کتاب اطلس رمان اروپایی

کتاب اطلس رمان اروپایی (۱۸۰۰–۱۹۰۰) نوشته‌ی فرانکو مورتی و با ترجمه‌ی عبدالرسول شاکری تصویری تازه از رمان اروپایی قرن نوزدهم ارائه می‌دهد. نویسنده در این اثر با استفاده از نقشه‌ها، نمودارها و جداول، تاریخ رمان را در پیوند با جغرافیا، دولت‌ملت، شهر، بازار کتاب و ایده‌های مسلط زمانه بررسی کرده است. پژوهشکدة تحقیق و توسعه‌ی علوم انسانی سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم اسلامی و انسانی، این کتاب را با همکاری انتشارات سمت منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اطلس رمان اروپایی

کتاب اطلس رمان اروپایی اثری است که در یک مقدمه و سه فصل تنظیم شده و فرانکو مورتی در آن کوشیده است تاریخ رمان اروپایی قرن نوزدهم را از زاویه‌ی جغرافیا و فضا بازخوانی کند. در مقدمه با عنوان «جغرافیای ادبیات» نویسنده توضیح می‌دهد که جغرافیا صرفاً ظرفی خنثی برای رویدادهای ادبی نیست بلکه نیرویی فعال است که فرم رمان را شکل می‌دهد. او میان «فضای داستانی» و «ادبیات در فضا» تمایز می‌گذارد و نشان می‌دهد چگونه نقشه‌ها می‌توانند روابط پنهان در متن را آشکار کنند. کتاب اطلس رمان اروپایی در فصل اول با عنوان «رمان، دولت‌ملت» به رمان انگلیسی قرن نوزدهم می‌پردازد و با تمرکز بر آثار جین آستین، پیوند رمان با شکل‌گیری دولت‌ملت و مفهوم وطن را بررسی کرده است. مورتی با ترسیم نقشه‌ی آغاز و پایان پیرنگ رمان‌ها، بازار ازدواج ملی، نسبت شهر و روستا، و غیبت «جزایر سلتی بریتانیا» را تحلیل می‌کند و در ادامه بحث مستعمرات، املاک هند غربی و خوانش انتقادی دیدگاه ادوارد سعید درباره‌ی منسفیلدپارک را پیش می‌برد. در فصل دوم کتاب اطلس رمان اروپایی با عنوان «داستان دو شهر» تمرکز بر شهر است؛ به‌ویژه لندن و پاریس در آثار دیکنز و بالزاک. مورتی می‌پرسد رمان‌ها چگونه شهر را «می‌خوانند» و از طریق مقایسه‌ی شهر داستانی و شهر واقعی، به ترس، میدان‌های قدرت، «شهر سرنخ‌ها» و شکل‌گیری فضاهای چندگانه‌ی شهری می‌پردازد. در این فصل، ساختار روایی کلاسیک دوقطبی در برابر پیچیدگی‌های فضایی رمان شهری قرار گرفته است. فصل سوم کتاب اطلس رمان اروپایی با عنوان «بازارهای روایت، حدود سال‌های ۱۸۵۰» از فضای داستانی فاصله می‌گیرد و به فضای تاریخی واقعی و شبکه‌ی بازار کتاب در اروپا می‌پردازد. مورتی با استفاده از داده‌های کتابخانه‌های محلی، الگوهای انتشار و مصرف رمان، تمرکز جغرافیایی تولید، نسبت مرکز و پیرامون، و شکل‌گیری «سه اروپا» را بررسی کرده است. در پایان کتاب نیز منابع، واژه‌نامه‌ی فارسی–انگلیسی و انگلیسی–فارسی و فهرست نام افراد و آثار آمده که آن کتاب را به متنی مرجع برای پیگیری مفاهیم و نام‌ها تبدیل کرده است.

خلاصه کتاب اطلس رمان اروپایی

کتاب اطلس رمان اروپایی بر این ایده استوار است که برای فهم رمان قرن نوزدهم باید آن را روی نقشه دید. مورتی نشان می‌دهد که فضا و مکان چگونه بر شکل‌گیری پیرنگ، شخصیت‌ها و حتی ایده‌های رمان تأثیر می‌گذارند. او در فصل نخست با تحلیل جغرافیای رمان‌های جین آستین، رمان را به‌عنوان فرم نمادین دولت‌ملت معرفی می‌کند و از «بازار ازدواج ملی»، نسبت انگلستان و مستعمرات و دوگانگی شهر/روستا سخن گفته است. در فصل دوم، شهر مدرن به صحنه‌ی اصلی رمان تبدیل می‌شود و لندن و پاریس به‌عنوان فضاهایی سرشار از ترس، قدرت، سرنخ و تصادف خوانده می‌شوند. فصل سوم به بازارهای روایت می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه الگوهای توزیع و خوانش رمان در اروپا، مرکزیت انگلستان و فرانسه و رابطه‌ی آن‌ها با پیرامون را شکل داده است. در سراسر کتاب، نقشه‌ها و نمودارها ابزار اصلی تحلیل‌اند و خواننده را با نوعی «جغرافیای ادبی» آشنا می‌کنند.

چرا باید کتاب اطلس رمان اروپایی را بخوانیم؟

خواندن اطلس رمان اروپایی امکان دیدن رمان قرن نوزدهم را از زاویه‌ای فضامحور فراهم می‌کند؛ زاویه‌ای که در آن نقشه، نمودار و داده‌های کمّی با تحلیل‌های تفسیری همراه شده است. این کتاب نشان می‌دهد چگونه دولت‌ملت، شهر، مستعمرات و بازار کتاب در شکل‌گیری فرم رمان نقش داشته‌اند و چه نسبتی میان جغرافیا، ایدئولوژی و روایت برقرار است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی اطلس رمان اروپایی به دانشجویان و پژوهشگران ادبیات، جامعه‌شناسی ادبیات، مطالعات فرهنگی و تاریخ اندیشه پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که به رمان قرن نوزدهم، جغرافیای ادبی و پیوند میان فضا، سیاست و روایت علاقه‌مند هستند.