کتاب نگرش ایمن

کتاب نگرش ایمن نوشته روح اله صادقیان پور، رابطه‌ی میان شیوه‌ی فکرکردن انسان و ایمنی در محیط کار را بررسی می‌کند. مسئله‌ی اصلی این کتاب فاصله‌ای است که گاهی میان دانستن مقررات و رعایت‌کردن آن‌ها وجود دارد؛ فاصله‌ای که تجهیزات و دستورالعمل‌ها به‌تنهایی از میان برنمی‌دارند. نویسنده، باورهای فردی، رفتار مدیران و فرهنگ سازمان را در کنار یکدیگر قرار داده است تا منشأ تصمیم‌های ایمن و ناایمن روشن‌تر شود. انتشارات آفتاب دانایی این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نگرش ایمن

کتاب نگرش ایمن نوشته روح اله صادقیان پور، موضوع ایمنی شغلی را از پیوند میان روان‌شناسی نگرش و مدیریت محیط کار بررسی کرده است. نویسنده بحث را از این سؤال آغاز می‌کند که انسان‌ها چگونه درباره‌ی خطر فکر می‌کنند و چرا آگاهی از خطر همیشه به رفتار ایمن منتهی نمی‌شود. توضیح سه مؤلفه‌ی شناختی، عاطفی و رفتاری نگرش، زمینه‌ی ورود به این مسئله است. باور فرد درباره‌ی یک فعالیت، احساسی که نسبت به آن دارد و رفتاری که نشان می‌دهد، سه وجه مرتبط اما متمایزند. مثال‌های روزمره در کنار موقعیت‌های صنعتی، این تفاوت را روشن می‌کنند. نویسنده سپس میان نگرش فردی، اقلیم ایمنی و فرهنگ ایمنی سازمان تمایز می‌گذارد. نگرش به باورها و احساسات شخص مربوط است؛ اقلیم ایمنی، برداشت مشترک کارکنان از اولویت‌های واقعی سازمان را نشان می‌دهد؛ فرهنگ ایمنی نیز به ارزش‌ها و هنجارهای عمیق‌تر مربوط می‌شود. این تمایز کمک می‌کند مسئله‌ی حادثه فقط به احتیاط یا بی‌احتیاطی یک کارگر محدود نشود. فشار تولید، کیفیت تجهیزات، شیوه‌ی نظارت و دسترسی به منابع نیز در تحلیل رفتار جای می‌گیرند.
کتاب نگرش ایمن در ۱۷ فصل تنظیم شده است. «مروری بر مفاهیم نگرش»، «مفاهیم بنیادی ایمنی» و «سیر تحول مدل‌های نظری نگرش ایمنی» مباحث آغازین را تشکیل می‌دهند. فصل «نگرش در ایمنی» تفاوت نگرش‌های واکنشی، پیشگیرانه، فردمحور و سیستم‌محور را شرح می‌دهد. فصل‌های دیگر به موضوع‌هایی مانند نقش رهبری، ایمنی مبتنی بر رفتار، گزارش‌های شبه‌حادثه، آموزش و اثر رسانه‌ها اختصاص دارند. تفاوت‌های نسلی و جنسیتی، دورکاری، شرایط اضطراری، سنجش نگرش و فناوری‌های نوین نیز در دامنه‌ی موضوعات قرار گرفته‌اند. شیوه‌ی توضیح مطالب بر تعریف مفاهیم، مقایسه‌ی دیدگاه‌ها و ارائه‌ی نمونه‌های موقعیتی استوار است. نمونه‌های مربوط به ساختمان، حمل‌ونقل، مراکز درمانی و صنایع فرایندی نشان می‌دهند که یک مسئله‌ی ایمنی چگونه از چند زاویه بررسی می‌شود. لحن متن گاهی توضیحی است و گاهی با سؤال‌های تأمل‌برانگیز، مسئولیت فرد و سازمان را به بحث می‌گذارد. محور مشترک این مباحث، تبدیل ایمنی از الزام اداری به ارزشی است که در تصمیم‌های واقعی سازمان حضور داشته باشد.

خلاصه کتاب نگرش ایمن

کتاب نگرش ایمن بر این ایده متمرکز است که پیشگیری از حادثه، علاوه‌بر کنترل خطرات فنی، به شناخت باورها و اولویت‌های انسان نیاز دارد. فرد ممکن است اهمیت ایمنی را بپذیرد اما هنگام عجله، راحتی یا سرعت را مقدم بداند. سازمان نیز ممکن است شعار ایمنی بدهد اما تصمیم‌های مدیران پیام دیگری به کارکنان منتقل کند. نویسنده برای توضیح این فاصله، نگرش آشکار و ضمنی را از یکدیگر جدا می‌کند. مقایسه‌ی نگرش فردمحور و سیستم‌محور نیز نشان می‌دهد که نسبت‌دادن حادثه به خطای یک نفر، همه‌ی عوامل مؤثر را آشکار نمی‌کند. پیام اصلی این کتاب، پیوند مسئولیت فردی با اصلاح شرایط سازمانی است. آموزش، مشارکت، گزارش‌دادن خطر و بررسی مستمر وضعیت ایمنی، اجزای این فرایند هستند؛ فرایندی که نباید آغازش به وقوع آسیب وابسته باشد.

چرا باید کتاب نگرش ایمن را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب نگرش ایمن را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تمایز نگرش، اقلیم و فرهنگ ایمنی، برداشت دقیق‌تری از مسائل سازمانی فراهم می‌کند.
• مقایسه‌ی تحلیل فردمحور و سیستم‌محور، عوامل پنهان پشت خطای کارکنان را روشن می‌کند.
• مثال‌های مشاغل مختلف، ارتباط باور، احساس و رفتار را نشان می‌دهند.
• بحث نگرش ضمنی، شناخت فاصله‌ی میان شعارهای ایمنی و تصمیم‌های واقعی را آسان‌تر می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب نگرش ایمن به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• کارشناسان ایمنی و بهداشت شغلی که عوامل انسانی حوادث را بررسی می‌کنند.
• مدیران و سرپرستانی که مسئول تصمیم‌های ایمنی هستند.
• مدرسانی که برای توضیح ارتباط نگرش و رفتار به نمونه نیاز دارند.