کتاب ارس

کتاب ارس (جریان روایت امداد و نجات در جنگ تحمیلی سوم) نوشته بهنام رضازاده، مجموعه‌ای تصویری از امدادرسانی در میانه‌ی جنگ است. رضازاده به‌عنوان امدادگر و عکاس، رنج آسیب‌دیدگان و کوشش همکارانش برای نجات جان انسان‌ها را ثبت کرده است. دوربین در این مجموعه، وسیله‌ای برای نگه‌داشتن خاطره‌ی رنج‌ها و نشان‌دادن مسئولیت امدادگران در برابر دیگران است. سعید درویشی ترجمه‌ی متن‌های کتاب را بر عهده داشته و نشر سنجاق این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ارس

کتاب ارس نوشته بهنام رضازاده، امداد و نجات را از جایگاه کسی نشان می‌دهد که هم در صحنه‌ی حادثه حضور دارد و هم وقایع را ثبت می‌کند. نویسنده در معرفی خود، تعبیر «امدادگر بودم با دوربین» را به کار برده است؛ تعبیری که نسبت میان حضور او در عملیات و عکاسی را روشن می‌کند. عکس‌ها و نوشته‌ها حول مواجهه‌ی امدادگران با پیامدهای حملات هوایی در تهران شکل گرفته‌اند. موضوع اصلی، تجربه‌ی انسان‌هایی است که زیر آوار به جست‌وجوی دیگری می‌روند و خانواده‌هایی که با فقدان و ویرانی روبه‌رو شده‌اند. متن آغازین، عکاسی را به حفظ یاد رنج‌دیدگان پیوند می‌دهد و امدادگری را مسئولیتی در برابر جان هم‌وطنان می‌داند. این همراهیِ ثبت واقعه و حضور در میدان، به مجموعه حال‌وهوایی شخصی داده است. نویسنده درباره‌ی کاری سخن گفته که خودش نیز درگیر دشواری‌ها و پیامدهای انسانی آن بوده است.
کتاب ارس در بخش تأملیِ فراموشی تن برای وطن...، تجربه‌ی امدادگری را به پرسشی درباره‌ی «خود» و نسبت انسان با دیگری پیوند می‌زند. نویسنده از شناخت خود آغاز می‌کند و سپس به تجربه‌ی تن در موقعیت بحران می‌رسد؛ جایی که امدادگر امنیت خویش را برای نجات یا یافتن پیکر دیگری به خطر می‌اندازد. اشاره‌های فلسفی به سهروردی و کانت در خدمت بیان همین تجربه قرار گرفته‌اند. مجموعه‌ی تصویری نیز با نام مکان‌ها همراه شده است؛ از خیابان ملک‌الشعرای بهار و محله‌ی جوادیه تا تهرانپارس، زعفرانیه، گلابدره و میدان رسالت. این نشانی‌ها، موضوع را به محله‌ها و خیابان‌های مشخص شهر متصل می‌کنند. بخش‌هایی از مجموعه نیز به بازدید پیرحسین کولیوند از محل‌های آسیب‌دیده، سایت امدادی و بیمارستان گاندی اختصاص دارد. حاصل این کنارهم‌نشستن متن و تصویر، معرفی امدادرسانی از دو جنبه است: کاری جمعی در فضای بحران و تجربه‌ای انسانی که پرسش‌هایی درباره‌ی رنج، مسئولیت و معنای ازخودگذشتگی پیش می‌آورد.

خلاصه کتاب ارس

کتاب ارس بر تجربه‌ی امدادگرانی متمرکز است که میان آوار و ویرانی، جست‌وجوی انسان‌ها را ادامه می‌دهند. بهنام رضازاده، ثبت رنج خانواده‌ها و کوشش نجاتگران را دلیلی برای عکاسی خود معرفی کرده است. دغدغه‌ی محوری این کتاب، رابطه‌ی انسان با جان دیگری است؛ رابطه‌ای که گاهی امدادگر را به نادیده‌گرفتن خطرهای پیش روی خودش می‌رساند. نوشته‌ی فراموشی تن برای وطن... همین تجربه را فراتر از تعبیر معمولِ ازخودگذشتگی بررسی می‌کند و از فراموش‌کردن خود در برابر تن رنجور دیگری سخن می‌گوید. عکس‌ها، توضیحات مکانی و گزارش بازدیدهای امدادی نیز این تأمل را به موقعیت‌های مشخص شهری متصل می‌کنند. مجموعه، نجات را در کنار مواجهه با فقدان قرار می‌دهد و حفظ حرمت آسیب‌دیدگان را بخشی از مسئولیت امدادگران می‌شمارد.

چرا باید کتاب ارس را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ارس را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• همراهی عکس و متن، تجربه‌ی حضور یک امدادگر عکاس در صحنه‌ی بحران را معرفی می‌کند.
• تأمل درباره‌ی تن و فراموش‌کردن خود، زمینه‌ای برای اندیشیدن به معنای مسئولیت انسانی فراهم می‌آورد.
• نشانی محله‌ها و محل‌های عملیات، امدادرسانی را به جغرافیای مشخص تهران پیوند می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب ارس به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به عکاسی مستند و ثبت تصویری بحران‌های انسانی.
• خوانندگانی که می‌خواهند با تجربه‌ی امدادگران در جنگ آشنا شوند.
• مخاطبانی که به تأمل درباره‌ی ازخودگذشتگی و مسئولیت در برابر آسیب‌دیدگان علاقه دارند.