کتاب ماهیت و فنون جنگ روانی

کتاب ماهیت و فنون جنگ روانی گردآوری عیسی کاکویی دینکی، موضوع تأثیرگذاری هدفمند بر افکار، احساسات و رفتار گروه‌های اجتماعی را بررسی می‌کند. این کتاب رسانه را یکی از ابزارهای اصلی چنین تأثیری می‌داند و توضیح می‌دهد که عملیات روانی به میدان نبرد محدود نیست. تفاوت میان خبر نادرست و خبری که بدون انکار واقعیت، جهت‌دار عرضه می‌شود، از نکات محوری مباحث این مجموعه است. انتشارات آفاق پویا این کتاب را منتشر کرده است. بحث درباره‌ی شایعه، برچسب‌زدن، تحریک عاطفی و انتخاب شیوه‌ی انتشار خبر، مسیر شناخت فنون معرفی‌شده را شکل می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ماهیت و فنون جنگ روانی

کتاب ماهیت و فنون جنگ روانی گردآوری عیسی کاکویی دینکی، جنگ روانی را فعالیتی برنامه‌ریزی‌شده برای تأثیرگذاری بر نگرش و رفتار مخاطبان معرفی کرده است. مخاطبان در این تعریف می‌توانند نیروهای نظامی، مردم، احزاب، دولت‌ها یا سازمان‌های بین‌المللی باشند. متن، کارکردهای دفاعی و هجومی این فعالیت را در کنار یکدیگر توضیح می‌دهد؛ تقویت روحیه‌ی نیروهای خودی در یک سو قرار دارد و تضعیف اعتماد و اراده‌ی طرف مقابل در سوی دیگر. مباحث کتاب از تعریف‌ها و پایه‌های موضوع آغاز می‌شوند و به انواع عملیات، منابع اطلاعاتی، ابزارهای ارتباطی و فنون رسانه‌ای می‌رسند. عنوان‌هایی مانند «تعریف جنگ روانی»، «پایه‌های جنگ روانی»، «انواع جنگ روانی»، «تاکتیک‌های جنگ روانی» و «عملیات روانی و آشوب‌های شهری» مسیر بحث را مشخص می‌کنند. شیوه‌ی ارائه‌ی مطالب بیشتر بر تعریف اصطلاحات، دسته‌بندی اهداف و توضیح مصداق‌ها استوار است. متن، عملیات روانی را پدیده‌ای محدود به زمان درگیری نظامی نمی‌داند؛ فعالیت‌های تبلیغاتی می‌توانند پیش از آغاز نبرد شکل بگیرند و پس از توقف درگیری نیز ادامه یابند.
کتاب ماهیت و فنون جنگ روانی میان سه نوع عملیات استراتژیک، تاکتیکی و تحکیمی تمایز می‌گذارد. این تمایز بر گستره‌ی مخاطبان، هدف فعالیت و نسبت پیام‌ها با موقعیت نظامی یا اجتماعی تکیه دارد. بحث ابزارها نیز فقط به معرفی تلویزیون، رادیو، مطبوعات و سایت‌های خبری محدود نمی‌شود؛ شناخت مخاطب، گردآوری اطلاعات و ارزیابی تأثیر پیام از اجزای ضروری فعالیت معرفی شده‌اند. بخش مربوط به فنون رسانه‌ای، توجه را از درست یا نادرست‌بودن خبر به چگونگی عرضه‌ی خبر می‌برد. حذف بخشی از اطلاعات، انتخاب تیتر، اولویت انتشار و لحن گوینده می‌توانند برداشت مخاطب را تغییر دهند. نمونه‌های سیاسی متن عمدتاً در چارچوب تحلیل تقابل ایران و آمریکا ارائه شده‌اند و باید به‌عنوان مصداق‌های انتخاب‌شده در همین چارچوب خوانده شوند. بخش مربوط به اعتراض‌های جمعی نیز برداشت کتاب از ارتباط هیجان، تبلیغات و رفتار گروهی را بیان می‌کند. خواننده در مجموع با مجموعه‌ای از تعریف‌ها و طبقه‌بندی‌ها روبه‌رو می‌شود که موضوع مشترکشان مدیریت ادراک، اعتماد و واکنش اجتماعی است.

خلاصه کتاب ماهیت و فنون جنگ روانی

کتاب ماهیت و فنون جنگ روانی، اثرگذاری بر ذهن و رفتار را نتیجه‌ی پیوند میان هدف، شناخت مخاطب و شیوه‌ی انتقال پیام می‌داند. اطلاعات درباره‌ی باورها، خواسته‌ها و زمینه‌ی اجتماعی مخاطبان، مبنای طراحی پیام معرفی شده است. رسانه‌ها مسیر رساندن پیام را فراهم می‌کنند و پژوهش، امکان بررسی میزان اثرگذاری را به وجود می‌آورد. متن سپس نشان می‌دهد که اقناع همیشه از مسیر استدلال آشکار پیش نمی‌رود؛ تکرار، ترساندن، برجسته‌سازی و عرضه‌ی گزینشی واقعیت نیز می‌توانند در شکل‌گیری داوری نقش داشته باشند. بحث شایعه بر اهمیت موضوع و ابهام اطلاعات تکیه دارد. بخش پایانی، شناخت سیاست‌ها، ابزارهای تبلیغاتی، ویژگی‌های منطقه و مباحث روان‌شناسی را از نیازهای مقابله با عملیات روانی برمی‌شمارد. ایده‌ی اصلی این است که بررسی پیام، بدون توجه به فرستنده، مخاطب و زمینه‌ی انتشار، شناخت کافی از کارکرد تبلیغاتی پیام به دست نمی‌دهد.

چرا باید کتاب ماهیت و فنون جنگ روانی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ماهیت و فنون جنگ روانی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تعریف‌های کتاب، تفاوت اهداف عملیات استراتژیک، تاکتیکی و تحکیمی را روشن می‌کنند.
• بحث جهت‌دهی خبر نشان می‌دهد که اطلاعات درست نیز ممکن است گزینشی عرضه شوند.
• توضیح شایعه، نقش ابهام و اهمیت موضوع را در انتشار پیام مشخص می‌کند.
• معرفی ابزارهای ارتباطی، نسبت میان نوع رسانه و مخاطب هدف را توضیح می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب ماهیت و فنون جنگ روانی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان ارتباطات که به تبلیغات سیاسی علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند سازوکار جهت‌دهی اخبار را بشناسند.
• علاقه‌مندان به مباحث امنیت و نقش رسانه در منازعات.
• فعالان رسانه‌ای که به رابطه‌ی پیام و واکنش مخاطب توجه دارند.