کتاب من تراث الشیخ الطبرسی و ابن حمزه و ابن زهره فی فقه القضاء

کتاب من تراث الشیخ الطبرسی و ابن حمزه و ابن زهره فی فقه القضاء نوشته فضل بن حسن طبرسی و ترجمه حمید نیک فکر و مهدی رحیمی، گزیده‌ای دوزبانه از متون فقهی در باب قضا است که انتشارات چتر دانش آن را منتشر کرده است. این کتاب با کنار هم گذاشتن متن عربی و برگردان فارسی، به موضوعاتی مثل صلاحیت قاضی، شیوه‌ی رسیدگی، شهادت، ادعا، احضار و حکم در دعواهای گوناگون می‌پردازد. تمرکز اثر بر این است که مباحث قضا در فقه امامیه را از خلال چند متن کهن و در قالبی آموزشی‌تر در دسترس بگذارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب من تراث الشیخ الطبرسی و ابن حمزه و ابن زهره فی فقه القضاء

کتاب من تراث الشیخ الطبرسی و ابن حمزه و ابن زهره فی فقه القضاء بر پایه‌ی برگزیده‌هایی از چند متن فقهی شکل گرفته است و محور اصلی آن، احکام و آداب قضاوت در سنت فقهی امامیه است. در اطلاعات آغازین اثر آمده که این مجموعه از بخش‌هایی از آثاری چون الموتلف من المختلف، الوسیلة الی نیل الفضیلة و غنیه النزوع فراهم شده است. نام فضل بن حسن طبرسی در کنار این مجموعه دیده می‌شود و ترجمه‌ی فارسی نیز به‌گونه‌ای تنظیم شده است که متن عربی و برگردان آن در کنار هم قابل پیگیری باشد. همین چینش، کتاب را به منبعی مناسب برای دنبال‌کردن اصطلاحات فقهی و مقایسه‌ی عبارت اصلی با ترجمه تبدیل کرده است.
این کتاب فقط به طرح حکم‌های کلی بسنده نمی‌کند و دامنه‌ی بحث را به جزئیات متعددی می‌کشاند؛ از شرایط قاضی و نشستن در مسجد برای قضاوت گرفته تا بحث خطا در حکم، ادعا علیه قاضی، اعتبار شهادت، جرح و تعدیل شهود، احضار طرف دعوا، قضاوت درباره‌ی غایب، تقسیم اموال مشترک و اجرت حاکم. فهرست مطالب نشان می‌دهد که اثر به‌صورت مسئله‌محور پیش می‌رود و در هر بخش، دیدگاه‌های مختلف فقهی را کنار هم می‌گذارد. در بسیاری از نمونه‌ها، ابتدا متن عربی مسئله آمده و بعد ترجمه‌ی فارسی آن قرار گرفته است؛ بنابراین فضای کتاب بیشتر به درس‌گفتارهای فقهی نزدیک می‌شود که در آن، هر مسئله با استدلال، نقل قول و مقایسه‌ی نظرها پیش می‌رود. مقدمه‌ی مترجمان هم نشان می‌دهد که در ترجمه، گاهی توضیح‌های کوتاهی درون قلاب افزوده شده است تا مقصود عبارت روشن‌تر شود.

خلاصه کتاب من تراث الشیخ الطبرسی و ابن حمزه و ابن زهره فی فقه القضاء

کتاب من تراث الشیخ الطبرسی و ابن حمزه و ابن زهره فی فقه القضاء مجموعه‌ای از مباحث فقهی درباره‌ی قضاوت و دادرسی است که از متون کهن انتخاب و به فارسی ترجمه شده است. اثر از این پرسش آغاز می‌کند که چه کسی صلاحیت قضاوت دارد و بعد به سراغ موضوعاتی مثل حدود اختیار قاضی، شیوه‌ی رسیدگی به دعوا، جایگاه شاهد، اعتبار بینه، حکم درباره‌ی غایب، ادعای طرفین و تقسیم اموال می‌رود. متن در هر مسئله، نظر فقه امامیه را در کنار دیدگاه‌های دیگر نقل می‌کند و از خلال این مقایسه، تصویری روشن از اختلاف‌ها و مبانی استدلالی در باب قضا به دست می‌دهد. دغدغه‌ی اصلی این کتاب، تنظیم رابطه‌ی میان عدالت، علم قاضی، شهادت و حفظ حقوق در فرایند داوری است.

چرا باید کتاب من تراث الشیخ الطبرسی و ابن حمزه و ابن زهره فی فقه القضاء را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب من تراث الشیخ الطبرسی و ابن حمزه و ابن زهره فی فقه القضاء را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مجموعه‌ای از مباحث اصلی فقه قضا را در یک جا گرد آورده و موضوعاتی پراکنده را کنار هم نشان می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند با مسئله‌هایی مثل شرایط قاضی، اعتبار شهادت، احضار طرف دعوا و حکم بر غایب دقیق‌تر آشنا شود.
• وجود متن عربی در کنار ترجمه‌ی فارسی، امکان پیگیری مستقیم اصطلاحات و عبارت‌های اصلی را فراهم می‌کند.
• اثر دیدگاه‌های فقهی مختلف را در بسیاری از مسئله‌ها کنار هم می‌آورد و فهم اختلاف نظرها را آسان‌تر می‌کند.
• ترجمه در بعضی بخش‌ها با توضیح‌های کوتاه همراه شده است تا مقصود عبارت‌های دشوار روشن‌تر شود.
• این کتاب برای بررسی پیوند میان مباحث نظری فقه و مسائل عملی دادرسی، منبعی فشرده و موضوع‌مند به‌شمار می‌آید.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب من تراث الشیخ الطبرسی و ابن حمزه و ابن زهره فی فقه القضاء به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان حقوق و فقه که می‌خواهند با مباحث قضا در متون کلاسیک آشنا شوند.
• پژوهشگرانی که درباره‌ی فقه امامیه و اختلاف دیدگاه‌ها در باب دادرسی مطالعه می‌کنند.
• خوانندگانی که به متن‌های دوزبانه‌ی عربی و فارسی و مقایسه‌ی ترجمه با اصل اثر علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند موضوعاتی مثل شهادت، بینه، عدالت قاضی و حکم بر غایب را دقیق‌تر دنبال کنند.
• مخاطبانی که به دنبال منبعی مسئله‌محور برای مرور مباحث فقه القضاء هستند.