کتاب من تراث الشیخ المفید و السید الشریف المرتضی فی فقه القضاء

کتاب من تراث الشیخ المفید و السید الشریف المرتضی فی فقه القضاء نوشته محمدبن محمد مفید (شیخ مفید) و ترجمه حمید نیک فکر و مهدی رحیمی است. این کتاب را انتشارات چتر دانش منتشر کرده است. این کتاب گزیده‌ای دوزبانه از مباحث فقه قضا را گرد آورده و موضوعاتی مانند آداب قاضی، شیوه‌ی رسیدگی به دعوا، اعتبار شهادت، سوگند، قصاص و دیات را کنار ترجمه و توضیح فارسی آورده است. اهمیت متن در این است که هم با عبارت‌های اصلی عربی همراه است و هم مسیر فهم قواعد قضاوت در فقه امامیه را روشن‌تر می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب من تراث الشیخ المفید و السید الشریف المرتضی فی فقه القضاء

کتاب من تراث الشیخ المفید و السید الشریف المرتضی فی فقه القضاء بر پایه‌ی گزیده‌هایی از آثار فقهی شیخ مفید و سید شریف مرتضی شکل گرفته و به یکی از بخش‌های مهم فقه، یعنی قضاوت، اختصاص دارد. در این مجموعه، متن عربی در کنار ترجمه‌ی فارسی آمده و مترجمان کوشیده‌اند بعضی عبارت‌های دشوار را با توضیح‌های کوتاه روشن‌تر کنند. فضای اثر آموزشی و استنادی است و از همان آغاز، قضاوت را نه صرفاً یک منصب، بلکه مسئولیتی سنگین معرفی می‌کند؛ مسئولیتی که به دانش، عدالت، خویشتن‌داری و دقت در فهم دعوا وابسته است.
این کتاب فقط به بیان حکم‌های کلی بسنده نمی‌کند و به جزئیات فرایند دادرسی هم می‌پردازد. در بخش‌های مختلف، از شرایط قاضی و آداب نشستن او در مجلس حکم تا نحوه‌ی شنیدن ادعا، اقرار، انکار، درخواست بینه و چگونگی قسم‌دادن سخن آمده است. عنوان‌هایی مانند باب آداب قاضی، باب بینات، باب کیفیت سماع بینات، باب ایمان و باب القضاء فی الدیات و القصاص نشان می‌دهد که اثر، مسیر رسیدگی قضایی را مرحله‌به‌مرحله از آغاز دعوا تا صدور حکم دنبال می‌کند. در کنار این‌ها، بحث از شاهد عادل، اعتبار شهادت زنان و کودکان در موارد خاص، قسامه، اقرار، حبس بدهکار و تفاوت قتل عمد، خطا و شبه‌عمد هم آمده است.
این کتاب برای کسانی که می‌خواهند با منطق درونی فقه قضا آشنا شوند، منبعی فشرده و پرنکته است. متن نشان می‌دهد که در این سنت فقهی، قضاوت فقط به دانستن حکم محدود نیست و به تشخیص حال اشخاص، سنجش اعتبار گفتارها، رعایت برابری میان طرفین دعوا و پرهیز از شتاب در حکم هم وابسته است. حضور هم‌زمان متن اصلی و ترجمه، امکان مقایسه و دقت بیشتر را فراهم کرده و کتاب را به اثری مناسب برای مطالعه‌ی درسی و مراجعه‌ی موضوعی تبدیل کرده است.

خلاصه کتاب من تراث الشیخ المفید و السید الشریف المرتضی فی فقه القضاء

کتاب حاضر گزیده‌ای از مباحث فقهی مربوط به قضاوت را از آثار شیخ مفید و در پیوند با میراث سید شریف مرتضی گرد آورده است. متن از جایگاه قاضی و دشواری این مسئولیت آغاز می‌کند و سپس به شرایط لازم برای قضاوت، شیوه‌ی برخورد با مدعی و منکر، اقرار، انکار، بینه، شهادت و سوگند می‌رسد. در ادامه، قواعد مربوط به اعتبار شاهدان، موارد پذیرش یا رد شهادت، قسامه و نیز احکام قصاص و دیات بررسی می‌شود. محور اصلی اثر این است که صدور حکم عادلانه بدون دانش دقیق، احتیاط، شناخت اشخاص و رعایت ترتیب رسیدگی ممکن نیست.

چرا باید کتاب من تراث الشیخ المفید و السید الشریف المرتضی فی فقه القضاء را بخوانیم؟

دلایل خواندن من تراث الشیخ المفید و السید الشریف المرتضی فی فقه القضاء را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری روشن از مبانی فقهی قضاوت، از شرایط قاضی تا شیوه‌ی صدور حکم، ارائه می‌دهد.
• متن عربی و ترجمه‌ی فارسی را کنار هم می‌آورد و امکان بررسی دقیق‌تر اصطلاحات و عبارت‌ها را فراهم می‌کند.
• بخش‌های مختلف آن، موضوعاتی مانند بینه، اقرار، سوگند، شهادت، قصاص و دیات را در پیوند با فرایند دادرسی توضیح می‌دهد.
• خواننده از خلال آن با حساسیت‌های اخلاقی و حقوقی قضاوت در فقه امامیه آشنا می‌شود.
• کتاب برای مطالعه‌ی موضوعی هم مناسب است، چون هر باب به مسئله‌ای مشخص از قضا و احکام وابسته به آن اختصاص دارد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن من تراث الشیخ المفید و السید الشریف المرتضی فی فقه القضاء به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان حقوق و فقه که می‌خواهند با مباحث قضاوت در متون کلاسیک فقهی آشنا شوند.
• پژوهشگرانی که درمورد شهادت، اقرار، سوگند، قصاص و دیات مطالعه می‌کنند.
• مخاطبانی که به بررسی تطبیقی متن عربی و ترجمه‌ی فارسی در آثار فقهی علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند منطق رسیدگی قضایی در فقه امامیه را از خلال متن‌های اصلی دنبال کنند.
• خوانندگانی که به منابع گزیده و باب‌بندی‌شده برای مراجعه‌ی سریع در موضوع قضا نیاز دارند.