کتاب رشد تاریخچه و محاسبه

کتاب رشد تاریخچه و محاسبه (Growth: A History and a Reckoning) نوشته دانیل ساسکیند، تصویری گسترده از گذشته، حال و آینده‌ی رشد اقتصادی ارائه می‌دهد و به این سؤال می‌پردازد که چگونه بشر از پسِ هزاران سال رکود و فقر تقریباً ثابت، ناگهان به دوره‌ای از رشد شتابان و مداوم رسید. این متن از بحث فنی و صرفاً اقتصادی فراتر می‌رود و ضمن مطرح‌کردن پرسش‌هایی اخلاقی، انسانی و سیاسی درباره‌ی رشد، از معضل‌ها و محدودیت‌هایی می‌گوید که رشد برای انسان معاصر به همراه داشته است. انتشارات متخصصان این کتاب را با ترجمه فرشید قاسمی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رشد تاریخچه و محاسبه

کتاب رشد تاریخچه و محاسبه با تمرکز بر ایده‌ی رشد تلاش می‌کند داستانی بلند از تاریخ اقتصادی بشر روایت کند؛ از دوران شکارچی‌ـ‌گردآورنده‌ها تا اقتصادهای پیچیده‌ی امروز. دانیل ساسکیند نشان می‌دهد که برای بیشتر از ۲۰۰ هزار سال، سطح زندگی انسان‌ها تقریباً ثابت و نزدیک به معیشت حداقلی بوده و تنها در چند ثانیه‌ی آخر این تاریخ طولانی است که رشد اقتصادی مدرن آغاز شده است. 

کتاب در نیمه‌ی نخست خود به این می‌پردازد که چرا قرن‌ها هیچ رشدی رخ نداد، چرا ناگهان جهشی بزرگ در حدود دو قرن پیش آغاز شد و چگونه این جهش توانست ادامه پیدا کند. در نیمه‌ی دوم هم به معضل رشد می‌رسد؛ جایی که رشد اقتصادی همزمان منبع بزرگ‌ترین دستاوردهای بشر و ریشه‌ی بسیاری از بحران‌های امروز معرفی شده است. 

دانیل ساسکیند با مرور داده‌های تاریخی مانند دستمزدهای واقعی، نسبت‌های معیشت، قد و امید به زندگی و نیز با بازخوانی ایده‌های مالتوس، کینز، مارکس و دیگران نشان می‌دهد چگونه رشد از یک پدیده‌ی نادر به «شاهِ آمارها» تبدیل شده است. 

کتاب رشد تاریخچه و محاسبه چند بخش تحلیلی دارد که در آن‌ها تاریخ رشد، پیامدهای زیست‌محیطی و اخلاقی آن، نقد شاخص تولید ناخالص داخلی، بحث کاهش‌رونق و سناریوهای آینده‌ی اقتصاد جهانی بررسی شده است.

خلاصه کتاب رشد تاریخچه و محاسبه

کتاب رشد تاریخچه و محاسبه ابتدا مفهوم رکود بلندمدت را توضیح می‌دهد؛ دوره‌ای چندصدهزارساله که در آن سطح زندگی انسان عادی تقریباً تغییری نکرده است. نویسنده با استفاده از شواهد تاریخی و زیست‌شناختی مانند دستمزدها، مصرف کالری، قد و امید به زندگی نشان می‌دهد که حتی انسان قرن هجدهم چندان ثروتمندتر از نیاکان بسیار دور خود نبوده است. سپس با تکیه‌ بر نظریه‌ی مالتوس و مفهوم بازدهی نزولی توضیح داده که چرا هر پیشرفت فناورانه در گذشته بیشتر به افزایش جمعیت منجر می‌شد تا بهبود پایدار رفاه. 

در ادامه کتاب به نقطه‌ی گسست می‌رسد: آغاز رشد اقتصادی مدرن و تبدیل تولید ناخالص داخلی به معیار اصلی موفقیت جمعی. نویسنده ضمن نشان‌دادن دستاوردهای این رشد، بهای آن را نیز برجسته می‌کند؛ از تخریب محیط‌زیست و نابرابری تا تهدیدهای فناوری‌های نو. 

