کتاب کشن در گذر تاریخ

کتاب کشن در گذر تاریخ نوشته‌ی صفدر مرادی و عرفان کرانی پژوهشی مفصل درباره‌ی تاریخ، جغرافیا و فرهنگ محله‌ی کشن در شهر شیراز است. نویسندگان در این اثر با استفاده از اسناد ثبتی، منابع تاریخی، سفرنامه‌ها و تاریخ شفاهی، گذشته‌ی این محله را بازخوانی کرده‌اند. ساختار کتاب بر پایه‌ی ترکیب متن پژوهشی و مصاحبه با ریش‌سفیدان و اهالی قدیمی شکل گرفته است و از شکل‌گیری روستای کشن تا نقش آن در نبردها، اقتصاد شیراز و تحولات معاصر را دنبال می‌کند. نشر تخت‌جمشید آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کشن در گذر تاریخ

کتاب کشن در گذر تاریخ اثری است که به‌طور متمرکز به تاریخ و فرهنگ یکی از محله‌های مهم شیراز می‌پردازد. صفدر مرادی و عرفان کرانی در این کتاب نشان داده‌اند که چگونه محله‌ای در حاشیه‌ی غربی شهر، در طول سده‌ها به سنگر دفاعی، قطب کشاورزی و نقطه‌ی اتصال راه‌های مهم منطقه تبدیل شده است. در همان صفحات آغازین، نویسندگان با طرح این ایده که تاریخ شهر بدون شناخت محلاتش ناقص است، جایگاه کشن را در کلیت تاریخ شیراز توضیح داده‌اند. در ادامه‌ی کتاب کشن در گذر تاریخ، فصل‌هایی مانند «ناگفته‌هایی از تاریخ محله‌ی کشن»، «خاندان دهقان مالکان مشهور اراضی محله‌ی کشن»، «چرا محله‌ی کشن مهم است؟»، «کشن منطقه‌ای استراتژیک برای شیراز و فارس» و «بررسی محله‌ی کشن در سه منبع مهم تاریخی» دیده می‌شود. هر فصل از زاویه‌ای متفاوت به این محله نزدیک شده است؛ از ریشه‌شناسی نام کشن و ارتباط احتمالی آن با الواح تخت‌جمشید تا نقش قلعه‌ی کشن و باغ جنت در جنگ‌های دوره‌ی زندیه و جنگ جهانی اول. کتاب کشن در گذر تاریخ علاوه‌بر متن تحلیلی، بخش‌های مفصلی از مصاحبه با ریش‌سفیدان و اهالی قدیمی مانند حاج‌اکبر غلامی، حاج‌قربانعلی پاکباز و حاج‌احمد کاظمی را در خود جای داده است. این گفت‌وگوها اطلاعات دقیقی درباره‌ی مرزهای قدیمی محله، منابع آب، باغ‌ها، کاروانسراها، شیوه‌ی تقسیم آب، مشاغل اهالی و روند تبدیل روستای کشن به محله‌ای شهری ارائه کرده است. در فصل‌های پایانی نیز با استناد به اسناد ثبتی و گزارش‌های کارشناسی، سیر مالکیت اراضی کشن، نقش خاندان دهقان و تأسیس کارخانه‌ی سیمان فارس در این محدوده بررسی شده است.

خلاصه کتاب کشن در گذر تاریخ

نویسندگان در این کتاب ابتدا جایگاه تاریخی شیراز را به‌عنوان شهری با پیشینه‌ی چند هزار ساله یادآوری کرده‌اند و سپس نشان داده‌اند که چگونه محله‌ی کشن به‌عنوان بخشی از این تاریخ، در شکل‌گیری اقتصاد و دفاع شهر نقش داشته است. متن کتاب توضیح می‌دهد که کشن در گذشته روستایی پررونق با باغ‌های انگور، اراضی وسیع گندم و جو و چاه‌های برفی کوه دراک بوده که نیازهای غذایی و حتی بخشی از یخ تابستانی شیراز را تأمین می‌کرده است. در میانه‌ی کتاب کشن در گذر تاریخ، تاریخ مالکیت اراضی و نقش خاندان دهقان به‌تفصیل روایت شده است؛ از انتقال قریه‌ی کشن در دوره‌ی قاجار تا تبدیل عبدالحسین‌خان دهقان به مشهورترین مالک این ناحیه. سپس نبردهای مهمی مانند درگیری نیروهای پلیس جنوب با کازرونی‌ها و قشقایی‌ها در اطراف باغ جنت و کشن، با نقل قول از منابعی چون فارس و جنگ بین‌الملل و مبارزات مردم فارس علیه پلیس جنوب بازخوانی شده است. در بخش‌های پایانی نیز، مصاحبه‌ها و اسناد ثبتی، تصویری از زندگی روزمره، کدخدایان، قبرستان‌ها، جمعیت در نخستین سرشماری و تأسیس کارخانه‌ی سیمان فارس در اراضی کشن ارائه می‌کند.

چرا باید کتاب کشن در گذر تاریخ را بخوانیم؟

این کتاب تصویری جزئی‌نگر از محله‌ای ارائه کرده است که در بسیاری از منابع تنها نامی از آن آمده است. خواندن آن امکان آشنایی با لایه‌های کمتر دیده‌شده‌ی تاریخ شیراز، سازوکار مالکیت زمین، نقش باغ‌ها و قنات‌ها و تأثیر جنگ‌ها بر یک ناحیه‌ی محلی را فراهم می‌کند و نشان می‌دهد تاریخ شهری چگونه از دل روایت محلات شکل می‌گیرد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به علاقه‌مندان تاریخ شیراز، پژوهشگران مطالعات شهری و محلی، دانشجویان تاریخ و جغرافیا و کسانی که به ریشه‌های اجتماعی و فرهنگی محله‌ی کشن و مناطق پیرامون کوه دراک توجه دارند پیشنهاد می‌شود. برای کسانی که روی تاریخ خاندان‌ها و مالکیت اراضی کار می‌کنند نیز مفید است.