کتاب صوتی تاریخ هنر و فرهنگ ایران ـ شماره ۸ ـ دبستان مکتب پارسی

تاریخ هنر و فرهنگ ایران ـ شماره ۸ ـ دبستان مکتب پارسی از آریاسپ دادبه در فصلنامه حرفه هنرمند به چاپ رسیده است که آن را با صدای خود نویسنده می‌شنوید. این درسگفتار در ادامه‌ی هفت درسگفتار پیشین تحت عنوان دیباچه‌ای بر تاریخ هنر و فرهنگ ایران، است. دادبه تأسیس «منظومه‌ ایرانشهری» و تجلیِ آن در مکتب پارسی را نقطه‌ی اوج زایش نخستین می‌داند. در این نوشتار می‌کوشد مختصات آن را شرح دهد. دستاوردهای تمدنی و فرهنگی آن را معرفی کند.

درباره کتاب صوتی تاریخ هنر و فرهنگ ایران ـ شماره ۸ ـ دبستان مکتب پارسی

دادبه در اینجا به زمینه‌های شکل‌گیری منظومه‌ ایرانشهری می‌پردازد. نگارنده ظهور شاهنشاهی هخامنشی که مقارن با گشایش تازه‌ای در تجربه‌ی مدنی است و بنا نهادن یک نظام سیاسی-تاریخی جدید بود را حاصل مجموعه‌ای وسیع و چند جانبه می‌داند که آن را «منظومه‌ ایرانشهری» می‌نامد.

به گمان دادبه توجه به جنبه‌های مختلف این منظومه به دلیل فراهم آوردن بستری که برای مکاتبی که در تاریخ طولانی این سرزمین شکل گرفته‌اند ضروری به نظر می‌رسد. او ابتدا به ریشه‌شناسی و کاربرد چند مفهوم‌واژه‌ی مرتبط با این بحث می‌پردازد. سپس با اتکا بر مقدماتی که در درسگفتارهای پیشین آمده است. زمینه‌های تأسیس شاهنشاهی هخامنشی و دستاوردهای تمدنی و تحقق سلسله‌مراتب آگاهیِ مقارن با آن را شرح می‌دهد.

او سپس به شرح مختصات حیات مدنی در منظومه‌ ایرانشهری و برخی ملزومات و متعلقات آن اعم از نظم اجتماعیِ ویژه، باورهای دینی، دانش‌ها، ابداعات و فنون مختلف می‌پردازد. به گمان او خط و زبان، یکی از ویژگی‌های کانون‌های بنیان‌گذار فرهنگ و تمدن است. در ادامه به شرح تاریخچه و سیر تحول زبان و خط فارسی و نقش آن در انتقال مفاهیم و مضامین کهن در گذار اعصار و مقایسه‌ی وجوه تمایز آن با زبان‌های دیگر. کانون‌های تمدنی در غرب و شرق و به ویژه فرهنگ و زبان یونانی می‌پردازد. دادبه سپس ابعاد مختلف مواجهه و تقابل فرهنگ ایرانی با فرهنگ یونانی به عنوان شاخص‌ترین «جدل اندیشه» در تکوین آگاهی در میان تمدن‌های مولّد را شرح می‌دهد.

او معتقد است از این رهگذر مسیر دوهزار ساله‌ «نظام متافیزیک» در تاریخ اندیشه گشوده می‌شود. نظامی که خود را در تاریخ ادبیات، موسیقی، و نقش‌مایه‌ها نشان می‌دهد. او گسست از وضعیت طبیعی و پیدایش مفهوم «غیر» را از ارکان اصلیِ تکامل آگاهی می‌داند. دادبه نقوش و موتیف‌ها را بیانگر تاریخ تحول روح هر قوم و ملت می‌داند. وی معتقد است نسبت انسان با هستی چکیده‌ موتیف‌ها در آثار هنر و فرهنگ ایران است.

شنیدن کتاب صوتی تاریخ هنر و فرهنگ ایران ـ شماره ۸ ـ دبستان مکتب پارسی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

علاقه‌مندان به تاریخ فرهنگ و هنر ایران مخاطبان این کتاب‌اند.

بخشی از کتاب تاریخ هنر و فرهنگ ایران ـ شماره ۸ ـ دبستان مکتب پارسی

چنانچه زمینه‌های بیشماری را که در حد فاصل دوران سفالینه‌های منقوش، و عصر تکوین نخستین زایش فرهنگ ایران فراهم آمده‌اند در نظر آوریم، می‌توان تأسیس «منظومه‌ی ایرانشهری»، و تجلی آن در «مکتب پارسی» را «اوج زایش نخستین» در این فرهنگ نامید؛ و یا در نگاهی دیگر، و با توجه به یک هزاره‌ی میانه که در آن درگیری و جنگ روش‌های کهن‌تر مبتنی بر زندگانی آرام و بدون جنگِ پیشین را دگرگون ساخت، مکتب پارسی را می‌توان محصول «نوزایی»، یا نخستین رنسانس، این فرهنگ به شمار آورد.