کتاب عرف و حقوق مالی زوجین

کتاب عرف و حقوق مالی زوجین (خوانشی تطبیقی در حقوق ایران و انگلستان) نوشته سعدیه دریس، به بررسی نقش عرف در تعیین و تفسیر حقوق مالی زن و شوهر می‌پردازد و این موضوع را در دو نظام حقوقی ایران و انگلستان کنار هم می‌گذارد. این کتاب که توسط انتشارات میزگرد منتشر شده، فقط به بیان مواد قانونی بسنده نمی‌کند، بلکه نشان می‌دهد مفاهیمی مانند مهریه، نفقه، اجرت‌المثل و ارث چگونه در عمل تحت‌تأثیر برداشت‌های عرفی قرار می‌گیرند. تمرکز کتاب بر پیوند میان متن قانون و واقعیت زندگی خانوادگی، آن را به اثری قابل‌توجه در حوزه‌ی حقوق خانواده تبدیل کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب عرف و حقوق مالی زوجین

کتاب عرف و حقوق مالی زوجین نوشته‌ی سعدیه دریس، پژوهشی در حوزه‌ی حقوق خانواده است که جایگاه عرف را در روابط مالی زن و شوهر بررسی می‌کند. محور اصلی اثر این است که بسیاری از مفاهیم حقوقی خانواده فقط با رجوع به قانون فهمیده نمی‌شوند و عرف در تعیین مصداق، تفسیر حدود حقوق و حتی حل اختلاف‌ها نقش مهمی دارد. نویسنده از همان ابتدا نشان می‌دهد که خانواده فقط محل اجرای قواعد رسمی نیست، بلکه جایی است که قانون، فقه، عادت‌های اجتماعی و انتظارهای رایج در هم می‌آمیزند. به همین دلیل بحث‌هایی مانند نفقه، مهرالمثل یا حدود هزینه‌های متعارف زندگی بدون توجه به عرف، معنای کامل خود را پیدا نمی‌کنند.

کتاب عرف و حقوق مالی زوجین اثر سعدیه دریس در ادامه، با رویکردی تطبیقی به سراغ حقوق ایران و انگلستان می‌رود و تفاوت مبنایی این دو نظام را در برخورد با عرف نشان می‌دهد. در بخش مربوط به ایران، کتاب از نسبت میان فقه، قانون مدنی و عرف سخن می‌گوید و توضیح می‌دهد که عرف گاهی منبع تعیین مصداق است و گاهی در تفسیر قانون اثر می‌گذارد. در بخش مربوط به انگلستان، توجه کتاب بیشتر به آزادی بیشتر زوجین در تنظیم روابط مالی، نقش رویه‌ی قضایی و معیارهایی مانند نیاز مالی در تعیین نفقه و تقسیم اموال است. اثر حاضر فقط به طرح کلیات اکتفا نمی‌کند و با آوردن نمونه‌هایی از مباحثی مثل اجرت‌المثل زوجه، نحله، مهریه، نفقه، ارث و نیز آرای قضایی اثرگذار، تصویری روشن از میدان بحث می‌سازد.

این کتاب از نظر ساختار نیز مسیر مشخصی دارد. ابتدا مفهوم عرف، اقسام آن و جایگاهش در قانون مدنی توضیح داده می‌شود، سپس وظایف زوجین و بستر حقوق مالی خانواده مورد بررسی قرار می‌گیرد و بعد کتاب وارد مصادیق مشخص در حقوق ایران و انگلستان می‌شود. این چینش باعث شده اثر فقط یک بحث نظری درباره‌ی عرف نباشد، بلکه پیوند میان مبانی و مسائل عملی را هم نشان دهد. فضای کلی کتاب تحلیلی است و بیشتر از هر چیز بر این پرسش متمرکز می‌ماند که عدالت در روابط مالی زوجین، بدون شناخت عرف، چگونه دچار ابهام می‌شود.

خلاصه کتاب عرف و حقوق مالی زوجین

کتاب عرف و حقوق مالی زوجین با یک پرسش مرکزی آغاز می‌شود: عرف در حقوق مالی زن و شوهر دقیقاً چه نقشی دارد و این نقش در دو نظام حقوقی ایران و انگلستان چگونه دیده می‌شود؟ نویسنده ابتدا مفهوم عرف و گونه‌های مختلف آن را توضیح می‌دهد و بعد نشان می‌دهد که در حقوق خانواده، بسیاری از موضوعات مالی بدون رجوع به عرف قابل‌فهم نیستند، سپس مباحثی مانند اجرت‌المثل زوجه، نحله، مهریه، نفقه و ارث در حقوق ایران بررسی می‌شوند و در کنار آن، نفقه، تقسیم اموال و ارث در حقوق انگلستان قرار می‌گیرند. حاصل این مقایسه، تصویری از شباهت‌ها و تفاوت‌ها در شیوه‌ی تنظیم روابط مالی زوجین است و در پایان، زمینه‌ای برای بازاندیشی در برخی قواعد حقوقی ایران فراهم می‌شود.

چرا باید کتاب عرف و حقوق مالی زوجین را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب عرف و حقوق مالی زوجین را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نسبت میان عرف، فقه و قانون را در یکی از حساس‌ترین بخش‌های حقوق خانواده روشن می‌کند.
• خواننده با مصادیق مشخصی مانند مهریه، نفقه، اجرت‌المثل، نحله و ارث در پیوند با عرف آشنا می‌شود.
• اثر حاضر نشان می‌دهد که تفسیر بسیاری از حقوق مالی زوجین فقط با متن قانون ممکن نیست و به زمینه‌ی اجتماعی هم وابسته است.
• مقایسه‌ی حقوق ایران و انگلستان، تفاوت دو شیوه‌ی برخورد با روابط مالی زوجین را آشکار می‌کند.
• کتاب برای فهم بهتر نقش رویه‌ی قضایی و معیارهای عرفی در حل اختلاف‌های خانوادگی سودمند است.
• پیشنهادهای پایانی اثر، زمینه‌ای برای فکرکردن به اصلاح برخی قواعد حقوق خانواده فراهم می‌کند.

خواندن کتاب عرف و حقوق مالی زوجین را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب عرف و حقوق مالی زوجین به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان حقوق که می‌خواهند جایگاه عرف را در حقوق خانواده دقیق‌تر بشناسند.
• پژوهشگران حقوق تطبیقی که به مقایسه‌ی حقوق ایران و انگلستان علاقه دارند.
• وکلا و مشاوران خانواده که با دعاوی مالی زوجین سروکار دارند.
• قضات و کارآموزان قضایی که با تفسیر مفاهیم عرفی در پرونده‌های خانوادگی مواجه می‌شوند.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی نفقه، مهریه، اجرت‌المثل و ارث در بستر عرف شناخت منظم‌تری به دست آورند.