کتاب مونیسم یا پلورالیسم

کتاب مونیسم یا پلورالیسم با عنوان فرعی واکاوی هستی‌شناسی یک نظریه‌ی اجتماعی، مجموعه‌مقالاتی تخصصی با مقالاتی از رضا داوری اردکانی، بیژن عبدالکریمی، مسعود پدرام و محمدمهدی مجاهدی است و گردآوری آن را بیژن عبدالکریمی بر عهده داشته است. این کتاب را نشر نقد فرهنگ منتشر کرده است و به تحلیل و نقد آرای داریوش شایگان در کتاب «افسون‌زدگی جدید» می‌پردازد. دغدغه‌ی اصلی این اثر بررسی نزاع میان نگرش تکثرگرا و وحدت‌انگار در مواجهه با نسبت میان سنت و مدرنیته در اندیشه‌ی ایرانی معاصر است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مونیسم یا پلورالیسم

کتاب مونیسم یا پلورالیسم برآمده از جلسات فکری و گفت‌وگوهای نقادانه‌ی گروهی از استادان و اندیشمندان ایرانی پیرامون کتاب شاخص «افسون‌زدگی جدید؛ هویت چهل‌تکه و تفکر سیار» اثر داریوش شایگان است. بیژن عبدالکریمی در جایگاه گردآورنده‌ی اثر، شکل‌گیری این مباحثات را از مرکز گفت‌وگوی تمدن‌ها تا امتداد مکاتبات و نقدهای تفصیلی پی گرفته است. هسته‌ی اصلی این اثر واکاوی مفهوم کثرت‌گرایی پست‌مدرن و مفروضات هستی‌شناختی، انسان‌شناختی و معرفت‌شناختی در پروژه‌ی فکری شایگان است. نویسندگان کتاب با رویکردهای گوناگون فلسفی تحلیلی، انتقادی و اگزیستانسیال به واکاوی این پرسش می‌پردازند که آیا تفکر سیار و هویت چهل‌تکه راهی معتبر برای هم‌نشینی سطوح ناسازگار آگاهی سنتی و مدرن است یا خواننده را به ورطه‌ی نسبی‌گرایی و سرگشتگی می‌کشاند.
کتاب مونیسم یا پلورالیسم شامل شش مقاله‌ی تحلیلی و یک بخش پایانی مشتمل بر گفت‌وگوی تفصیلی با خود داریوش شایگان است. مقاله‌ی نخست با عنوان «رنگین‌کمان اشراق غربی در گفت‌وگوی آیینه‌های شکسته» به قلم محمدمهدی مجاهدی، سویه‌های کثرت‌گرایانه و لیبرال آرای شایگان و قرابت آن با دیدگاه آیزایا برلین را بازتاب می‌دهد. در مقاله‌ی دوم، «جست‌وجوی معنا در مدرنیته‌ی بازاندیشیده»، مسعود پدرام ریشه‌های تفکر شایگان را در مدرنیته‌ی انتقادی و نظریه‌ی هستی‌شناسی ضعیف واتیمو جست‌وجو می‌کند. در مقاله‌ی سوم، «شایگان و چند پرسش بی‌پاسخ»، رضا داوری اردکانی امکان خروج متفکر سیار از ذهن‌گرایی جدید را به چالش می‌کشد. مقاله‌ی چهارم، «هویت چهل‌تکه و تفکر بی‌خانمان» نوشته‌ی بیژن عبدالکریمی، به جنبه‌های هیچ‌انگارانه‌ی هویت تکه‌تکه اشاره دارد و در مقاله‌های پنجم و ششم، یعنی «خصلت رنگین‌کمانی و خاصیت آیینگی» و «مونیسم یا پلورالیسم؟»، گفت‌وگوی فکری میان مجاهدی و عبدالکریمی در دفاع از کثرت‌گرایی و وحدت‌گرایی وجودی پی گرفته می‌شود.