در پایان، معضل اصلی چنین صورت‌بندی می‌شود: چگونه می‌توان میان رشد بیشتر و ارزش‌هایی مانند عدالت، پایداری زیست‌محیطی و آینده‌ی نسل‌های بعدی تعادل برقرار کرد و آیا باید بخشی از رشد را آگاهانه قربانی اهداف دیگر کرد یا نه؟

چرا باید کتاب رشد تاریخچه و محاسبه را بخوانیم؟

این کتاب امکان نگاه‌کردن دوباره به یکی از بدیهی‌ترین مفاهیم دنیای امروز یعنی رشد اقتصادی را فراهم می‌کند. خواننده با تاریخ طولانی رکود، جهش ناگهانی رفاه و تنش‌های اخلاقی و زیست‌محیطی امروز آشنا می‌شود و می‌تواند نسبت به سیاست‌های رشد، شاخص‌های رایج و بحث‌هایی مانند کاهش رونق، تصویر دقیق‌تر و پرسش‌گرانه‌تری پیدا کند.

خواندن کتاب رشد تاریخچه و محاسبه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب رشد تاریخچه و محاسبه به دانشجویان و علاقه‌مندان اقتصاد، سیاستگذاری عمومی و مطالعات توسعه پیشنهاد می‌شود؛ همچنین به کسانی که درگیر پرسش‌هایی درباره‌ی نابرابری، محیط‌زیست، آینده‌ی کار و معنای واقعی پیشرفت‌اند و می‌خواهند فراتر از اعداد رشد اقتصادی به این موضوع‌ها فکر کنند.

جوایز و افتخارات کتاب رشد تاریخچه و محاسبه

• نامزد جایزه‌ی بهترین کتاب تجاری سال فایننشال‌تایمز (سال ۲۰۲۴)
• یکی از بهترین کتاب‌های سال به انتخاب نشریه‌ی نیویورکر
• یکی از ۱۰ کتاب برتر سال ۲۰۲۴ به انتخاب باراک اوباما

نظر افراد و مجله‌های مشهور درباره کتاب رشد تاریخچه و محاسبه

• «خواندن این کتاب خوش‌خوان و تأمل‌برانگیز، برای هر کسی است که به مباحث تاریخی [درباره‌ی رشد اقتصادی] علاقه دارد، ضروری است.» (دارون عجم‌اوغلو)
• «مسئله‌ی رشد - نبودِ آن، جست‌وجو برای یافتنش و موانع پیش روی آن - همان چالش کلیدی و بنیادینی است که در بطن بیشتر مناظرات سیاسی جای دارد و همه‌ی سیاستمداران با آن مواجه‌اند. مطالعه و پژوهشِ ساسکیند، شاهکاری تمام‌عیار است.» (گوردون براون، نخست‌وزیر پیشین بریتانیا)

بخشی از کتاب رشد تاریخچه و محاسبه

«با وجود شش قرن سرشار از رویدادهای انقلابی ـ ورود دستگاه چاپ در قرن پانزدهم و جهش بی‌سابقه در سوادآموزی، اصلاحات مذهبی انگلستان در قرن شانزدهم همراه با شکاف خونین مذهبی، انقلاب باشکوه در قرن هفدهم و شکل تازه از دولت ـ زندگی اقتصادی عملاً بدون تغییر ماند. طبق شکل ۱۱، سطح زندگی یک انگلیسی، بر اساس دستمزد واقعی، در سال ۱۸۰۰ بهتر از سال ۱۲۰۰ نبود. اما این سطح زندگی در آن دوران چقدر پایین بود؟ ممکن است زندگی اقتصادی راکد بوده باشد، اما آیا مردم واقعاً در یک اقتصاد معیشتی می‌زیستند؟ این پرسش موضوع اختلاف قابل توجه میان تاریخ‌دانان اقتصادی است که بخشی از آن به دلیل ابهام در معنای "معیشت" است. اگر منظور از معیشت صرفاً گرسنگی "مطلق" باشد، این واژه، تجربۀ انگلیس را توصیف نمی‌کند. یافته‌های کلارک نشان می‌دهد که کارگران انگلیسی سه‌چهارم درآمدشان را صرف خوراک و نوشیدنی می‌کردند ـ سهم بزرگی که نشان می‌دهد آنان بی‌پشتوانه و تنها برای گذران روزگار زندگی می‌کردند ـ هر چند بخشی از این هزینه، صرف کالاهایی نسبتاً لوکس، مانند گوشت، شیر، کره و آب‌جو می‌شد. به گفته کلارک: "مردم بسیار فقیر چنین کالاهایی نمی‌خرند". اما اگر "معیشت" را صرفاً به معنای "اقتصاد بسیار ابتدایی" در نظر بگیریم، این واژه تصویری دقیق از زندگی در انگلستان طی آن قرن‌ها خواهد بود. در نهایت وقتی نگاه جهانی داریم، چندان مهم نیست که شما کدام تعریف از "معیشت" را برگزینید؛ اغلب انسان‌ها در مکان‌هایی می‌زیستند که حتی از انگلستان هم وضعیت اقتصادی بدتری داشت.»