کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند

کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند نوشته مسعود عاطفی فرد، به یکی از مسئله‌های مهم شهرهای امروز یعنی فرسودگی محله‌ها و امکان نوسازی آن‌ها از مسیر فناوری و مدیریت داده‌محور پرداخته است. نویسنده با تمرکز بر شهر قم و محله چهل‌اختران، نشان می‌دهد که بازآفرینی شهری فقط به تعمیر ساختمان‌ها محدود نمی‌شود و با زیرساخت، تاب‌آوری، خدمات عمومی و وضعیت اجتماعی ساکنان گره خورده است. این کتاب را نشر سنجاق منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند

کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند نوشته مسعود عاطفی فرد، به مسئله‌ی فرسودگی شهری از زاویه‌ای چندبُعدی نگاه کرده است. متن از همان فصل‌های آغازین روشن می‌کند که فرسودگی فقط به بناهای قدیمی یا معابر باریک خلاصه نمی‌شود، بلکه با ضعف زیرساخت‌ها، افت کیفیت زندگی، آسیب‌پذیری اجتماعی و کاهش کارایی خدمات شهری پیوند دارد. نویسنده برای بررسی این مسئله، شهر قم و محله چهل‌اختران را به‌عنوان نمونه‌ی موردی برگزیده و تلاش کرده است میان مباحث نظری شهرسازی و نیازهای واقعی یک محله‌ی تاریخی و مسئله‌دار ارتباط برقرار کند.
کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند در ادامه، از چارچوب‌های رایج بازآفرینی شهری فاصله می‌گیرد و به‌سوی مفهوم بازآفرینی هوشمند می‌رود. در این مسیر، متن به تعریف بافت شهری و بافت فرسوده، گونه‌های مختلف فرسودگی، شاخص‌های کالبدی، اجتماعی و اقتصادی و نقد رویکردهای صرفاً کالبدی پرداخته است. بخش مهمی از کتاب به این نکته اختصاص دارد که مداخله در محله‌های فرسوده اگر فقط به تخریب، تعریض معبر یا نوسازی ساختمان محدود بماند، نمی‌تواند مسئله را به‌صورت پایدار حل کند. به‌جای آن، نویسنده بر پیوند میان بازآفرینی، تاب‌آوری و فناوری‌هایی مانند GIS، اینترنت اشیا، داده‌کاوی شهری و سامانه‌های مدیریت هوشمند تکیه کرده است.
کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند از نظر محتوایی به مباحثی مانند شناسایی نواحی بحرانی، ارزیابی آسیب‌پذیری اجتماعی و اقتصادی، سنجش کیفیت زیرساخت‌ها و امکان هوشمندسازی خدمات شهری نیز پرداخته است. در فصل‌های نظری، مفاهیمی مانند شهر هوشمند، پایداری شهری، تاب‌آوری و اقتصاد هوشمند توضیح داده می‌شوند تا زمینه‌ی لازم برای مدل پیشنهادی کتاب فراهم شود. حاصل این مسیر، ارائه‌ی الگویی مفهومی است که می‌خواهد بازآفرینی محله‌های فرسوده را از یک اقدام مقطعی به فرایندی پیوسته، قابل‌پایش و مبتنی‌بر داده تبدیل کند.

خلاصه کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند

کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند مسئله‌ی اصلی خود را بر این پرسش بنا می‌کند که چگونه می‌توان محله‌های فرسوده را فراتر از نوسازی ظاهری، به‌سمت بهبود پایدار هدایت کرد. متن ابتدا ویژگی‌های بافت فرسوده را در ابعاد کالبدی، اجتماعی و اقتصادی توضیح می‌دهد و سپس نشان می‌دهد که روش‌های سنتی، پاسخ‌گوی پیچیدگی این محله‌ها نیستند. بعد از آن، مفاهیم شهر هوشمند، تاب‌آوری و مدیریت داده‌محور وارد بحث می‌شوند. نویسنده با تکیه‌بر نمونه‌ی محله چهل‌اختران قم، از ظرفیت ابزارهایی مانند GIS، اینترنت اشیا و پایش هوشمند برای شناسایی مسئله‌ها، بهینه‌سازی خدمات، کاهش آسیب‌پذیری و ارتقای کیفیت زندگی ساکنان سخن گفته است.

