کتاب صوتی تکنیک‌ های یادگیری و تفکر خلاق

کتاب صوتی تکنیک‌ های یادگیری و تفکر خلاق نوشته تونی بوزان و با گویندگی مسعود تقی‌ پور، شنونده را به دل دنیای شگفت‌انگیز مغز و خلاقیت می‌برد. نویسنده در این کتاب صوتی از تجربه‌ها، آزمایش‌ها و مثال‌های فراوان استفاده کرده است، تا نشان دهد که ذهن انسان تا چه اندازه فراتر از تصورات معمول عمل می‌کند. نشر شادن پژواک این کتاب صوتی را منتشر کرده است. تونی بوزان با مثال‌های روزمره، داستان‌های کوتاه، آزمایش‌های گروهی و تمرین‌های ذهنی نشان داده است که چگونه عادت‌های آموزشی رایج می‌توانند ذهن را خسته کنند و چگونه می‌شود با چند تغییر ساده، انرژی و خلاقیت مغز را آزاد کرد. این کتاب صوتی بیش از آنکه مجموعه‌ای از توصیه‌های خشک باشد، شبیه یک کارگاه زنده است که در آن نویسنده مدام سؤال می‌پرسد، مثال می‌زند، آزمون اجرا می‌کند و شنونده را وارد بازی‌های خلاقانه می‌کند تا به‌تدریج نگاه تازه‌ای به مغز، یادگیری و تخیل شکل بگیرد.

درباره کتاب صوتی تکنیک‌ های یادگیری و تفکر خلاق اثر تونی بوزان

کتاب صوتی تکنیک‌ های یادگیری و تفکر خلاق با طرح یک تجربه‌ی شخصی از تونی بوزان آغاز می‌شود؛ جایی که او به‌عنوان دانشجو از افت نمره‌ها و خستگی ذهنی خود خسته شده و در کتابخانه به‌دنبال «دفترچه راهنمای مغز» می‌گردد و می‌فهمد چنین چیزی وجود ندارد. همین خلأ، نقطه‌ی شروع مسیری است که در این کتاب به‌سمت ابداع نقشه ذهنی، بازنگری در روش‌های یادداشت‌برداری و کشف ظرفیت‌های پنهان مغز حرکت کرده است. در بخش‌های ابتدایی، نویسنده با مثال ساده استفاده از دو رنگ آبی و سیاه در یادداشت‌برداری در مدارس سراسر جهان نشان داده است که چگونه یکنواختی بصری می‌تواند مغز را خسته کند و عملکرد را پایین بیاورد.

سپس با طرح آزمون‌های خلاقیت درباره‌ی گیره کاغذ، شنونده را وارد تجربه‌ای می‌کند که در آن تفاوت «استفاده‌ها» و «عدم‌استفاده‌ها» از یک شیء ساده، به بحثی عمیق درباره‌ی فرمول‌های درست و غلط فکرکردن تبدیل شده است. در ادامه کتاب صوتی تکنیک‌ های یادگیری و تفکر خلاق ساختاری شبیه یک دوره‌ی آموزشی زنده پیدا کرده است. در چند بخش، آزمون‌های حافظه با اعداد، نتایج پژوهش دانشگاه لندن درباره محدودیت‌های به‌خاطر‌سپاری ارقام و سپس رکوردهای مسابقات جهانی حافظه مطرح شده است، تا نشان داده شود که باورهای رایج درباره‌ی سقف توانایی ذهن تا چه اندازه قابل جابه‌جایی است.

بخش‌های بعدی به معرفی نقشه ذهنی به‌عنوان «زبان مشترک نژاد انسان‌ها»، اهمیت تصویر در مرکز نقشه، امکان ادغام همه زبان‌ها در آن و بی‌نهایت‌بودن شاخه‌های فکری اختصاص یافته است. تونی بوزان در فصل‌های پایانیِ کتاب صوتی تکنیک‌ های یادگیری و تفکر خلاق، با مقایسه‌ی رفتار کودکان و دانشمندان، نشان داده است که کنجکاوی، آزمایش، بازی و شعرگفتن چگونه در همه‌ی انسان‌ها وجود دارد و فقط برچسب‌های «من دانشمند نیستم» یا «من هنرمند نیستم» این ظرفیت‌ها را پنهان کرده است. در انتها نیز با طرح مفهوم «عصر هوش» در برابر «عصر اطلاعات» و داستان دختر هفت‌ساله و گیره کاغذ، پیام اصلی کتاب درباره‌ی بی‌حد‌و‌مرزبودن خلاقیت جمع‌بندی شده است.

خلاصه کتاب صوتی تکنیک‌ های یادگیری و تفکر خلاق

تونی بوزان در کتاب صوتی تکنیک‌ های یادگیری و تفکر خلاق،‌ از یک مشاهده ساده شروع کرده است: بیشتر انسان‌ها در مدرسه فقط با دو رنگ آبی و سیاه یادداشت‌برداری کرده‌اند و این الگوی تکراری در کشورهای مختلف تقریباً یکسان است. او این یکنواختی را «تک‌طیف» می‌نامد و توضیح داده است که مغز در برابر محرک‌های یکنواخت خسته می‌شود، عملکردش پایین می‌آید و به‌سمت خاموشی می‌رود. از اینجا نتیجه گرفته است که یکی از فرمول‌های اشتباه در آموزش، همین شیوه‌ی یادداشت‌برداری است که ناخواسته ذهن را به خواب می‌برد. همین تجربه‌ها او را به سمت ابداع نقشه ذهنی سوق داده است؛ روشی که بر رنگ، تصویر، شاخه‌ها و پیوندهای آزاد تکیه دارد.

