کتاب مخاطب دانش آموز

کتاب مخاطب دانش آموز نوشته احمدرضا ابراهیمی، موضوع روایتگری دفاع مقدس برای نوجوانان را از مسیر شناخت نیازها، احساسات و پرسش‌های این گروه بررسی می‌کند. نویسنده نشان می‌دهد که انتخاب خاطره و انتقال مفاهیم، بدون توجه به استقلال‌خواهی، نیاز به محبت و حساسیت نوجوان نسبت به تحقیر، کافی نیست. این کتاب، علاوه‌بر مباحث مخاطب‌شناسی، پیشنهادهایی برای جلب مشارکت دانش‌آموزان و اداره‌ی فضای اردو دارد. انتشارات موسسه روایت سیره شهدا این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مخاطب دانش آموز

کتاب مخاطب دانش آموز نوشته احمدرضا ابراهیمی، راهنمایی برای راویانی است که در مدرسه، برنامه‌های فرهنگی و اردوهای راهیان نور با نوجوانان ارتباط دارند. مسئله‌ی اصلی نویسنده، تناسب میان محتوای سخن و ویژگی‌های مخاطب است؛ تناسبی که هم به انتخاب موضوع مربوط می‌شود و هم به رفتار راوی، مدت صحبت و فرصت مشارکت دانش‌آموزان. نویسنده، روایتگری را تنها بازگویی خاطرات جنگ نمی‌داند و برای شناخت وضعیت عاطفی، روابط اجتماعی و زمینه‌ی خانوادگی مخاطب جایگاهی مشخص در نظر گرفته است. مطالب در بخش‌های موضوعی متعددی تنظیم شده‌اند که از میان آن‌ها می‌توان شناخت دوره‌ی نوجوانی، مخاطب‌شناسی، آسیب‌شناسی جامعه‌ی دانش‌آموز، دغدغه‌های فکری و شبهات ذهنی دانش‌آموزان و بایسته‌های روایتگری در مواجهه با نوجوانان را نام برد. بحث نیازهای زیستی نیز جای مشخصی دارد: خواب، تغذیه و استراحت، جزئیاتی بیرون از برنامه‌ی فرهنگی تلقی نمی‌شوند. نویسنده از راوی می‌خواهد زمان و شیوه‌ی اجرای برنامه را چنان انتخاب کند که این نیازها نادیده نمانند.
کتاب مخاطب دانش آموز، مباحث تربیتی را در پیوند با فرهنگ جهاد، ایثار و شهادت توضیح داده است. خاطرات شهدا در این چارچوب، نمونه‌هایی برای گفت‌وگو درباره‌ی احترام، دوستی، مسئولیت‌پذیری و رفتار اخلاقی هستند. بخش‌های دیگر به مهارت‌های ارتباطی، سوژه‌های سخن، فرمول‌های موفقیت در نوجوانی، خاطرات موضوعی و برنامه‌های قابل‌اجرا اختصاص دارند. نویسنده میان آمادگی روحی، دانسته‌های لازم و شیوه‌ی ارائه تفاوت گذاشته است؛ صبوری و نشاط را در کنار آشنایی با تاریخ دفاع مقدس، مسائل اعتقادی و پرسش‌های سن بلوغ قرار می‌دهد. پیشنهادهایی مانند گفت‌وگوی چهره‌به‌چهره، مسئولیت‌دادن به نوجوانان و استفاده از مسابقه، نشان‌دهنده‌ی توجه به موقعیت اجرای برنامه‌اند. لحن مطالب، توصیه‌ای و متناسب با مسئولیت راوی است. این کتاب در مقدمه، حاصل پژوهش کتابخانه‌ای و میدانی و مشورت با راویان باتجربه معرفی شده است. مجموعه‌ی این مباحث، تصویری از روایتگری ارائه می‌دهد که در آن، نحوه‌ی برخورد با نوجوان به‌اندازه‌ی دانستن موضوع سخن اهمیت دارد.

خلاصه کتاب مخاطب دانش آموز

کتاب مخاطب دانش آموز بر این ایده استوار است که ارتباط مؤثر با نوجوان، پیش از سخن‌گفتن آغاز می‌شود. راوی باید مخاطب را بشناسد، نیازهایش را در نظر بگیرد و موضوع سخن را متناسب با پرسش‌های او انتخاب کند. نویسنده ابتدا ویژگی‌های دوره‌ی نوجوانی و شیوه‌های کسب اطلاعات درباره‌ی مخاطب را توضیح می‌دهد. سپس به مواجهه با مشکلات، اعتمادسازی، شنیدن حرف‌های دانش‌آموزان و تقویت نقاط قوت آن‌ها می‌رسد. بخش‌های بعد، آمادگی راوی و مهارت‌های لازم برای ایجاد صمیمیت، حفظ احترام و جلب مشارکت را بررسی می‌کنند. پیام محوری این کتاب، جایگزین‌کردن ارتباط همراه با شناخت به‌جای برخورد صرفاً دستوری است. خاطرات، موضوعات پیشنهادی و فعالیت‌های گروهی نیز برای پیوندزدن مفاهیم دفاع مقدس با دغدغه‌های نوجوانان مطرح شده‌اند.

چرا باید کتاب مخاطب دانش آموز را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مخاطب دانش آموز را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب، انتخاب موضوع روایتگری را به شناخت نیازهای نوجوان پیوند می‌دهد.
• خواننده با شیوه‌های مشاهده، گفت‌وگو و کسب اطلاعات از مسئولان و معلمان آشنا می‌شود.
• مباحث، نقش احترام و رازداری را در اعتمادسازی روشن می‌کنند.
• پیشنهادهای فعالیت گروهی، امکان مشارکت دانش‌آموزان در برنامه‌های فرهنگی را توضیح می‌دهند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مخاطب دانش آموز به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• راویان دفاع مقدس که مخاطبان نوجوان دارند.
• مربیان فرهنگی مدارس که به شناخت نیازهای دانش‌آموزان اهمیت می‌دهند.
• مسئولان اردوهای راهیان نور که به‌دنبال جلب مشارکت نوجوانان هستند.
• مبلغان علاقه‌مند به بررسی پرسش‌های دینی و تربیتی دوره‌ی نوجوانی.