چرا باید کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند را بخوانیم؟

• این کتاب فرسودگی شهری را فقط در ظاهر بناها نمی‌بیند و ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیرساختی آن را هم کنار هم می‌گذارد.
• متن نشان می‌دهد که فناوری‌هایی مانند GIS و اینترنت اشیا چگونه می‌توانند در مدیریت محله‌های فرسوده نقش داشته باشند.
• کتاب برای فهم پیوند میان بازآفرینی شهری، تاب‌آوری در برابر بحران و کیفیت خدمات عمومی منبعی متمرکز فراهم می‌کند.
• نمونه‌ی محله چهل‌اختران قم باعث شده بحث‌های نظری به یک موقعیت واقعی شهری وصل شوند.
• خواندن این کتاب به درک محدودیت‌های رویکردهای صرفاً کالبدی و ضرورت تصمیم‌گیری داده‌محور کمک می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران شهرسازی، برنامه‌ریزی شهری و جغرافیای شهری که به موضوع فرسودگی و بازآفرینی محله‌ها علاقه دارند.
• مدیران و کارشناسان شهری که درمورد بهسازی محله‌های مسئله‌دار، خدمات شهری و تاب‌آوری محلی کار می‌کنند.
• خوانندگانی که می‌خواهند پیوند میان شهر هوشمند و مسائل واقعی محله‌های فرسوده را دقیق‌تر بشناسند.
• کسانی که به مطالعه‌ی نمونه‌های موردی مرتبط با شهر قم و محله‌های تاریخی آن توجه دارند.
• مخاطبانی که به‌دنبال شناخت شاخص‌های کالبدی، اجتماعی و اقتصادی در تحلیل بافت فرسوده هستند.

بخشی از کتاب بازآفرینی بافت فرسوده با رویکرد شهر هوشمند

«تحولات شتابان شهرنشینی در دهه‌های اخیر، بسیاری از شهرهای ایران را با چالش‌های پیچیده‌ای در زمینه مدیریت فضاهای شهری مواجه کرده است. در این میان، بافت‌های فرسوده شهری به عنوان بخش‌هایی از شهر که در گذر زمان دچار فرسایش کالبدی، کاهش کیفیت زیست‌محیطی و تضعیف کارکردهای اجتماعی شده‌اند، بیش از سایر بخش‌ها نیازمند توجه و مداخله برنامه‌ریزی‌شده هستند. این بافت‌ها نه تنها از منظر کالبدی و زیرساختی با مشکلات متعددی روبه‌رو هستند، بلکه در بسیاری از موارد با آسیب‌پذیری‌های اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی نیز همراه شده‌اند. از این رو، بازآفرینی و بهسازی این محدوده‌ها به یکی از دغدغه‌های اصلی برنامه‌ریزان و مدیران شهری تبدیل شده است.
در سال‌های اخیر، همزمان با گسترش فناوری‌های نوین اطلاعاتی و ارتباطی، مفهوم «شهر هوشمند» به عنوان رویکردی نوین در مدیریت و توسعه شهری مطرح شده است. این رویکرد با بهره‌گیری از ابزارهایی همچون داده‌های کلان، اینترنت اشیا، سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی و پلتفرم‌های هوشمند مدیریتی، امکان ارتقای کارایی خدمات شهری، افزایش تاب‌آوری و بهبود کیفیت زندگی شهروندان را فراهم می‌آورد.
کتاب حاضر با تمرکز بر شهر قم و با انتخاب محله چهل‌اختران به عنوان نمونه موردی، تلاش می‌کند چارچوبی تحلیلی و کاربردی برای بهسازی و بازآفرینی بافت‌های فرسوده با رویکرد شهر هوشمند ارائه دهد.»