بخش مهمی از این کتاب صوتی به دو آزمون خلاقیت درباره گیره کاغذ اختصاص یافته است. در آزمون اول، شنونده باید هر استفاده ممکنی را که برای گیره کاغذ به ذهنش می‌رسد بنویسد. در آزمون دوم، برعکس، باید «عدم‌استفاده‌ها» را فهرست کند. نویسنده نشان داده است که در آزمون دوم، چون ذهن احساس «آزادی کامل» می‌کند، معمولاً امتیاز بالاتری به‌ دست می‌آید. در ادامه، نویسنده با دعوت به بازی‌های تخیلی، بحثی گروهی درباره سه «عدم‌استفاده» ظاهراً قطعی گیره کاغذ (غذا، حمل‌ونقل، محل زندگی) راه می‌اندازد و بعد نشان می‌دهد که حتی این‌ها هم می‌توانند به «استفاده» تبدیل شوند.

سپس بحث به حافظه می‌رسد. تونی بوزان نتایج پژوهش دانشگاه لندن درباره محدودیت به‌خاطر‌سپاری اعداد را نقل کرده است، چند رشته عدد را برای حفظ‌کردن مطرح کرده است و بعد با مثال مسابقات جهانی حافظه و کسی که ۲۰۲ رقم را پس از چند ساعت دوباره و حتی از آخر به اول تکرار کرده است نشان داده است که ظرفیت مغز بسیار فراتر از استانداردهای آموزشی معمول است. در بخش بعد، او با مثال «نارگیل» و واکنش آنی مغز به این واژه، توضیح داده است که ذهن چگونه در نانوثانیه به شبکه‌ای از تصاویر، خاطره‌ها و پیوندها دسترسی پیدا می‌کند. همین ایده پایه‌ی طراحی نقشه‌ی ذهنی است. او نقشه‌ی ذهنی را «زبان مشترک نژاد انسان‌ها» نامیده است که می‌تواند همه زبان‌ها و مفاهیم را در خود جای دهد.

بخش‌های پایانی کتاب به این می‌پردازد که چرا بیشتر مردم خود را دانشمند، هنرمند یا شاعر نمی‌دانند درحالی‌که رفتارهای روزمره کودکان و بزرگسالان نشان می‌دهد همه این نقش‌ها به‌طور بالقوه در هر انسان وجود دارد. او از تجربه‌های نقاشی‌کردن، شعرگفتن و بازی با غذا مثال زده است، تا ثابت کند که کنجکاوی، آزمایش و تخیل در همه وجود دارد، فقط برچسب‌های منفی آن‌ها را سرکوب می‌کند. در پایان، با طرح مفهوم «عصر هوش» در برابر «عصر اطلاعات» و اشاره به شبکه‌های اجتماعی توضیح داده است که مسئله‌ی اصلی حجم اطلاعات نیست، بلکه نحوه‌ی استفاده هوشمندانه از آن است. داستان دختر هفت‌ساله جمع‌بندی نمادینی از پیام کتاب است: خلاقیت مرزی نمی‌شناسد و مغز انسان معدن طلایی است که هنوز بخش بزرگی از آن دست‌نخورده مانده است.

چرا باید کتاب صوتی تکنیک‌ های یادگیری و تفکر خلاق را بشنویم؟

کتاب صوتی تکنیک‌ های یادگیری و تفکر خلاق فرصتی است برای بازنگری در تصویری که از مغز و توانایی‌های ذهنی شکل گرفته است. شنونده در طول این کتاب فقط اطلاعاتی درباره خلاقیت و حافظه نمی‌شنود بلکه درگیر آزمون‌ها، بازی‌ها و مثال‌هایی می‌شود که مستقیم روی شیوه فکرکردن اثر می‌گذارند. معرفی نقشه ذهنی به‌عنوان ابزاری تصویری و چندشاخه، به شنونده کمک می‌کند تا برای یادگیری، برنامه‌ریزی، حل مسئله و ایده‌پردازی، ساختاری تازه در ذهن خود بسازد. شنیدن این کتاب صوتی می‌تواند نقطه‌ی شروعی باشد برای طراحی دوباره شیوه یادگیری، یادداشت‌برداری و نگاه به خود به‌عنوان فردی خلاق. شنیدن این کتاب صوتی می‌تواند کمک کند تا شنونده نسبت به مغز خود، ابزارهای فکری‌اش و نقش خلاقیت در زندگی روزمره آگاه‌تر شود.

شنیدن کتاب صوتی تکنیک‌ های یادگیری و تفکر خلاق را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب صوتی تکنیک‌ های یادگیری و تفکر خلاق به کسانی پیشنهاد می‌شود که احساس می‌کنند از ظرفیت ذهنی و خلاقیت خود کمتر استفاده می‌کنند یا از روش‌های سنتی یادداشت‌برداری و درس‌خواندن خسته شده‌اند. همچنین به دانش‌آموزان، دانشجویان، معلمان، مربیان، والدینی که به شیوه‌ی یادگیری کودکان اهمیت می‌دهند، افرادی که به نقشه‌ی ذهنی، تقویت حافظه، ایده‌پردازی و حل مسئله علاقه‌مندند و کسانی که در محیط‌های کاری خلاق یا آموزشی فعالیت می‌کنند، پیشنهاد می‌شود. این کتاب صوتی برای هر کسی که می‌خواهد رابطه‌اش با مغز، تخیل و اطلاعات را دوباره تعریف کند، مناسب است.