کتاب تئاتر بیرونی

کتاب تئاتر بیرونی نوشته‌ی محمد مظفری را نشر دریانورد منتشر کرده است. این کتاب به معرفی و واکاوی تئاتر بیرونی، تئاتر خیابانی و اجرا در فضاهای باز می‌پردازد و تلاش کرده است تصویری منسجم از تاریخ، نظریه و شیوه‌های اجرایی این نوع نمایش ارائه کند. نویسنده با تکیه بر تجربه‌ی عملی در جشنواره‌ها و اجراهای شهری، در کنار مرور منابع نظری، به جنبه‌های تاریخی، زیبایی‌شناختی و اجتماعی تئاتر بیرونی پرداخته است. مخاطب در این اثر با سیر شکل‌گیری تئاتر بیرونی در جهان و ایران، و نیز با نقش آیین‌ها، جنبش‌های سیاسی و هنرمندان ساختارشکن در گسترش این گونه‌ی نمایشی آشنا می‌شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تئاتر بیرونی

کتاب تئاتر بیرونی اثری پژوهشی از محمد مظفری است که به‌طور متمرکز به مفهوم، تاریخ و کارکردهای تئاتر در فضای باز می‌پردازد. نویسنده در مقدمه، از وضعیت تئاتر در جامعه‌ای می‌گوید که هنوز این هنر نتوانسته جزئی از زندگی روزمره‌ی مردم شود و سالن‌های محدود و کمبود مخاطب، آن را در تنگنا قرار داده است. در چنین بستری، کتاب تئاتر بیرونی این نوع اجرا را «منجی» احتمالی تئاتر معرفی کرده است؛ اجرایی که به‌جای دعوت‌کردن مردم به سالن، خود به میان زندگی روزمره‌ی آن‌ها می‌رود. کتاب تئاتر بیرونی در چند بخش اصلی تنظیم شده است. ابتدا تعریف تئاتر بیرونی و تفاوت آن با اصطلاح رایج «تئاتر خیابانی» در ایران توضیح داده شده و سپس تاریخچه‌ی این گونه‌ی نمایشی در جهان مرور می‌شود؛ از آیین‌های یونان و مصر باستان تا میم رومی، جشن‌های بازاری اروپا، سیرک، نمایش‌های مذهبی قرون وسطی و کمدیا دلارته در رنسانس. در ادامه، کتاب تئاتر بیرونی به گسترش این نوع تئاتر در اروپا، آمریکا و شوروی می‌پردازد و نقش جنبش‌های کارگری، مبارزات ضدجنگ و انقلاب‌ها را در شکل‌گیری نمایش‌های خیابانی و تبلیغی بررسی کرده است. در بخش‌های بعدی، کتاب تئاتر بیرونی به تأثیر نظریه‌پردازان و کارگردانان بزرگ مانند برشت، بوال، مه‌یرهولد، آرتو، پیسکاتور و شخنر بر پیدایش و گسترش تئاتر بیرونی می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه ایده‌هایی مثل تئاتر ستم‌دیدگان، تئاتر اپیک، تئاتر شقاوت و پرفورمنس آرت، مرزهای سالن را شکسته و تئاتر را دوباره به میان مردم آورده‌اند. سپس پیشینه‌ی تئاتر بیرونی در ایران، تأثیر تئاتر غرب بر نمایش بیرونی ایرانی، تغییر فضاهای فیزیکی تماشاخانه‌ها، انواع تئاتر بیرونی، ویژگی‌های اجرایی، نقش مخاطب، کارگردانی، بازیگری، موسیقی و عناصر سرگرم‌کننده در این نوع نمایش بررسی شده است. در پایان، کتاب تئاتر بیرونی با طرح نسبت تئاتر بیرونی و فرهنگ عمومی، و ارائه‌ی کتابنامه و گالری تصاویر، تلاش کرده است هم برای دانشجویان و پژوهشگران تئاتر و هم برای اجراگران جوان، یک متن آموزشی و در عین حال تجربه‌محور فراهم کند.

خلاصه کتاب تئاتر بیرونی

کتاب تئاتر بیرونی به این پرسش مرکزی می‌پردازد که چرا تئاتر، با وجود ماهیت مردمی‌اش، از زندگی روزمره‌ی مردم فاصله گرفته و چگونه می‌توان دوباره آن را به میان جامعه برگرداند. نویسنده تئاتر بیرونی را پاسخی به این وضعیت می‌داند؛ نمایشی که از سالن‌های بسته و تشریفات مرسوم فاصله می‌گیرد و در میدان‌ها، خیابان‌ها، محله‌ها، محل کار، عبادت و تفریح مردم شکل می‌گیرد. در این کتاب، تئاتر بیرونی ابتدا به‌عنوان ادامه‌ی طبیعی آیین‌ها و مراسم جمعی در تاریخ بشر معرفی شده و سپس مسیر تاریخی‌اش از آیین‌های باستانی تا جنبش‌های سیاسی قرن بیستم دنبال می‌شود. نویسنده نشان می‌دهد چگونه نظریه‌پردازانی مثل برشت، بوال، مه‌یرهولد و آرتو با نقد تئاتر اشرافی و سالن‌محور، راه را برای شکل‌گیری تئاتر خیابانی و محیطی باز کرده‌اند. در بخش‌های پایانی، کتاب به جنبه‌های عملی اجرا در فضای باز می‌پردازد؛ از طراحی فضا و هدایت مخاطب تا بازیگری، موسیقی، استفاده از عناصر سرگرم‌کننده و پیوند این نوع تئاتر با فرهنگ عمومی و مسائل اجتماعی.

چرا باید کتاب تئاتر بیرونی را بخوانیم؟

کتاب تئاتر بیرونی تصویری یکپارچه از ریشه‌ها، نظریه‌ها و شیوه‌های اجرایی تئاتر در فضای باز ارائه کرده است و نشان می‌دهد چگونه می‌توان تئاتر را از سالن‌های محدود به دل زندگی اجتماعی برد. این اثر برای فهم نسبت تئاتر با آیین، سیاست، شهر و مخاطب امروز، نمونه‌های متنوع تاریخی و تحلیلی گرد آورده و در کنار آن، به جنبه‌های کاربردی اجرا در محیط‌های شهری پرداخته است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب تئاتر بیرونی به دانشجویان و پژوهشگران تئاتر، کارگردانان و بازیگران علاقه‌مند به تئاتر خیابانی، فعالان فرهنگی شهری و کسانی پیشنهاد می‌شود که درگیر طراحی رویدادهای هنری در فضاهای عمومی و مطالعه‌ی پیوند هنر، آیین و جامعه هستند.