کتاب طرحواره های ذهنی

کتاب طرح‌واره‌های ذهنی نوشته‌ی عیسی کاکویی دینکی است که مهرناز نصریه ویراستاری آن را برعهده داشته و نشر آفاق پویا آن را منتشر کرده است. این کتاب به‌عنوان یکی از بسته‌های محتوایی تبیین آفاق تنظیم شده و به موضوع طرح‌واره‌های ذهنی، تله‌های ذهنی و نقش آن‌ها در شکل‌گیری رفتار و شخصیت می‌پردازد. نویسنده با تکیه‌بر مفاهیم روان‌شناسی شناختی، ابتدا طرح‌واره را تعریف کرده سپس به انواع طرح‌واره‌های سازگار و ناسازگار، ریشه‌های آن‌ها و شیوه‌های تغییرشان می‌پردازد. در پایان نیز جمع‌بندی کوتاهی از نکات اصلی و معرفی منابع تکمیلی آمده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب طرحواره های ذهنی

کتاب طرح‌واره‌های ذهنی متنی آموزشی و فشرده درباره یکی از مفاهیم مهم روان‌شناسی شناختی است که عیسی کاکویی دینکی آن را گردآوری کرده است. در ابتدای کتاب، مفهوم طرح‌واره، تله ذهنی و تفاوت طرح‌واره‌های سازگار و ناسازگار توضیح داده شده و نشان داده می‌شود که چگونه تجربه‌های کودکی می‌توانند به الگوهای پایدار فکری و هیجانی تبدیل شوند و برداشت فرد از خود و جهان را شکل دهند. در همین بخش، کارکردهای طرح‌واره، مزایا و معایب آن و نقش آن‌ها در سازمان‌دهی اطلاعات و تفسیر رویدادها تشریح شده است. در ادامه کتاب طرح‌واره‌های ذهنی، نویسنده به‌صورت طبقه‌بندی‌شده به انواع طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه می‌پردازد؛ از جمله رهاشدگی، بی‌اعتمادی، محرومیت هیجانی، انزوای اجتماعی، شرم و نقص، وابستگی، آسیب‌پذیری، شکست، استحقاق، منفی‌گرایی، بازداری هیجانی، تنبیه‌گرایی، اطاعت، ملاک‌های سخت‌گیرانه، ایثار، خویشتن‌داری ناکافی و پذیرش‌جویی و جلب توجه. برای هرکدام، الگوی فکری و احساسی غالب و پیامدهای رفتاری آن توصیف شده است. در بخش دیگری از کتاب طرح‌واره‌های ذهنی، ریشه‌های شکل‌گیری طرح‌واره‌ها مانند خلق‌وخوی کودک، شرایط خانوادگی و اجتماعی، افراط یا کمبود در برآورده‌کردن نیازهای اساسی و تجربه‌های دوران کودکی مطرح شده است. سپس به این سؤال پاسخ داده شده که آیا طرح‌واره‌ها قابل تغییر هستند یا نه و دو مسیر تغییر خودبه‌خودی و تغییر خودخواسته با کمک مشاور توضیح داده شده است. کتاب در فصل پایانی، سبک‌های مقابله با طرح‌واره‌ها (تسلیم، اجتناب، جبران افراطی)، تکنیک‌های شناختی، هیجانی و رفتاری در طرح‌واره‌درمانی و در نهایت جمع‌بندی نکات کلیدی را ارائه کرده است.

خلاصه کتاب طرحواره های ذهنی

این کتاب به این پرسش پاسخ می‌دهد که طرح‌واره‌های ذهنی چه هستند، چگونه در کودکی شکل می‌گیرند و چرا می‌توانند تا بزرگسالی بر احساس، فکر و رفتار سایه بیندازند. ابتدا مفهوم طرح‌واره و تله ذهنی تعریف می‌شود و نقش آن در سازمان‌دهی اطلاعات و تفسیر رویدادها توضیح داده می‌شود. سپس مزایا و معایب طرح‌واره‌ها و تفاوت طرح‌واره‌های سازگار و ناسازگار بیان شده است. در ادامه، انواع طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه در چند حوزه اصلی معرفی می‌شوند؛ از طرح‌واره‌های مرتبط با دلبستگی و امنیت عاطفی تا طرح‌واره‌های مربوط به استقلال، عملکرد، محدودیت‌ها و دیگرجهت‌مندی. برای هر طرح‌واره، الگوی فکری و احساسی غالب و نمونه‌ای از رفتارهای معمول توضیح داده شده است. در پایان، کتاب به امکان تغییر طرح‌واره‌ها، سبک‌های مقابله‌ای افراد و نقش تکنیک‌های شناختی، هیجانی و رفتاری در فرایند طرح‌واره‌درمانی می‌پردازد.

چرا باید کتاب طرحواره های ذهنی را بخوانیم؟

این کتاب تصویری فشرده و طبقه‌بندی‌شده از طرح‌واره‌های ذهنی ارائه کرده است و نشان می‌دهد چگونه الگوهای ناپیدای کودکی می‌توانند به تله‌های ذهنی در بزرگسالی تبدیل شوند. خواننده با نام‌گذاری و شناخت این الگوها، با سبک‌های مقابله‌ای خود آشنا می‌شود و درک روشن‌تری از ریشه برخی احساس‌ها و رفتارهای تکرارشونده به‌دست می‌آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه این کتاب به دانشجویان و علاقه‌مندان روان‌شناسی، مشاوران تازه‌کار، مربیان، سخنرانان حوزه خانواده و تربیت و همچنین کسانی پیشنهاد می‌شود که به‌دنبال درک عمیق‌تری از الگوهای فکری و هیجانی خود و اطرافیان هستند و می‌خواهند با مفهوم تله‌های ذهنی آشنا شوند.