کتاب جنسیت از دیدگاه امامیه و وهابیت

کتاب جنسیت از دیدگاه امامیه و وهابیت نوشته فاطمه رئوفی تبار، نسبت تفاوت‌های زن و مرد را با ارزش انسانی و حضور اجتماعی بررسی می‌کند. سؤال محوری این پژوهش این است که آیا تفاوت جنسیتی می‌تواند مبنای برتری در انسانیت، ایمان و فضیلت باشد یا باید معیارهای دیگری را برای ارزش‌گذاری در نظر گرفت. نویسنده برای پاسخ، آرای گروهی از اندیشمندان امامیه و وهابیت را مقایسه کرده است و اختلاف برداشت‌های آنان از آیات و روایات را توضیح می‌دهد. انتشارات خانه اندیشه زحل این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جنسیت از دیدگاه امامیه و وهابیت

کتاب جنسیت از دیدگاه امامیه و وهابیت پژوهشی در حوزه‌ی کلام و فرقه‌های اسلامی است که مسئله‌ی زن را در پیوند با انسان‌شناسی دینی بررسی کرده است. فاطمه رئوفی تبار، مقایسه‌ی خود را بر دیدگاه‌های شماری از عالمان و صاحب‌نظران دو جریان بنا می‌کند؛ بنابراین موضوع پژوهش، سنجش مستقیم زندگی زنان در دو جامعه نیست، بلکه تحلیل اندیشه‌هایی است که درباره‌ی جایگاه زنان بیان شده‌اند. نویسنده در میان اندیشمندان امامیه، آرای روح الله خمینی، علی خامنه ای، محمد حسین طباطبایی و عبدالله جوادی آملی را محور قرار داده است. دیدگاه‌های بن باز، عثیمین و برخی دیگر از مفتیان و نویسندگان نیز در بررسی وهابیت مطرح می‌شوند. این پژوهش از منابع کتابخانه‌ای بهره می‌گیرد و استنادهای قرآنی، روایی و تفسیری را کنار یکدیگر می‌گذارد. نویسنده موضع انتقادی خود را نسبت به برداشت‌های جنسیت‌زده پنهان نمی‌کند و تفاوت میان ادعای تکریم زن و مبانی ارزش‌گذاری درباره‌ی او را موضوع پرسش قرار می‌دهد.
کتاب جنسیت از دیدگاه امامیه و وهابیت در چهار فصل تنظیم شده است. فصل نخست، مفاهیم جنسیت، امامیه و وهابیت را توضیح می‌دهد و زمینه‌ی اعتقادی مقایسه را می‌سازد. فصل دوم با عنوان تأثیر جنسیت بر ارزش‌ها و ضد ارزش‌ها، رابطه‌ی زن یا مرد بودن را با فضیلت، ایمان و کمال انسانی می‌سنجد. فصل سوم مباحث مربوط به قوامیت و برتری به‌واسطه‌ی جنسیت را دنبال می‌کند و فصل چهارم به تأثیر جنسیت بر فعالیت اجتماعی اختصاص دارد. یکی از محورهای بحث، تفاوت میان ویژگی‌های جسمانی و حقیقت انسانی است؛ تفاوتی که در تفسیر ارزش‌های اخلاقی و دینی اهمیت پیدا می‌کند. نویسنده همچنین روایت‌های مربوط به آفرینش زن و نقصان عقل و ایمان را بررسی کرده است. مقایسه‌ی تکیه بر ظاهر روایت با تفسیر مبتنی بر زمینه‌ی صدور، از مباحث برجسته‌ی این بررسی است. خواننده در جریان بحث درمی‌یابد که یک روایت مشترک چگونه می‌تواند به نتیجه‌گیری‌های متفاوت درباره‌ی توانایی‌ها، مسئولیت‌ها و منزلت زنان بینجامد. این بررسی، فاصله‌ی میان تفاوت در برخی احکام و ادعای برتری ذاتی یک جنس را نیز روشن‌تر می‌کند.

خلاصه کتاب جنسیت از دیدگاه امامیه و وهابیت

کتاب جنسیت از دیدگاه امامیه و وهابیت این پرسش را پی می‌گیرد که تفاوت‌های زن و مرد تا کجا به ارزش انسانی و امکان مشارکت اجتماعی مربوط می‌شوند. نویسنده ابتدا معنای موردنظر خود از جنسیت را مشخص می‌کند و سپس برداشت‌های متفاوت از آفرینش، عقل، ایمان و فضیلت را مقایسه می‌کند. بحث اصلی بر تمایز میان تفاوت جسمانی، تفاوت در تکلیف و برتری در انسانیت استوار است. نویسنده در شرح آرای اندیشمندان منتخب امامیه، تقوا و کمال روح را معیار ارزش‌گذاری معرفی می‌کند؛ در مقابل، برداشت برخی مفتیان وهابی از روایت‌های آفرینش و نقصان عقل و ایمان را نقد کرده است. مسئله‌ی مهم این است که آیا احکام مربوط به شهادت یا عبادت زنان، مجوز داوری کلی درباره‌ی منزلت آنان هستند. این پژوهش نشان می‌دهد که پاسخ به چنین سؤالی به شیوه‌ی فهم متون دینی و تعریف حقیقت انسان وابسته است.

چرا باید کتاب جنسیت از دیدگاه امامیه و وهابیت را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب جنسیت از دیدگاه امامیه و وهابیت را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مقایسه‌ی استدلال‌های دینی درباره‌ی نسبت جنسیت و فضیلت انسانی.
• آشنایی با تفسیرهای متفاوت از روایت‌های مربوط به عقل و ایمان زنان.
• شناخت تمایز میان تفاوت در احکام و ادعای برتری ذاتی مردان.
• بررسی نقش تعریف حقیقت انسان در داوری درباره‌ی جایگاه زنان.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب جنسیت از دیدگاه امامیه و وهابیت به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران مطالعات زنان که برداشت‌های دینی از جنسیت را بررسی می‌کنند.
• دانشجویان کلام و مطالعات تطبیقی مذاهب اسلامی.
• خوانندگان علاقه‌مند به مبانی تفسیری بحث عقل، ایمان و کرامت زنان.