کتاب من تراث الشیخ الطبرسی و ابن حمزه و ابن زهره فی فقه القضاء

کتاب من تراث الشیخ الطبرسی و ابن حمزه و ابن زهره فی فقه القضاء (با ترجمه‌ی فارسی) نوشته فضل بن حسن طبرسی با ترجمه حمید نیک فکر و مهدی رحیمی، گزیده‌ای دوزبانه از متون فقهی در باب قضا است. این کتاب که توسط انتشارات چتر دانش منتشر شده، با کنارهم‌گذاشتن متن عربی و برگردان فارسی، به موضوعاتی مثل صلاحیت قاضی، شیوه‌ی رسیدگی، شهادت، ادعا، احضار و حکم در دعواهای گوناگون می‌پردازد. تمرکز اثر بر این است که مباحث قضا در فقه امامیه را از خلال چند متن کهن و در قالبی آموزشی‌ در دسترس بگذارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب من تراث الشیخ الطبرسی و ابن حمزه و ابن زهره فی فقه القضاء

کتاب من تراث الشیخ الطبرسی و ابن حمزه و ابن زهره فی فقه القضاء نوشته‌ی فضل بن حسن طبرسی بر پایه‌ی برگزیده‌هایی از چند متن فقهی شکل گرفته است و محور اصلی آن، احکام و آداب قضاوت در سنت فقهی امامیه است. این مجموعه از بخش‌هایی از آثاری چون الموتلف من المختلف، الوسیلة الی نیل الفضیلة و غنیه النزوع فراهم شده است. ترجمه‌ی فارسی نیز به‌گونه‌ای تنظیم شده است که متن عربی و برگردان آن در کنار هم قابل پیگیری باشد. همین چینش، کتاب را به منبعی مناسب برای دنبال‌کردن اصطلاحات فقهی و مقایسه‌ی عبارت اصلی با ترجمه تبدیل کرده است.

کتاب من تراث الشیخ الطبرسی و ابن حمزه و ابن زهره فی فقه القضاء اثر فضل بن حسن طبرسی فقط به طرح حکم‌های کلی اکتفا نمی‌کند و دامنه‌ی بحث را به جزئیات متعددی می‌کشاند، از شرایط قاضی و نشستن در مسجد برای قضاوت گرفته تا بحث خطا در حکم، ادعا علیه قاضی، اعتبار شهادت، جرح و تعدیل شهود، احضار طرف دعوا، قضاوت درباره‌ی غایب، تقسیم اموال مشترک و اجرت حاکم. فهرست مطالب نشان می‌دهد که اثر به‌صورت مسئله‌محور پیش می‌رود و در هر بخش، دیدگاه‌های مختلف فقهی را کنار هم می‌گذارد. 

در بسیاری از نمونه‌ها، ابتدا متن عربی مسئله آمده و بعد ترجمه‌ی فارسی آن قرار گرفته است؛ بنابراین کتاب بیشتر به درس‌گفتارهای فقهی نزدیک می‌شود که در آن، هر مسئله با استدلال، نقل قول و مقایسه‌ی نظرها پیش می‌رود. مقدمه‌ی مترجمان هم نشان می‌دهد که در ترجمه، گاهی توضیح‌های کوتاهی درون قلاب افزوده شده است تا مقصود عبارت روشن‌تر شود.

خلاصه کتاب من تراث الشیخ الطبرسی و ابن حمزه و ابن زهره فی فقه القضاء

کتاب من تراث الشیخ الطبرسی و ابن حمزه و ابن زهره فی فقه القضاء مجموعه‌ای از مباحث فقهی درباره‌ی قضاوت و دادرسی است که از متون کهن انتخاب و به فارسی ترجمه شده است. این اثر با این پرسش آغاز می‌کند که چه کسی صلاحیت قضاوت دارد و بعد به سراغ موضوعاتی مثل حدود اختیار قاضی، شیوه‌ی رسیدگی به دعوا، جایگاه شاهد، اعتبار بینه، حکم درباره‌ی غایب، ادعای طرفین و تقسیم اموال می‌رود. متن در هر مسئله، نظر فقه امامیه را در کنار دیدگاه‌های دیگر نقل می‌کند و از خلال این مقایسه، تصویری روشن از اختلاف‌ها و مبانی استدلالی در باب قضا به دست می‌دهد. موضوع اصلی این کتاب، تنظیم رابطه‌ی میان عدالت، علم قاضی، شهادت و حفظ حقوق در فرایند داوری است.

چرا باید کتاب من تراث الشیخ الطبرسی و ابن حمزه و ابن زهره فی فقه القضاء را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب من تراث الشیخ الطبرسی و ابن حمزه و ابن زهره فی فقه القضاء را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مجموعه‌ای از مباحث اصلی فقه قضا را در یکجا گرد آورده و موضوعاتی پراکنده را کنار هم نشان می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی اثر می‌تواند با مسئله‌هایی مثل شرایط قاضی، اعتبار شهادت، احضار طرف دعوا و حکم بر غایب دقیق‌تر آشنا شود.
• متن عربی در کنار ترجمه‌ی فارسی، امکان پیگیری مستقیم اصطلاحات و عبارت‌های اصلی را فراهم می‌کند.
• اثر دیدگاه‌های فقهی مختلف را در بسیاری از مسئله‌ها کنار هم می‌آورد و فهم اختلاف‌نظرها را آسان‌تر می‌کند.
• ترجمه در بعضی بخش‌ها با توضیح‌های کوتاه همراه شده است تا مقصود عبارت‌های دشوار روشن‌تر شود.
• این کتاب برای بررسی پیوند میان مباحث نظری فقه و مسائل عملی دادرسی، منبعی فشرده و موضوع‌مند به‌ شمار می‌آید.

خواندن کتاب من تراث الشیخ الطبرسی و ابن حمزه و ابن زهره فی فقه القضاء را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب من تراث الشیخ الطبرسی و ابن حمزه و ابن زهره فی فقه القضاء به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان حقوق و فقه که می‌خواهند با مباحث قضا در متون کلاسیک آشنا شوند.
• پژوهشگرانی که درباره‌ی فقه امامیه و اختلاف دیدگاه‌ها در باب دادرسی مطالعه می‌کنند.
• خوانندگانی که به متن‌های دوزبانه‌ی عربی و فارسی و مقایسه‌ی ترجمه با اصل اثر علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند موضوعاتی مثل شهادت، بینه، عدالت قاضی و حکم بر غایب را دقیق‌تر دنبال کنند.
• مخاطبانی که به‌دنبال منبعی مسئله‌محور برای مرور مباحث فقه القضاء هستند.