کتاب فقه اقتصادی (منابع مالی اسلامی)

کتاب فقه اقتصادی (منابع مالی اسلامی) نوشته حامد رستمی نجف آبادی است و انتشارات چتر دانش آن را منتشر کرده است. این اثر به یکی از پرسش‌های مهم در فقه و اداره‌ی حکومت اسلامی می‌پردازد: منابع مالی دولت اسلامی از کجا تأمین می‌شود و این منابع با چه معیاری باید مصرف شوند. نویسنده با بررسی مفاهیمی مانند زکات، خمس، خراج، جزیه، انفال، مالیات و وقف، نسبت میان بیت‌المال، عدالت اقتصادی و نیازهای عمومی را توضیح می‌دهد و در بخش‌های مختلف، امکان استفاده از این منابع در حوزه‌ی تحقیقات دفاعی را نیز می‌سنجد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فقه اقتصادی (منابع مالی اسلامی)

کتاب فقه اقتصادی (منابع مالی اسلامی) نوشته حامد رستمی نجف آبادی اثری است که بحث منابع درآمدی حکومت اسلامی را از دل مباحث فقهی بیرون می‌کشد و آن را به مسئله‌ی اداره‌ی جامعه پیوند می‌زند. محور اصلی اثر، شناسایی منابع مالی‌ای مانند زکات، خمس، خراج، جزیه، انفال، مالیات، استقراض، موقوفات و برخی درآمدهای دیگر است. نویسنده از همان آغاز، توسعه و عدالت اقتصادی را فقط یک مسئله‌ی اجرایی نمی‌بیند و آن را در نسبت با مشروعیت حکومت، بیت‌المال و مسئولیت‌های عمومی بررسی می‌کند. در کنار این مباحث، چند مفهوم پایه مانند فقه، فی‌سبیل‌الله، حکومت اسلامی، بیت‌المال، مالیات، تحقیقات دفاعی و وقف نیز تعریف شده‌اند تا چارچوب بحث روشن بماند.
کتاب فقه اقتصادی (منابع مالی اسلامی) فقط به معرفی نام این منابع بسنده نمی‌کند و به‌صورت تفصیلی سراغ مبانی، احکام، موارد مصرف و حدود هرکدام می‌رود. از فهرست و متن برمی‌آید که بخش مهمی از کتاب به زکات اختصاص دارد؛ از مفهوم و فلسفه‌ی زکات گرفته تا موارد وجوب، مصرف و نسبت آن با پول‌های رایج. سپس بحث به خمس، خراج، جزیه، انفال و مالیات می‌رسد و در هر بخش، امکان استفاده از آن منبع برای تحقیقات دفاعی سنجیده می‌شود. فصل پایانی نیز وقف را به‌عنوان یکی از ظرفیت‌های مهم مالی بررسی می‌کند و موضوعاتی مانند وقف آموزشی و پژوهشی، وقف برای بورس تحصیلی و تحقیقی و نقش دولت اسلامی و سازمان اوقاف را پیش می‌کشد.
کتاب فقه اقتصادی (منابع مالی اسلامی) از نظر فضای فکری، میان فقه سنتی و مسائل اجرایی امروز حرکت می‌کند. نویسنده به آیات، روایات، دیدگاه فقها و نمونه‌های تاریخی رجوع کرده است تا نشان دهد منابع مالی اسلامی فقط در حد عنوان‌های شناخته‌شده باقی نمی‌مانند و می‌توان درباره‌ی دامنه‌ی مصرف آن‌ها بحث کرد. یکی از نکته‌های مهم اثر، توجه به مفهوم فی‌سبیل‌الله و گستره‌ی آن در نیازهای عمومی جامعه است؛ جایی که بحث از جهاد، دفاع، زیرساخت، آموزش و پژوهش به هم نزدیک می‌شود. به همین دلیل، این کتاب برای کسانی که می‌خواهند نسبت فقه، اقتصاد، بودجه‌ی عمومی و نهادهای علمی را در یک چارچوب واحد دنبال کنند، تصویری روشن از مسئله فراهم می‌کند.

خلاصه کتاب فقه اقتصادی (منابع مالی اسلامی)

کتاب فقه اقتصادی (منابع مالی اسلامی) با طرح این مسئله آغاز می‌شود که حکومت اسلامی برای اداره‌ی جامعه و انجام مسئولیت‌های خود به چه پشتوانه‌ی مالی‌ای نیاز دارد. نویسنده سپس منابع مختلفی مانند زکات، خمس، خراج، جزیه، انفال، مالیات، موقوفات و برخی درآمدهای دیگر را از منظر فقهی بررسی می‌کند و می‌کوشد معیارهای تخصیص بودجه را از دل متون دینی استخراج کند.
در ادامه، کتاب به‌طور ویژه روی این پرسش متمرکز می‌شود که آیا می‌توان از این منابع برای پشتیبانی از تحقیقات دفاعی استفاده کرد یا نه. بحث درباره‌ی موارد مصرف زکات، معنای فی‌سبیل‌الله، جایگاه بیت‌المال و ظرفیت وقف آموزشی و پژوهشی، هسته‌ی اصلی این بررسی را شکل می‌دهد. نتیجه‌ی مسیر کتاب، ترسیم چارچوبی است برای فهم نسبت میان منابع مالی اسلامی، مصالح عمومی و نیازهای راهبردی جامعه.

چرا باید کتاب فقه اقتصادی (منابع مالی اسلامی) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب فقه اقتصادی (منابع مالی اسلامی) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری نسبتاً جامع از منابع مالی حکومت اسلامی مانند زکات، خمس، خراج، جزیه، انفال، مالیات و وقف ارائه می‌دهد.
• نویسنده کمک می‌کند نسبت میان بیت‌المال، عدالت اقتصادی و مسئولیت‌های حکومت اسلامی دقیق‌تر فهمیده شود.
• این اثر نشان می‌دهد هر منبع مالی فقط یک عنوان فقهی نیست و باید درباره‌ی حدود مصرف و معیار تخصیص آن نیز بحث شود.
• بخش‌های مربوط به زکات و فی‌سبیل‌الله برای فهم دامنه‌ی مصرف منابع مالی اسلامی نکته‌های قابل‌توجهی در اختیار می‌گذارد.
• کتاب امکان استفاده از منابع مالی اسلامی در حوزه‌ی تحقیقات دفاعی را به‌صورت مسئله‌محور بررسی می‌کند.
• بحث وقف آموزشی و پژوهشی، یکی از بخش‌های کاربردی اثر در پیوند میان فقه و نهادهای علمی است.
• ارجاع به آیات، روایات و دیدگاه فقها باعث می‌شود خواننده با مبانی استدلالی بحث نیز آشنا شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب فقه اقتصادی (منابع مالی اسلامی) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران فقه و حقوق که می‌خواهند با منابع مالی حکومت اسلامی آشنا شوند.
• علاقه‌مندان به مباحث اقتصاد اسلامی که در پی فهم نسبت میان احکام مالی و اداره‌ی جامعه هستند.
• کسانی که درباره‌ی بیت‌المال، مالیات، زکات و وقف سؤالات مبنایی دارند.
• پژوهشگرانی که موضوع تأمین مالی نهادهای علمی و تحقیقاتی را از منظر فقهی دنبال می‌کنند.
• مخاطبانی که می‌خواهند بحث فی‌سبیل‌الله و دامنه‌ی مصرف منابع مالی اسلامی را دقیق‌تر بررسی کنند.