کتاب استفاده و سوءاستفاده از خودآگاهی تاریخی در فلسفه

کتاب استفاده و سوءاستفاده از خودآگاهی تاریخی در فلسفه (The Uses and Misuses of Historical Reflexivity in Philosophy) نوشته جیانی واتیمو، ژان بودریار و هایدن وایت، با ترجمه محمد خندان است و انتشارات فکرآورد آن را منتشر کرده است. این مجموعه از خلال چند مقاله و گفت‌وگو، نسبت فلسفه با تاریخ، نیست‌انگاری، مدرنیته، پست‌مدرنیته، اتوپیا و امید را بررسی می‌کند. نقطه‌ی مرکزی این کتاب این پرسش است که آگاهی تاریخی چه زمانی به فهم بهتر زندگی و تفکر کمک می‌کند و چه زمانی به باری سنگین بدل می‌شود که امکان آفرینش و حرکت را محدود می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب استفاده و سوءاستفاده از خودآگاهی تاریخی در فلسفه

کتاب استفاده و سوءاستفاده از خودآگاهی تاریخی در فلسفه مجموعه‌ای از مقاله‌ها و یک گفت‌وگو است که مسئله‌ی خودآگاهی تاریخی را از زاویه‌های مختلف دنبال می‌کند. در پیش‌گفتار، محمد خندان با ارجاع به رساله‌ی نیچه درباره‌ی فواید و مضار تاریخ برای زندگی، زمینه‌ی اصلی بحث را روشن کرده است: تاریخ وقتی سودمند است که در خدمت زندگی، آفرینش و فهم اکنون قرار بگیرد و وقتی زیاده‌خواهانه یا خشک به کار گرفته شود، می‌تواند به مانعی برای کنش و معنا بدل شود. این کتاب از همین نقطه وارد بحثی می‌شود که فقط درباره‌ی گذشته نیست، بلکه درباره‌ی نسبت انسان با حال، آینده و امکان اندیشیدن در دل شرایط تاریخی است.

کتاب استفاده و سوءاستفاده از خودآگاهی تاریخی در فلسفه از چند متن با موضوع‌های به‌هم‌پیوسته شکل گرفته است؛ از تقابل مدرنیسم و پست‌مدرنیسم گرفته تا نیست‌انگاری، نسبت امید و اتوپیا، آینده‌ی اتوپیا در تاریخ و در نهایت بررسی مستقیم خودآگاهی تاریخی در فلسفه از نقد تاریخی تا ساخت‌شکنی. در این میان، نام‌هایی مانند نیچه، هایدگر، هگل، ولتر، کانت و متفکران پست‌مدرن بارها وارد بحث می‌شوند، اما تمرکز اصلی بر این است که فلسفه چگونه می‌تواند از دل تاریخ‌مندی خود آگاه شود و درعین‌حال اسیر روایت‌های بسته و غایت‌مند نشود. فضای کتاب بیشتر جدلی و مفهومی است و هر مقاله می‌کوشد از مسیری جداگانه، مسئله‌ی تاریخ را به پرسش از معنا، حقیقت، هویت و آینده پیوند بزند.

کتاب استفاده و سوءاستفاده از خودآگاهی تاریخی در فلسفه برای کسانی مناسب است که می‌خواهند ببینند بحث تاریخ در فلسفه فقط به ثبت گذشته محدود نمی‌شود، بلکه به فهم بحران ارزش‌ها، جایگاه انسان در جهان جدید و امکان بازتعریف افق‌های فکری مربوط است. در این مجموعه، خودآگاهی تاریخی نه یک دانسته‌ی صرف، بلکه نوعی حساسیت نسبت به ریشه‌های فکری، فرهنگی و اجتماعی وضعیت اکنون است. همین ویژگی باعث می‌شود این کتاب هم‌زمان به مباحث فلسفه‌ی تاریخ، نقد مدرنیته، پست‌مدرنیسم و مسئله‌ی امید و آینده نزدیک شود.

خلاصه کتاب استفاده و سوءاستفاده از خودآگاهی تاریخی در فلسفه

کتاب استفاده و سوءاستفاده از خودآگاهی تاریخی در فلسفه نشان می‌دهد که آگاهی تاریخی می‌تواند هم ابزار فهم باشد و هم منشأ گرفتاری. پیش‌گفتار با بحث نیچه آغاز می‌شود و این ایده را پیش می‌کشد که تاریخ باید در خدمت زندگی بماند، نه اینکه انسان را زیر بار گذشته از حرکت بازدارد. مقاله‌های بعدی از زاویه‌های مختلف همین مسئله را گسترش می‌دهند: تقابل مدرنیسم و پست‌مدرنیسم، نسبت نیست‌انگاری با عبور از متافیزیک، تصویر بودریار از امریکا پس از اتوپیا، پیوند امید و اتوپیا و نگاه هایدن وایت به آینده در تاریخ. در پایان نیز بحث به این می‌رسد که فلسفه برای فهم محدودیت‌ها و امکان‌های خود، ناچار است تاریخ‌مندی خویش را جدی بگیرد.

چرا باید کتاب استفاده و سوءاستفاده از خودآگاهی تاریخی در فلسفه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب استفاده و سوءاستفاده از خودآگاهی تاریخی در فلسفه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نسبت فلسفه و تاریخ را از چند زاویه‌ی متفاوت کنار هم می‌گذارد و امکان مقایسه‌ی دیدگاه‌ها را فراهم می‌کند.
• خواننده با مسئله‌ی خودآگاهی تاریخی فراتر از معنای معمول تاریخ آشنا می‌شود و آن را در پیوند با هویت، معنا و آینده می‌بیند.
• مقاله‌های کتاب مسیرهایی برای فهم مدرنیسم، پست‌مدرنیسم و نیست‌انگاری در اختیار می‌گذارند.
• بحث اتوپیا و امید در این کتاب نشان می‌دهد که نگاه به آینده بدون درک گذشته و حال کامل نمی‌شود.
• پیش‌گفتار مترجم چارچوبی روشن برای ورود به متن‌ها می‌سازد و پیوند آن‌ها را با مسئله‌ی اصلی مجموعه نشان می‌دهد.
• این اثر برای مرور نام‌ها و مفاهیم مهمی مانند نیچه، هایدگر، هگل و هایدن وایت در یک بستر مشترک مفید است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب استفاده و سوءاستفاده از خودآگاهی تاریخی در فلسفه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فلسفه‌ی تاریخ که می‌خواهند با مسئله‌ی خودآگاهی تاریخی دقیق‌تر آشنا شوند.
• خوانندگانی که درباره‌ی نسبت مدرنیته، پست‌مدرنیته و نیست‌انگاری پرسش دارند.
• دانشجویان و پژوهشگران فلسفه، علوم انسانی و مطالعات فرهنگی که با متون مفهومی سروکار دارند.
• کسانی که می‌خواهند پیوند میان تاریخ، امید، اتوپیا و بحران معنا را بهتر بفهمند.
• مخاطبانی که از مقاله‌های فکری و بحث‌های نظری چندصدایی لذت می‌برند.