب شدم. همان خطای تعریف‌ناشدنی و گریزناپذیر را که نقطهٔ شروع تمام زندگی‌ام شد و من هرگز نتوانستم جبرانش کنم. ـ خطایی جبران‌ناپذیر که در سن بی‌خبری مرتکب شدی؟ ـ بله، درست است. ـ در این سن است که انسان‌ها ازدواج می‌کنند، نخستین فرزندشان را به دنیا می‌آورند و شغلشان را برمی‌گزینند. بالاخره روزی بسیاری از حقایق را درخواهند یافت اما آن روز دیگر خیلی دیر است، زیرا برای همهٔ عمرشان در دورانی تصمیم گرفتند که هیچ نمی‌دانستند.

اگرچه پیش‌بینی‌ها همواره به خطا می‌روند؛ همگی حقیقتی را دربارهٔ پیش‌بینی‌کنندگانْ آشکار می‌سازند، حقیقتی که نه از آیندهٔ آنان که از اکنونشان می‌گوید.

چِکی‌ها برای این مفهوم، افزون بر واژهٔ یونانیِ nostalgie، اسم stesk و حتی فعل خود را نیز دارند؛ styskase mi po tobe: من نوستالژی تو را دارم؛ نمی‌توانم در رنجِ فراقِ تو تاب آورم.

واژهٔ تنهایی معنایی انتزاعی‌تر و اصیل‌تر را در خود نهفته دارد: زندگی‌ات می‌گذرد بی‌آن‌که آتشی در دل کسی بیفروزی؛ سخن می‌گویی بی‌آن‌که شنیده‌شوی؛ رنج می‌بری بی‌آن‌که ترحم دیگران را برانگیزی

بگذارید بگویم که به‌طور متوسط انسان هشتاد سال عمر می‌کند. تقریباً هر فردی زندگی‌اش را در همین دورهٔ هشتادساله متصور می‌شود و برایش برنامه‌ریزی می‌کند. آنچه را گفتم همه می‌دانند اما به‌ندرت به این بینش می‌رسند که تعداد سال‌هایی که به ما عطا شده است صرفاً یک دادهٔ سادهٔ کمّی یا ویژگی‌ای خارجی (مانند طول بینی یا رنگ چشمان)، نیست بلکه جزئی از ماهیت انسان است. آن‌که بتواند با تمام قوا و در صحت و سلامت دو برابرِ این مقدار زندگی کند، یعنی صدوشصت سال، به گونهٔ انسان تعلق ندارد. دیگر هیچ‌چیز یکسان با زندگی ما ندارد، نه عشق، نه بلندپروازی، نه احساسات، نه نوستالژی، هیچ.