خلاصه کتاب مونیسم یا پلورالیسم

کتاب مونیسم یا پلورالیسم به ریشه‌یابی چالش‌های هویتی انسان معاصر در تلاقی سنت، تجدد و معنویت می‌پردازد. محور اصلی بررسی‌ها، ارزیابی طرح داریوش شایگان پیرامون گذر از کلان‌روایت‌ها به وضعیت تکثر فرهنگی و تفکر سیار است. موافقان در این اثر نشان می‌دهند که چگونه کثرت‌گرایی می‌تواند روشنفکری ایرانی را از چارچوب‌های جزمی و الگوهای تلفیقی ناممکن برهاند و امکانی برای گفت‌وگوی افقی فراهم سازد. در مقابل، منتقدان حاضر در کتاب با طرح پرسش‌های بنیادین استدلال می‌کنند که بدون وجود یک نظام وحدت‌بخش وجودی، پذیرش کثرت محض به نوعی چندپارگی فرهنگی، سرگشتگی و درنهایت نیست‌انگاری منتهی می‌شود. این کتاب تلاشی نقادانه برای ارزیابی این مسئله است که آیا مدرنیته و معنویت سنتی می‌توانند بر بستری موازی و تکه‌تکه هم‌زیستی داشته باشند یا تفکر ناگزیر به‌سوی نوعی وحدت‌گرایی حرکت می‌کند.

چرا باید کتاب مونیسم یا پلورالیسم را بخوانیم؟

چرا باید کتاب مونیسم یا پلورالیسم را بخوانیم؟

• این کتاب الگویی مستند و دقیق از گفت‌وگوی انتقادی و همدلانه میان اندیشمندان با خاستگاه‌های فلسفی متفاوت ارائه می‌دهد.
• این کتاب به خواننده کمک می‌کند تا با لایه‌ها و مفاهیم کلیدی پروژه‌ی فکری داریوش شایگان نظیر تفکر سیار، هویت چهل‌تکه و وضعیت بینابینی به شکلی عمیق آشنا شود.
• این اثر به مخاطب امکان می‌دهد نسبت پیچیده‌ی میان سنت، عقلانیت مدرن و معنویت را فراتر از دیدگاه‌های سطحی و از منظری هستی‌شناختی تحلیل کند.
• بررسی نقادانه‌ی مفاهیمی چون وحدت‌گرایی و کثرت‌گرایی در این اثر، تصویری روشن از چالش‌های نظری جریان روشنفکری ایرانی ترسیم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مونیسم یا پلورالیسم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• خواندن این کتاب به علاقه‌مندان به فلسفه‌ی معاصر، جامعه‌شناسی تفکر و مطالعات فرهنگی در ایران پیشنهاد می‌شود.
• این کتاب برای پژوهشگرانی مناسب است که قصد دارند آرا و آثار داریوش شایگان را از دیدگاه منتقدان شاخص ایرانی بررسی کنند.
• این اثر برای خوانندگانی مناسب است که به دنبال درک ریشه‌ای منازعات میان سنت و تجدد و مسائل هویت فرهنگی هستند.
• مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران فلسفه‌ی تحلیلی، اگزیستانسیالیسم و نظریه‌های پست‌مدرن پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب مونیسم یا پلورالیسم

«طرح جهان افسون‌زدۀ جدید به نظر شایگان در كیهان‌شناسی گالیله و نیوتون جایی ندارد، بلكه جایگاه آن قوۀ خیال روح است كه جغرافیای تمثیلی خاص خود را دارد. به بركت وجود این قوۀ خیال است كه شانكاره، اكهارت، ابن عربی و چونگ تسه از لحاظ معنوی معاصر یكدیگر می‌شوند و باز به یمن همین جهان است كه سهروردی هم‌عصر مغان یونانی‌مآب ایران باستان می‌گردد ... این‌ نكات را می‌توان كم و بیش با رضایت خاطر از شایگان پذیرفت. می‌توان پذیرفت كه ابن عربی و چوانگ تسه هم‌زمان و هم‌زبان می‌شوند، اما تكلیف كانت و هگل و نیچه چه می‌شود و متفكر سیار چگونه آنها را با محی‌الدین بن عربی جمع كرده و مهم‌تر این كه چگونه از غلبۀ تفكر سوبژكتیو فیلسوفان غربی رها ‌شده و آن را با تفكر غیرسوبژكتیو ابن عربی جمع می‌كند؟ مگر نه این است كه قسمت اعظم وجودِ صاحبِ تفكر سیار غربی است یا به غرب تعلق دارد. به این پرسش می‌توان پاسخ داد كه سوبژكتیویتۀ غربی در آثار بسیاری از متفكران معاصر مورد بحث و چون و چرا قرار گرفته و گذشت از آن مطرح شده است ولی هنوز چیزی كه جای سوبژكتیویته را بگیرد نمی‌شناسیم و شایگان هم چنانكه پیش از این نقل شد جانشینی برای غرب نمی‌شناسد.»